Thứ ba 17/11/2026 10:07
Hotline: 024.355.63.010
Email: banbientap.dnhn@gmail.com
Thời cuộc

Covid-19 và quyền con người: Vì một thế giới tốt đẹp hơn

28/01/2022 16:24
Covid-19 tác động đa chiều và mạnh mẽ tới đời sống chính trị, kinh tế, xã hội của các quốc gia, không phân biệt nước lớn hay nước nhỏ, nước giàu hay nước nghèo, và đương nhiên là ảnh hưởng sâu sắc đến sự thụ hưởng các quyền con người.

Covid-19 cùng với chiến tranh, biến đổi khí hậu, đã gây nên thảm cảnh đói nghèo, phơi bày hơn bao giờ hết những hạn chế, bất cập của hệ thống quản trị toàn cầu; là hồi chuông cảnh báo khẩn cấp về sức tàn phá khủng khiếp của các thách thức an ninh phi truyền thống như dịch bệnh, biến đổi khí hậu, nếu không được quan tâm đúng mức, từ sớm, từ xa.

Đại dịch Covid-19 tác động sâu sắc đến sự thụ hưởng các quyền con người. (Nguồn: CEU)

Đại dịch Covid-19 tác động sâu sắc đến sự thụ hưởng các quyền con người. (Nguồn: CEU)

1. Đại dịch Covid-19 bước sang năm thứ ba, càn quét dữ dội khắp các châu lục, trở thành một thách thức to lớn trong lịch sử loài người. Kể từ khi Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tuyên bố dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19 là đại dịch toàn cầu, thì virus SARS-CoV-2, một vi sinh siêu nhỏ, chỉ bằng 150 micron, tức bằng 1/1000 con vi khuẩn, vẫn chưa biết rò rỉ ra từ đâu, cứ 6 tháng lại biến chủng một lần từ Alpha, Delta đến Omicron và chắc chắn sẽ còn tiếp tục biến chủng nữa, đang “điều khiển” cả thế giới.

Qua những lần biến đổi, Covid-19 không còn chủ yếu tấn công người cao tuổi và dễ tổn thương, mà còn gieo kinh hoàng với cả những người trẻ tuổi, khỏe mạnh. Con virus siêu nhỏ ấy đã đặt các quốc gia vào tình trạng khẩn cấp như thời chiến với những mối đe dọa về sức khỏe, tính mạng và gây nên khủng hoảng đời sống, kinh tế toàn cầu nghiêm trọng, để lại những hậu quả không thể đong đếm.

Nhân Ngày Quốc tế về Phòng chống dịch bệnh 27/12, Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã nhấn mạnh Covid-19 đã cho thấy một căn bệnh truyền nhiễm có thể lan rộng khắp thế giới, đẩy hệ thống y tế đến bờ vực và đảo lộn cuộc sống hàng ngày của toàn nhân loại một cách nhanh chóng.

Nhân loại đã và đang trải nghiệm trong đau thương, mất mát, khốn khó do đại dịch gây ra. Chỉ tính riêng về nhân mạng, tính đến ngày 24/1/2022, thế giới ghi nhận gần 355,7 triệu người nhiễm bệnh, trên 5,6 triệu người tử vong. Riêng Việt Nam, tính từ đầu năm 2020 đến nay, đã ghi nhận 2.155.784 ca nhiễm, đứng thứ 28/224 quốc gia và vùng lãnh thổ. Số ca tử vọng tính đến nay là 36.884 trường hợp.

Ở phương diện kinh tế, xã hội, có những giai đoạn cao điểm của đại dịch, theo Tổ chức Năng lượng quốc tế (IEA), ước tính, có khoảng 4,2 tỷ người, tương đương 54% dân số thế giới và 60% GDP toàn cầu, sống trong tình trạng bị phong tỏa một phần hoặc toàn diện. Gần như toàn bộ dân số thế giới ở giai đoạn cao điểm chịu ảnh hưởng nhất định từ giãn cách xã hội. Thiệt hại về kinh tế lên đến hàng ngàn tỷ USD, tính riêng du lịch thế giới mất ít nhất 2.000 tỷ USD.

Dịch bệnh đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý, kinh tế gia đình, gia tăng sự tù túng khiến tình trạng bạo lực đối với phụ nữ, trẻ em có nguy cơ trở nên trầm trọng hơn, những người “dễ bị tổn thương” chịu tổn thương nhiều nhất trong đại dịch.

