Giá đồng lập đỉnh kỷ lục trong bối cảnh lo ngại nguồn cung toàn cầu

Thị trường kim loại thế giới vừa trải qua những phiên giao dịch đầy biến động với sức nóng tập trung vào mặt hàng đồng. Ghi nhận tại phiên giao dịch ngày 8/9/2026, giá đồng kỳ hạn 3 tháng trên Sở Giao dịch Kim loại London (LME) đã tăng 1,37%, chốt ở mức 14.708 USD/tấn. Trong khoảng thời gian giao dịch cùng ngày, giá đồng trên sàn LME có thời điểm chạm mốc 14.779 USD/tấn, qua đó chính thức thiết lập đỉnh cao kỷ lục mới.

Giá đồng trên các sàn LME và COMEX đồng loạt lập đỉnh lịch sử trong phiên 8/9/2026 trước mối lo ngại về nguồn cung toàn cầu

Tương tự, trên Sở Giao dịch Hàng hóa Chicago (COMEX), giá đồng kỳ hạn giao tháng 11/2026 cũng đóng cửa với mức tăng 2,1%, lên 14.971 USD/tấn - mức giá cao nhất trong lịch sử giao dịch của mặt hàng này. Theo đánh giá từ Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), đà tăng phi mã của giá đồng xuất phát từ sự kết hợp giữa tâm lý lo ngại về tình trạng thắt chặt nguồn cung khai thác toàn cầu và những kỳ vọng liên quan đến chính sách thuế nhập khẩu mới đối với đồng tinh luyện tại thị trường Mỹ.

Áp lực thiếu hụt nguồn cung và sự dịch chuyển dòng chảy kim loại

Kỳ vọng về việc Mỹ có thể áp thuế đối với đồng tinh luyện nhập khẩu đã tạo ra chênh lệch giá rất lớn giữa hai sàn giao dịch COMEX và LME. Khoảng chênh lệch này kích thích mạnh mẽ các doanh nghiệp thương mại đẩy nhanh tiến độ đưa kim loại về Mỹ nhằm tận dụng biên lợi nhuận cao trước khi rào cản thuế quan chính thức có hiệu lực. Dòng chảy thương mại này làm thay đổi diện mạo phân bổ nguồn cung đồng trên bản đồ thế giới: lượng kim loại được hút về thị trường Mỹ tăng nhanh đột biến, trong khi nguồn cung sẵn có tại các trung tâm giao dịch truyền thống khác lại suy giảm nghiêm trọng.

Dữ liệu theo dõi vận tải biển do Goldman Sachs tổng hợp cho thấy, lượng đồng nhập khẩu vào Mỹ trong tháng 8/2026 đạt khoảng 200.000 tấn. Tính từ đầu tháng 9/2026 đến nay, lượng hàng cập cảng Mỹ ước tính đã lên tới khoảng 77.000 tấn. Hệ quả trực tiếp là sự phân hóa rõ rệt về mức tồn kho: tồn kho đồng tại các kho thuộc sàn COMEX đã vượt mốc lịch sử, trái ngược hoàn toàn với xu hướng sụt giảm sâu tại các kho LME và Sở Giao dịch Kỳ hạn Thượng Hải (SHFE) so với hồi đầu năm 2026.

Bên cạnh yếu tố thương mại, nền tảng cơ bản của thị trường đồng đang gặp trở ngại lớn từ khâu thượng nguồn. Báo cáo từ MXV chỉ ra rằng sản lượng đồng khai thác toàn cầu trong 6 tháng đầu năm 2026 đã giảm 1,1% so với cùng kỳ năm 2025. Tại Chile - quốc gia sản xuất đồng lớn nhất thế giới, sản lượng khai thác riêng trong tháng 7/2026 đã sụt giảm tới 9,4%. Nguyên nhân do chất lượng quặng tại các mỏ lâu đời ngày càng suy giảm, buộc các đơn vị phải xử lý khối lượng quặng thô lớn hơn để thu cùng lượng đồng tinh khiết, trong khi việc phát triển mỏ mới đòi hỏi chi phí đắt đỏ và thời gian kéo dài.

Theo S&P Global, trung bình một dự án mỏ đồng mất khoảng 17 năm từ khâu phát hiện địa chất đến khi chính thức đi vào vận hành thương mại do rào cản về thủ tục cấp phép, đánh giá tác động môi trường và tham vấn cộng đồng. Những áp lực này khiến phí xử lý và tinh luyện (TC/RC) giao ngay rơi xuống vùng âm kỷ lục, phản ánh trạng thái các nhà máy luyện đồng đang phải bù chi phí để giành giật nguyên liệu. Tình trạng thiếu hụt tinh quặng này được dự báo sẽ còn kéo dài xuyên suốt giai đoạn 2026 - 2027.

Tác động tới thị trường trong nước và khuyến nghị cho doanh nghiệp

Mặc dù áp lực thiếu hụt tinh quặng chưa dẫn đến tình trạng thiếu hụt tức thì đối với tổng sản lượng đồng tinh luyện toàn cầu trong năm 2026, nhưng sự phân bổ không đồng đều do dòng kim loại chảy mạnh về Mỹ trong quý III/2026 đã gây căng thẳng nguồn cung cục bộ cho các khu vực sản xuất còn lại. Sự biến động mạnh của giá đồng thế giới nhanh chóng truyền dẫn trực tiếp vào giá nguyên liệu đầu vào của các ngành sản xuất trong nước, đặc biệt là công nghiệp phụ trợ, sản xuất dây cáp điện, thiết bị điện tử và hạ tầng năng lượng tái tạo.

Theo đánh giá từ MXV, biến động giá đợt này phản ánh đồng thời sự sụt giảm nguồn cung khai thác thực tế, các rào cản địa chính trị - thương mại, cũng như kỳ vọng nhu cầu dài hạn tăng cao gắn liền với xu hướng chuyển dịch năng lượng xanh. Trong ngắn và trung hạn, khả năng bổ sung sản lượng từ các dự án mỏ mới vẫn là bài toán khó giải quyết một sớm một chiều khi thị trường phải chờ nhiều năm mới có thêm nguồn cung thực tế.

Trước bối cảnh chi phí nguyên liệu đầu vào leo thang, các doanh nghiệp sản xuất và chế biến trong nước cần chủ động xây dựng kịch bản ứng phó linh hoạt. MXV khuyến nghị doanh nghiệp nên theo dõi sát diễn biến dòng chảy thương mại quốc tế, chủ động đa dạng hóa đối tác cung ứng và cân nhắc sử dụng các công cụ bảo hiểm rủi ro giá hàng hóa (hedging) thông qua các hợp đồng kỳ hạn và quyền chọn. Việc áp dụng bài bản các công cụ quản trị tài chính này sẽ giúp doanh nghiệp chốt trước chi phí đầu vào, bảo vệ biên lợi nhuận và duy trì tính chủ động trong hoạt động sản xuất kinh doanh trước những bước sóng giá dự báo còn nhiều phức tạp trong giai đoạn cuối năm 2026 và các năm tiếp theo.