 |
| Trao Quyết định của Thủ tướng Chính phủ công nhận Mộc bản chùa Trăm Gian là Bảo vật quốc gia. |
Theo Quyết định số 73/QĐ-TTg ngày 18/01/2024 của Thủ tướng Chính phủ, Mộc bản chùa Trăm Gian được ghi nhận là hiện vật có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, nghệ thuật và tôn giáo. Bộ sưu tập hiện lưu giữ tại chùa Trăm Gian gồm 864 tấm mộc bản, khắc trên gỗ quý, thể hiện các loại kinh, sách, luật, luận, sớ, điệp, bùa chú… được chế tác qua nhiều giai đoạn, chủ yếu vào thời Nguyễn, một phần nhỏ ở thời Lê (thế kỷ XVII – XVIII). Trong đó, tấm mộc bản cổ nhất có niên đại triều vua Lê Cảnh Hưng (1750).
Ông Nguyễn Đình Dũng, Chủ tịch UBND xã An Phú, cho biết chùa Trăm Gian từng là một trung tâm đào tạo Phật giáo lớn. Các vị sư trụ trì nơi đây đã xây dựng hệ thống kinh sách đồ sộ, dù nhiều bản đã thất lạc qua thời gian nhưng vẫn còn lại nhiều ván khắc nguyên vẹn, có giá trị cao. Đặc biệt, Mộc bản chùa Trăm Gian là sưu tập duy nhất của một số pho kinh, sách, luật giới nhà Phật theo thiền phái Lâm Tế sơn môn Bổ Đà – Yên Ninh, mang tính độc bản, không nơi nào khác có.
Những mộc bản này được các nghệ nhân làng nghề Thanh Liễu, Liễu Tràng (Hải Dương) khắc tác với kỹ thuật tinh xảo, tỉ mỉ và công phu. Chữ trên mộc bản gồm chữ Hán, Nôm, Phạn, triện, được khắc ngược để khi in ra cho bản xuôi, đòi hỏi người thợ phải am hiểu ngôn ngữ, khéo tay và kiên nhẫn. Một số mộc bản còn có hoa văn trang trí hình hoa sen, Phật, rồng, phượng, thể hiện giá trị nghệ thuật, thẩm mỹ và tín ngưỡng sâu sắc.
Không chỉ là di sản Phật giáo, mộc bản chùa Trăm Gian còn phản ánh đời sống văn hóa, tinh thần, lòng mộ đạo và trí tuệ của người Việt xưa. Trong nhiều bản khắc còn lưu danh hàng trăm cá nhân, dòng họ, làng xã từng góp công đức – minh chứng cho tinh thần “hộ trì Tam bảo” và mối liên kết cộng đồng bền chặt. Đây là nguồn tư liệu quý giúp các nhà nghiên cứu tìm hiểu về lịch sử địa phương, văn hóa tâm linh, văn học, ngôn ngữ và nghề khắc in cổ truyền của dân tộc.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Minh Hùng cho biết, chùa Trăm Gian được công nhận là Di tích Quốc gia từ năm 1990, với nhiều giá trị đặc sắc về lịch sử và kiến trúc. Ông đề nghị Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch phối hợp cùng UBND xã An Phú và nhà chùa thực hiện tốt công tác bảo tồn, quản lý và phát huy giá trị Bảo vật Quốc gia Mộc bản chùa Trăm Gian, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để nhân dân, tăng ni, phật tử nhận thức sâu sắc hơn về giá trị di sản.
Hơn hai thế kỷ trôi qua, Mộc bản chùa Trăm Gian vẫn được lưu giữ cẩn trọng – như một pho sử gỗ sống động, phản chiếu tinh hoa trí tuệ, nghệ thuật và đạo đức của cha ông. Di sản ấy không chỉ tôn vinh sự hưng thịnh của Phật giáo Việt Nam mà còn góp phần khẳng định bản sắc văn hóa và tinh thần nhân văn trường tồn của dân tộc.