Dịch bệnh Covid-19 đã đặt cả hệ thống chính trị của các quốc gia, các tổ chức quốc tế và người dân vào những thách thức chưa từng có tiền lệ về năng lực quản trị, điều hành đất nước và nỗ lực ứng phó với đại dịch. Giữa lúc tăm tối, các nhà khoa học y sinh đã thắp lên hy vọng đưa nhân loại thoát khỏi đại dịch Covid-19. Những gì khoa học thế giới đạt được trong 2 năm qua, giải mã bộ gien và khắc chế virus SARS-CoV-2 là cả một kỳ tích chưa từng có.

Chỉ trong một thời gian ngắn, 350 nghìn công trình nghiên cứu khoa học về virus SARS-CoV-2 được công bố trên các tạp chí hàng đầu, hàng trăm tỷ USD được các Big Pharma đầu tư để nghiên cứu, sản xuất công cụ xét nghiệm, vaccine, thuốc điều trị với tốc độ kỷ lục.

Bằng những nỗ lực nghiên cứu toàn cầu gặt hái nhiều thành quả cho phép chúng ta xoay chuyển cục diện cuộc chiến với đại dịch Covid-19. Các thành tựu khoa học thần tốc trong 2 năm qua đã đưa thế giới bước sang giai đoạn ứng phó mới, chuyển hướng chiến lược “sống chung”, thích ứng an toàn, kiểm soát hiệu quả đại dịch. Cũng chỉ có Covid-19 mới có thể làm mọi thứ trôi nhanh như vậy!

Vì một thế giới tốt đẹp hơn

Nhân viên y tế hướng dẫn cách rửa tay đúng cách cho trẻ em tại trung tâm công cộng ở Central Java, Indonesia. (Nguồn: UNICEF)

2. Không chỉ làm tổn thất nhân mạng, thiệt hại về kinh tế, mà dịch bệnh Covid-19 đã làm bộc lộ các vấn nạn từ chính trị, kinh tế, đối ngoại, an ninh, quốc phòng đến tham nhũng, trục lợi trên phạm vi toàn cầu, làm trầm trọng thêm bất bình đẳng, khoét sâu phân cực chính trị tại nhiều quốc gia và thậm chí được sử dụng như một chiêu bài chính trị trong quan hệ giữa các nước.

Cộng đồng quốc tế lo ngại, Covid-19 có nguy cơ châm ngòi các cuộc xung đột và làm gia tăng tình trạng đói nghèo trên thế giới. Nhiều giá trị về quyền con người bị đảo lộn, biểu hiện rõ nhất là các cuộc biểu tình phản đối biện pháp phong tỏa và phong trào bài vaccine, nhiều quyền và tự do cá nhân bị hạn chế hoặc xâm phạm.

Thông tin dịch bệnh Covid19 bắt nguồn từ Vũ Hán, Trung Quốc khiến tâm lý thù ghét, bài xích người gốc Á, hàng nghìn vụ bạo lực liên quan đến thù hằn chủng tộc đã được ghi nhận tại Mỹ và một số nước châu Âu.

Cuộc điều tra nguồn gốc virus nCoV-2 đã tác động mạnh mẽ tới các mối quan hệ quốc tế, điển hình là quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc trở nên căng thẳng, khiến Mỹ áp đặt cuộc thương chiến với Trung Quốc, cáo buộc Bắc Kinh che đậy mức độ nghiêm trọng của đại dịch, đe dọa trừng phạt và bồi thường thiệt hại.

Đáp lại, Trung Quốc cáo buộc Mỹ chính trị hóa cuộc khủng hoảng nhằm đánh lạc hướng dư luận khỏi cách xử lý đại dịch yếu kém của mình. Mỹ bị tổn thất nghiêm trọng về nhân mạng và kinh tế do đại dịch. Nội bộ bị phân cực, chia rẽ khi các bên tranh cãi lẫn nhau về cách ứng phó với đại dịch khiến Tổng thống Trump phải ra đi ở nhiệm kỳ 2.

Virus SARS-CoV-2 siêu nhỏ đã đặt các quốc gia vào tình trạng khẩn cấp như thời chiến với mối đe dọa về sức khỏe, tính mạng và gây nên khủng hoảng đời sống, kinh tế toàn cầu nghiêm trọng...

