Cộng đồng doanh nghiệp tại tỉnh Khánh Hòa đang phải giải nhiều bài toán cùng lúc để duy trì sản xuất, từ dòng tiền, mặt bằng, thủ tục đầu tư đến nhân lực và chi phí tuân thủ. Một số doanh nghiệp còn phát sinh khoản chi lớn để điều chỉnh hoạt động sau khi địa giới hành chính thay đổi.
Trong bối cảnh thị trường chưa hoàn toàn ổn định, những chi phí này không chỉ làm giảm dư địa đầu tư mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng sản xuất, tuyển dụng lao động và phục hồi kinh doanh.
Đây là lý do yêu cầu xây dựng các cơ chế hỗ trợ thiết thực đang được đặt ra với Khánh Hòa, thay vì chỉ tháo gỡ từng thủ tục riêng lẻ.
Áp lực đến từ nhiều phía
Ông Nguyễn Quang Duy - Chủ tịch Hội đồng quản trị DTGROUP Khánh Hòa, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Doanh nhân trẻ Khánh Hòa cho biết, qua nắm bắt từ hội viên, doanh nghiệp trẻ trên địa bàn đang đối mặt nhiều thách thức như khả năng tiếp cận vốn còn hạn chế, chi phí nguyên liệu và logistics ở mức cao, thị trường xuất khẩu có nhiều biến động.
 |
| Các doanh nghiệp mong muốn thủ tục đầu tư cần công khai sớm tiêu chuẩn, quy trình, chi phí xử lý nước thải ngay từ giai đoạn nghiên cứu dự án (Ảnh: DTGROUP). |
Một số thủ tục liên quan đầu tư, đất đai, môi trường, phòng cháy chữa cháy đã được cải thiện nhưng vẫn cần tiếp tục rút ngắn thời gian giải quyết.
“Đơn cử tại Công ty DTGROUP, dù doanh nghiệp đã đầu tư nhà máy chế biến quy mô lớn, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và mở rộng xuất khẩu, nhưng vẫn chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào, trong khi yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu và nhu cầu đầu tư liên tục cho đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và phát triển xanh. Đây cũng là bức tranh chung của nhiều doanh nghiệp sản xuất trên địa bàn…” - Chủ tịch Hội đồng quản trị DTGROUP Khánh Hòa cho biết thêm.
Ở lĩnh vực khai thác khoáng sản, áp lực lại nằm ở đất đai và nghĩa vụ tài chính. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, 10 mỏ khoáng sản do tỉnh cấp phép chưa hoàn thiện thủ tục đầu tư nên chưa đủ cơ sở pháp lý để thuê đất. Một số doanh nghiệp chưa có nguồn thu từ khai thác, dẫn tới chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính, nợ tiền cấp quyền khai thác khoáng sản từ 7 đến gần 20 tỷ đồng và đứng trước nguy cơ bị thu hồi giấy phép.
Tại các khu công nghiệp, bài toán lại chuyển sang hạ tầng và nhân lực. Công ty cổ phần Đầu tư Khu công nghiệp Hoàng Thành Du Long đề nghị sớm hoàn thiện mạng lưới thu gom, xử lý nước thải tập trung, đồng thời công khai tiêu chuẩn tiếp nhận, quy trình đấu nối và mức giá dịch vụ để doanh nghiệp thứ cấp chủ động tính toán ngay từ khi đầu tư.
Trong khi đó, Công ty cổ phần Phát triển khu công nghiệp Viglacera Yên Mỹ cho rằng mức lương tại một số khu công nghiệp của tỉnh còn thấp so với Bình Dương, Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh, khiến lao động trẻ và công nhân tay nghề cao dịch chuyển về Đông Nam Bộ. Nhu cầu nhân lực cơ khí, điện công nghiệp, vận hành máy, tự động hóa vì thế ngày càng rõ.
Sau sáp nhập, chi phí phát sinh trở thành vấn đề mới
Với doanh nghiệp ở khu vực Phan Rang, tác động của việc điều chỉnh địa giới hành chính được nhìn thấy trực tiếp trên chi phí và thị trường.
 |
| Thuế tỉnh Khánh Hòa được thành lập trên cơ sở hợp nhất ngành Thuế Khánh Hòa và ngành Thuế Ninh Thuận (cũ). Thuế tỉnh Khánh Hòa hiện có 8 cơ sở trực thuộc. Trong ảnh: Trụ sở Thuế tỉnh Khánh Hòa (Ảnh: Trí Vũ). |
Ông Nguyễn Hữu Chí Khoa - đại diện Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Chí Khoa và Công ty TNHH Điện tử Nikochi Việt Nam tại khu vực Phan Rang - cho biết, việc điều chỉnh địa giới hành chính, dịch chuyển trung tâm hành chính-kinh tế khiến doanh nghiệp phát sinh thêm hàng chục tỷ đồng chi phí điều chỉnh bao bì, nhãn mác, hồ sơ thương mại.
