Đề xuất lập khu kinh tế đặc biệt, ưu tiên dự án đầu tư từ 1.500 tỷ đồng

Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Luật Phát triển đô thị (tên gọi trước đây là Luật Đô thị đặc biệt), trong đó đề xuất thành lập khu kinh tế đặc biệt với mô hình tổ chức và cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tạo động lực phát triển mới cho nền kinh tế, thu hút dòng vốn đầu tư quy mô lớn và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo dự thảo, khu kinh tế đặc biệt là đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh, thành phố, được hình thành tại các địa bàn có vị trí chiến lược, áp dụng cơ chế quản lý và chính sách vượt trội để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, vùng và cả nước. Việc thành lập khu kinh tế đặc biệt sẽ do Chính phủ quyết định sau khi có ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Đề xuất lập khu kinh tế đặc biệt, ưu tiên dự án đầu tư từ 1.500 tỷ đồng

Dự thảo đưa ra hai phương án về tiêu chí thành lập. Phương án thứ nhất quy định khu kinh tế đặc biệt phải là khu kinh tế ven biển đã được Thủ tướng Chính phủ thành lập, có dân số từ 50.000 người, diện tích tối thiểu 500 km², là không gian tương đối độc lập, thuận lợi cho quản lý, đồng thời sở hữu sân bay quốc tế hoặc cảng biển loại I và được xác định là cực tăng trưởng chiến lược. Phương án còn lại giao Chính phủ quy định chi tiết các tiêu chí.

Đáng chú ý, dự thảo đề xuất tại khu kinh tế đặc biệt sẽ không tổ chức chính quyền địa phương. Thay vào đó, UBND khu kinh tế đặc biệt sẽ là cơ quan hành chính nhà nước do UBND cấp tỉnh quyết định thành lập, thực hiện chức năng quản lý nhà nước trên địa bàn.

Ưu tiên thu hút các dự án quy mô lớn

Theo dự thảo, khu kinh tế đặc biệt sẽ ưu tiên thu hút các nhà đầu tư chiến lược với nhiều lĩnh vực có giá trị gia tăng cao và quy mô vốn lớn.

Trong đó, các dự án phát triển trung tâm sinh thái biển, nuôi biển công nghệ cao, công viên biển phải có tổng vốn đầu tư từ 1.500 tỷ đồng trở lên. Đối với các dự án logistics, khu phi thuế quan, khu công nghệ cao hoặc du lịch đường thủy nội địa, quy mô vốn tối thiểu là 1.000 tỷ đồng.

Những dự án đầu tư hạ tầng cảng hàng không, cảng biển, khai thác và vận hành du thuyền, khu thương mại tự do hoặc khu công nghiệp được đề xuất có mức vốn từ 2.300 tỷ đồng.

Đối với lĩnh vực du lịch, nghỉ dưỡng cao cấp, dự thảo yêu cầu dự án khách sạn, khu vui chơi giải trí tổng hợp hoặc khu dịch vụ du lịch phức hợp có vốn đầu tư từ 10.000 tỷ đồng. Riêng các dự án khu dịch vụ du lịch phức hợp có kinh doanh casino phải đạt quy mô tối thiểu 2 tỷ USD.

Ngoài ra, dự thảo cũng ưu tiên thu hút các dự án trong lĩnh vực năng lượng sạch, công nghiệp chế biến, chế tạo công nghệ cao, cơ khí chính xác, trung tâm dự trữ năng lượng, nghiên cứu dược phẩm, bảo dưỡng tàu bay, đóng mới và sửa chữa tàu biển với quy mô đầu tư từ 6.000 tỷ đồng trở lên. Các dự án y tế và giáo dục chất lượng cao được đề xuất có mức vốn tối thiểu 1.000 tỷ đồng.

Tạo động lực tăng trưởng mới cho kinh tế biển

Theo Bộ Tư pháp, hiện thế giới có khoảng 7.000 khu kinh tế đặc biệt tại hơn 140 quốc gia, được xem là "phòng thí nghiệm thể chế" để thử nghiệm các chính sách mới và nâng cao sức hấp dẫn đầu tư.

Tại Việt Nam hiện có 46 khu kinh tế, trong đó 20 khu kinh tế ven biển với tổng diện tích khoảng 900.000 ha. Nhiều khu sở hữu lợi thế về cảng biển nước sâu hoặc sân bay quốc tế như Vân Đồn, Chu Lai, Phú Quốc, Dung Quất, Vũng Áng hay Nghi Sơn.

Tuy nhiên, Bộ Tư pháp đánh giá hiệu quả khai thác của nhiều khu kinh tế vẫn chưa tương xứng với tiềm năng do tỷ lệ lấp đầy còn thấp, hạ tầng chưa đồng bộ và khả năng thu hút các dự án quy mô lớn còn hạn chế. Một số khu kinh tế trọng điểm như Vân Đồn, Vân Phong, Nghi Sơn hay Đông Nam Nghệ An vẫn chưa tạo được bứt phá như kỳ vọng.

Vì vậy, việc hình thành các khu kinh tế đặc biệt được kỳ vọng sẽ tạo lập không gian phát triển mới, phát huy lợi thế của các vùng ven biển và hải đảo có vị trí chiến lược, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, thúc đẩy phát triển kinh tế biển và hình thành các cực tăng trưởng mới cho nền kinh tế trong giai đoạn tới.