Nhiều tổ chức quốc tế và các nước đã cảnh báo nguy cơ tham nhũng, trục lợi sẽ “bùng phát” trong việc mua sắm vật tư y tế, trong vận hành quỹ hỗ trợ khẩn cấp.Khi diễn biến dịch lên tới đỉnh điểm tác động rất xấu đến tình hình kinh tế-xã hội, chính phủ nhiều nước cấp tốc chi hàng tỷ USD để mua vật tư y tế, đưa ra các gói hỗ trợ lớn để ứng phó đại dịch, giảm nhẹ tác động kinh tế - xã hội do Covid-19 gây ra.

Do phải ưu tiên tốc độ để nhanh chóng có được sản phẩm thiết yếu như máy thở, vaccine, sinh phẩm y tế, những thủ tục đấu thầu, kiểm tra vốn chặt chẽ, nay được đơn giản hóa hoặc bỏ qua. Những quan tham và kẻ gian lợi dụng tình thế, kẽ hở đó để “giữ giá”, “thổi giá”, thực hiện hành vi tham nhũng, trục lợi.

Sự thật, nạn tham nhũng, trục lợi, “kiếm ăn trên sinh mạng người” đã xảy ra ở nhiều quốc gia và Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ. Tệ nạn này không chỉ ảnh hướng lớn đến sức khỏe, tính mạng, đời sống của người dân và doanh nghiệp, mà còn tác động tiêu cực tới tâm tư, tình cảm, niềm tin của người dân đối với hệ thống chính trị!.

Giới hoạch định chính sách cùng các nhà khoa học cảnh báo Covid-19 tiếp tục làm thế giới đau đầu trong năm 2022 và có thể xa hơn nữa. Tất cả phụ thuộc vào cách thức virus tiến hóa và khả năng chống chịu, phản ứng của chúng ta.

Covid-19 cũng thức tỉnh cộng đồng nhân loại bộc lộ những phẩm chất nhân văn cao cả, trí thông minh, lòng quả cảm, đức hy sinh. Chưa bao giờ hai từ “đoàn kết”, “chia sẻ” được sử dụng trên xa lộ thông tin toàn cầu nhiều đến thế, nhắc nhở các quốc gia và công dân toàn cầu rằng đại dịch nguy hiểm là có thật, hãy bớt “tham, sân, si”, vượt qua sự chia rẽ, thù hận và chỉ có hợp tác, đồng tâm hiệp lực mới mong sớm vượt qua kiếp nạn!

Thế giới bước vào năm Covid-19 thứ ba. Phải làm gì để một năm mới tốt đẹp hơn?

Câu trả lời nằm trong chính ý thức của mỗi chúng ta - không hoảng loạn, không bấu víu vào những luận cứ phi khoa học, ở cách ứng xử của các quốc gia trong việc đầu tư cho nghiên cứu, coi Covid-19 như một bệnh, một chuyên khoa là hướng đi tất yếu trong thời kỳ thích ứng an toàn.

Covid-19 sẽ không phải là đại dịch cuối cùng mà nhân loại phải đối mặt. Vì vậy, cần tăng cường chăm sóc sức khỏe ban đầu ở cấp địa phương để ngăn chặn sự sụp đổ của các hệ thống y tế; bảo đảm quyền tiếp cận công bằng về y tế, nhất là vaccine cho tất cả mọi người; và cần đạt được bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Trên hết, đoàn kết toàn cầu là yếu tố quan trọng để cùng nhau chiến đấu chặn đứng những đại dịch trong tương lai, vì an toàn cho mọi người.

Khánh Linh/ Theo TG&VN

Bài liên quan
Tin bài khác
Hội đồng quản trị Nvidia không cân nhắc đưa ông Jensen Huang trở lại ghế CEO, bất chấp hơn 180.000 chữ ký ủng hộ

Hội đồng quản trị Nvidia không cân nhắc đưa ông Jensen Huang trở lại ghế CEO, bất chấp hơn 180.000 chữ ký ủng hộ

Theo ba nguồn tin của Reuters, hội đồng quản trị Nvidia hiện không xem xét việc phục chức cho ông Jensen Huang, dù chiến dịch kêu gọi ông quay lại đã thu hút hơn 180.200 chữ ký, trong đó có sự ủng hộ của tỷ phú Elon Musk. Sự việc diễn ra khi Nvidia đã mất 800 tỷ USD vốn hóa kể từ khi thông tin về mối quan hệ tình cảm của ông Huang được công bố.
Hơn 9.214 tỷ đồng xây dựng sân bay quốc tế trên biển đầu tiên của Việt Nam

