Thị trường chứng khoán thời gian gần đây chứng kiến không ít doanh nghiệp lựa chọn rời sàn sau khi cơ cấu cổ đông trở nên tập trung vào một nhóm nhà đầu tư lớn. Khi tỷ lệ sở hữu của cổ đông chi phối tăng cao, nhu cầu duy trì tư cách công ty đại chúng hoặc niêm yết cổ phiếu không còn là ưu tiên trong chiến lược phát triển của doanh nghiệp.
Một trường hợp đáng chú ý là Bibica – thương hiệu bánh kẹo lâu năm trên thị trường. Đầu năm 2026, cổ phiếu của doanh nghiệp này đã chính thức dừng giao dịch trên sàn chứng khoán tập trung sau khi hoàn tất thủ tục hủy niêm yết và hủy lưu ký.
 |
Trước đó, cổ đông lớn nhất là The PAN Group đã chuyển nhượng phần vốn tại Bibica cho Sari Murni Abadi – tập đoàn hàng tiêu dùng đến từ Indonesia. Trước thời điểm chuyển giao, Bibica đã chi trả cổ tức năm 2024 với tổng tỷ lệ lên tới 358,5% cho cổ đông hiện hữu.
Theo định hướng của nhà đầu tư mới, doanh nghiệp sẽ tập trung mở rộng danh mục sản phẩm, tối ưu chuỗi cung ứng và tăng cường năng lực nghiên cứu phát triển. Tuy nhiên, trong giai đoạn tái cấu trúc và mở rộng hoạt động, việc duy trì niêm yết cổ phiếu không còn được xem là yếu tố cần thiết.
Một trường hợp khác là Bao bì Biên Hòa. Cuối năm 2025, doanh nghiệp này đã triệu tập đại hội cổ đông bất thường để xem xét việc hủy tư cách công ty đại chúng khi cơ cấu cổ đông trở nên quá tập trung.
Hiện TCG Solutions Pte. Ltd. – đơn vị thuộc Thai Containers Group – đang nắm giữ tới 94,11% vốn tại doanh nghiệp. Phần cổ phần còn lại chỉ chiếm 5,89%, không đáp ứng yêu cầu về tỷ lệ cổ phiếu nắm giữ bởi cổ đông nhỏ lẻ theo quy định của Luật Chứng khoán.
Theo quy định hiện hành, một công ty đại chúng phải có vốn điều lệ tối thiểu 30 tỷ đồng và ít nhất 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết được nắm giữ bởi tối thiểu 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn. Nếu không đáp ứng các điều kiện này, doanh nghiệp có thể bị hủy tư cách công ty đại chúng.
Ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp sau khi thay đổi cổ đông chi phối vẫn lựa chọn duy trì niêm yết và tận dụng nguồn lực mới để tái cấu trúc hoạt động.
Tại VIWASEEN, quá trình chuyển giao quyền sở hữu đã mở ra giai đoạn kiện toàn bộ máy quản trị. Trước đó, Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước đã hoàn tất thoái toàn bộ vốn tại doanh nghiệp này thông qua đấu giá cổ phần, thu về hơn 1.231 tỷ đồng.
 |
Sau thương vụ, Vinaconex trở thành cổ đông chi phối khi nắm giữ 98,16% vốn điều lệ, đưa VIWASEEN trở thành công ty thành viên trong hệ sinh thái của tập đoàn xây dựng hạ tầng này.
Tại đại hội cổ đông bất thường năm 2026, VIWASEEN đã tiến hành kiện toàn bộ máy lãnh đạo và công bố định hướng phát triển mới. Theo đó, doanh nghiệp tập trung vào hai trụ cột chiến lược: nâng cao hiệu quả quản trị và vận hành trong các lĩnh vực truyền thống như đầu tư – xây dựng – vận hành hạ tầng nước và môi trường; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo nhằm nâng cao năng lực quản trị và dự báo thị trường.
Lãnh đạo doanh nghiệp cho biết việc đổi mới mô hình quản trị và áp dụng công nghệ số được kỳ vọng giúp tối ưu quy trình vận hành, tăng tính minh bạch và tạo thêm giá trị cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong dài hạn.
Một ví dụ khác là Giầy Thượng Đình. Sau khi cổ đông Nhà nước hoàn tất thoái vốn, doanh nghiệp này đã nhanh chóng tái cơ cấu bộ máy quản trị.
Tại đại hội cổ đông ngày 5/3/2026, toàn bộ Hội đồng quản trị và Ban kiểm soát nhiệm kỳ trước đã được miễn nhiệm và bầu mới. Đồng thời, bộ máy điều hành cũng có những điều chỉnh đáng chú ý khi ông Nguyễn Thành Nhơn được bổ nhiệm làm Tổng Giám đốc. Một số nhân sự cũ vẫn tiếp tục tham gia điều hành, trong đó ông Nguyễn Văn Khiêm, nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị, đảm nhiệm vị trí Phó Tổng Giám đốc phụ trách sản xuất.
Theo cơ cấu cổ đông hiện tại, bà Mai Huyền Trang đang là cổ đông lớn nhất khi nắm giữ 68,66% vốn điều lệ.
Thực tế cho thấy sau các thương vụ chuyển giao quyền kiểm soát, doanh nghiệp thường bước vào giai đoạn tái cấu trúc toàn diện. Sự thay đổi không chỉ diễn ra ở hội đồng quản trị hay ban điều hành, mà còn mở rộng sang chiến lược kinh doanh, định hướng thị trường và mô hình quản trị.
Trong nhiều trường hợp, nguồn lực tài chính, kinh nghiệm quản trị và tầm nhìn phát triển của cổ đông mới có thể tạo ra động lực tăng trưởng mới cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc duy trì niêm yết hay rời sàn chứng khoán lại phụ thuộc chủ yếu vào chiến lược dài hạn của cổ đông chi phối.
Với một số doanh nghiệp, rời sàn có thể giúp quá trình tái cấu trúc diễn ra linh hoạt hơn. Ngược lại, nhiều công ty vẫn lựa chọn duy trì niêm yết để tận dụng thị trường vốn, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong quản trị.
Trong bối cảnh hoạt động M&A ngày càng sôi động, sự thay đổi trong cơ cấu sở hữu nhiều khả năng sẽ tiếp tục tạo ra những chuyển động mới trên thị trường doanh nghiệp niêm yết trong thời gian tới.