Các ngành dịch vụ cũng chịu tác động. Theo ông Khoa, lượng khách lưu trú sụt giảm, nhiều cơ sở nhà hàng, khách sạn phải thu hẹp quy mô. Tại khu vực Phan Rang, giá thuê mặt bằng giảm tới 50% nhưng vẫn khó tìm khách thuê do khoảng cách với trung tâm hành chính mới.
Những phát sinh này cho thấy quá trình sắp xếp lại không gian hành chính đang đặt ra yêu cầu phải tính đến chi phí chuyển đổi của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Hỗ trợ phải đi vào dòng tiền và chi phí thực tế
Khánh Hòa đang triển khai nhiều giải pháp để giảm áp lực cho doanh nghiệp. Tỉnh chỉ đạo rà soát, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và hướng tới 100% thủ tục liên quan doanh nghiệp được cung cấp trực tuyến.
Đối với giải phóng mặt bằng, tỉnh thành lập Ban Chỉ đạo do Bí thư Tỉnh ủy làm Trưởng ban, phát động Chương trình 90 ngày cao điểm và ban hành Sổ tay hướng dẫn với quy trình 12 bước áp dụng thống nhất toàn tỉnh.
Ông Nguyễn Hoàng Sơn - Phó Giám đốc Sở Tài chính Khánh Hòa - cho biết tỉnh đã tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về đầu tư và nguồn lực phát triển; rà soát toàn diện các dự án tồn đọng, kéo dài nhiều năm, phân nhóm để xử lý theo từng trường hợp; đẩy nhanh quy hoạch, giải phóng mặt bằng, hoàn thiện hạ tầng khu, cụm công nghiệp và chuẩn bị quỹ đất sạch, danh mục dự án kêu gọi đầu tư cùng cơ chế hỗ trợ nhà đầu tư.
Trong lĩnh vực tín dụng, riêng quý I/2026, các tổ chức tín dụng trên địa bàn đã giải ngân 4.453 tỷ đồng cho vay ưu đãi, trong khi dư nợ cho vay kinh tế tư nhân chiếm 96,65% tổng dư nợ toàn địa bàn.
Ngành Thuế cũng đang tăng hỗ trợ doanh nghiệp trong bối cảnh chính sách thay đổi nhanh. Theo Trưởng Thuế tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Ngọc Tú, 6 tháng đầu năm 2026, đơn vị tổ chức 98 hội nghị tập huấn, đối thoại với hơn 28.000 lượt người tham dự. Chính sách gia hạn, miễn, giảm thuế và tiền thuê đất đạt khoảng 734 tỷ đồng.
“Thời gian tới, ngành Thuế tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, đồng thời nghiên cứu, báo cáo cấp có thẩm quyền các trường hợp doanh nghiệp gặp khó khăn khách quan để có phương án giãn, hoãn thu phù hợp, tránh gây thêm áp lực trong giai đoạn phục hồi” - ông Tú nhấn mạnh.
Từ phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Quang Duy kiến nghị tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn trong tiếp cận tín dụng, mở rộng xúc tiến thương mại và hỗ trợ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển khoa học công nghệ.
“Theo chúng tôi, cần ưu tiên xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, giảm chi phí tuân thủ, đồng thời có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng cho các sản phẩm lợi thế của Khánh Hòa”, ông Duy kiến nghị.
Ông Nguyễn Hữu Chí Khoa đề xuất các gói hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, chính sách đặc thù, thu hút đầu tư chuyên biệt, bảo lãnh tín dụng và ưu đãi lãi suất cho chuyển đổi số, chuyển đổi xanh tại khu vực phía nam tỉnh.
Với doanh nghiệp, phục hồi không chỉ cần thêm vốn. Điều họ cần là giảm được chi phí tuân thủ, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, có mặt bằng và hạ tầng phù hợp, tiếp cận được lao động và có chính sách đủ linh hoạt khi phát sinh khó khăn khách quan.
Đây cũng là thước đo thực tế đối với các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp của Khánh Hòa trong giai đoạn mới: chính sách phải đi được đến từng dự án, từng nhà máy và từng doanh nghiệp đang cần phục hồi sản xuất.