Hơn 9.214 tỷ đồng xây dựng sân bay quốc tế trên biển đầu tiên của Việt Nam

Cảng hàng không Quốc tế Vân Phong tại Khánh Hòa thuộc nhóm 19 sân bay quốc tế của cả nước. Dự án gây chú ý khi được nghiên cứu theo hướng xây dựng trên mặt nước, tận dụng lợi thế vịnh biển tự nhiên. Đây sẽ là sân bay trên mặt biển đầu tiên tại Việt Nam, mô hình từng được áp dụng tại nhiều quốc gia phát triển như Nhật Bản, Hong Kong hay Hàn Quốc.
Việt Nam – Chile mở rộng không gian hợp tác thương mại, đầu tư

Việt Nam – Chile mở rộng không gian hợp tác thương mại, đầu tư

Với lợi thế bổ trợ giữa hai nền kinh tế và nền tảng từ các hiệp định thương mại tự do, Việt Nam – Chile đang hướng tới nâng tầm hợp tác từ trao đổi hàng hóa sang đầu tư, kết nối chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường ASEAN – Mỹ Latinh.
Thủ tướng Anh Burnham: Rời EU, nước Anh “mất nhiều hơn được”

Thủ tướng Anh Burnham: Rời EU, nước Anh “mất nhiều hơn được”

Thủ tướng Andy Burnham dự kiến tuyên bố Brexit đã không đạt kỳ vọng và kêu gọi London xích lại gần Brussels, trước thềm hội nghị thượng đỉnh Anh - EU ngày 20/11.
ASEAN thiết lập khuôn khổ pháp lý chung cho nền kinh tế số

ASEAN thiết lập khuôn khổ pháp lý chung cho nền kinh tế số

Ngày 14/11, tại Manila (Philippines), các nước thành viên ASEAN chính thức ký Hiệp định khung về Kinh tế số (DEFA), đánh dấu bước tiến quan trọng trong hội nhập kinh tế số khu vực. Thỏa thuận hướng tới tháo gỡ rào cản thương mại, kết nối dữ liệu xuyên biên giới và mở rộng cơ hội kinh doanh cho cộng đồng doanh nghiệp.
Bãi Dài Cam Lâm: Bãi biển đẹp hoang sơ top 10 thế giới

Bãi Dài Cam Lâm: Bãi biển đẹp hoang sơ top 10 thế giới

Được tạp chí National Geographic (Mỹ) xếp hạng là 1 trong 10 bãi biển đẹp nhất hành tinh năm 2025 và mới đây Chuyên trang du lịch CNA Luxury của Singapore hết lời ca ngợi, Bãi Dài Cam Lâm (Khánh Hòa) đang khẳng định vị thế là thiên đường nghỉ dưỡng lý tưởng bậc nhất.
Cuộc gặp ba bên Mỹ - Trung Quốc - Nga bên lề APEC: Những vấn đề được quan tâm

Cuộc gặp ba bên Mỹ - Trung Quốc - Nga bên lề APEC: Những vấn đề được quan tâm

Cuộc gặp ba bên dự kiến diễn ra giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Thâm Quyến, Trung Quốc, đang thu hút sự quan tâm của dư luận quốc tế. Trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến phức tạp, vấn đề kiểm soát vũ khí hạt nhân được xác định là trọng tâm thảo luận, song mỗi bên cũng có những ưu tiên chiến lược và lợi ích riêng.
Philippines “chào khách” bằng ẩm thực và đặc sản tại Hội nghị cấp cao ASEAN

Philippines “chào khách” bằng ẩm thực và đặc sản tại Hội nghị cấp cao ASEAN

Chỉ trong ngày đầu tiên của Hội nghị cấp cao ASEAN 2026, các sản phẩm đặc trưng của Philippines đã mang về 500.000 peso Philippines tại Trung tâm Truyền thông Quốc tế ASEAN. Cùng với khu ẩm thực phục vụ miễn phí, Manila đang tận dụng sự kiện để quảng bá du lịch ẩm thực và thúc đẩy doanh thu từ du khách.
Mỹ dỡ lệnh dừng bay toàn quốc sau hơn 4 giờ, hàng nghìn chuyến bay bị hủy

Mỹ dỡ lệnh dừng bay toàn quốc sau hơn 4 giờ, hàng nghìn chuyến bay bị hủy

Sau hơn 4 giờ tạm dừng toàn bộ chuyến bay khởi hành do sự cố liên lạc tại các trung tâm kiểm soát không lưu, Cục Hàng không Liên bang Mỹ đã cho phép hoạt động bay trở lại. Hơn 10.000 chuyến bay bị ảnh hưởng, các hãng bay phải điều chỉnh khai thác và nhiều chuyến hủy dự kiến kéo dài sang cuối tuần.
Dấu ấn Khánh Hòa tại đấu trường kỹ năng nghề thế giới được Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng 2 Bằng khen

Dấu ấn Khánh Hòa tại đấu trường kỹ năng nghề thế giới được Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng 2 Bằng khen

Tại Hội nghị tổng kết Kỳ thi Kỹ năng nghề thế giới lần thứ 48, thầy và trò Trường Cao đẳng Công nghệ - Năng lượng Khánh Hòa vinh dự nhận Bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo nhờ thành tích xuất sắc tại đấu trường quốc tế. 2 gương mặt tiêu biểu được vinh danh, gồm sinh viên Ông Phú Quy (Huy chương Kỹ năng nghề xuất sắc nghề Năng lượng tái tạo) và giảng viên Nguyễn Duy Gơ (giảng viên xuất sắc công tác huấn luyện, hỗ trợ thí sinh)
Khánh Hòa tổ chức lễ hội thể thao biển quy mô 2.000 vận động viên

Khánh Hòa tổ chức lễ hội thể thao biển quy mô 2.000 vận động viên

Bên cạnh các giải chạy, bơi biển và thể thao mạo hiểm quen thuộc, Khánh Hòa vừa thống nhất chủ trương tổ chức “Unique Việt Nam Sportival 2027” tại Cam Ranh, dự kiến quy tụ khoảng 2.000 vận động viên trong nước và quốc tế, góp phần mở rộng sản phẩm du lịch thể thao biển.
Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu dừng đàm phán thỏa thuận với Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu dừng đàm phán thỏa thuận với Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát tín hiệu không tiếp tục theo đuổi một thỏa thuận với Iran, chỉ vài ngày sau khi tuyên bố ưu tiên duy trì hiện trạng và gây sức ép kinh tế thay vì mở chiến dịch quân sự mới. Động thái này làm gia tăng những bất định đối với tiến trình ngoại giao do các nước Trung Đông thúc đẩy nhằm hạ nhiệt căng thẳng giữa Washington và Tehran.
Hơn 480 triệu USD hướng vào các giải pháp cắt giảm methane

Hơn 480 triệu USD hướng vào các giải pháp cắt giảm methane

Hơn 480 triệu USD nguồn tài trợ mới được công bố tại COP31 nhằm thúc đẩy cắt giảm methane và các chất gây ô nhiễm có tác động mạnh tới khí hậu. Dòng vốn tập trung vào những lĩnh vực có khả năng tạo hiệu quả giảm phát thải tương đối nhanh, đồng thời mang lại lợi ích kinh tế và sức khỏe.
Tỷ phú Jensen Huang rời ghế CEO Nvidia: Ai tạm thời chèo lái gã khổng lồ AI?

Tỷ phú Jensen Huang rời ghế CEO Nvidia: Ai tạm thời chèo lái gã khổng lồ AI?

Nvidia bước vào cuộc chuyển giao lãnh đạo sau khi nhà đồng sáng lập Jensen Huang từ chức. Giám đốc tài chính Colette Kress được giao điều hành tạm thời, trong khi việc con gái ông hủy chuyến thăm Hàn Quốc cũng thu hút sự chú ý.
Canada cảnh báo hệ lụy thuế quan của ông Trump, Mỹ đối mặt sức ép tăng giá

Canada cảnh báo hệ lụy thuế quan của ông Trump, Mỹ đối mặt sức ép tăng giá

Canada cảnh báo thuế quan của ông Trump đang làm tăng chi phí đầu tư, khiến doanh nghiệp chùn bước. Trong khi đó, nghiên cứu của Fed cho thấy người tiêu dùng Mỹ có thể tiếp tục chịu sức ép tăng giá trong năm 2027.