Cơ hội mới cho doanh nghiệp Việt trong khối ASEAN

Nhà phân tích an ninh và chính trị thuộc Đại học Malaya Collins Chong Yew Keat

Khép lại năm 2025 với nhiều biến động địa chính trị và kinh tế toàn cầu, giới quan sát quốc tế kỳ vọng năm 2026 sẽ mở ra những gam màu tươi sáng hơn cho khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Trong bối cảnh đó, Collins Chong Yew Keat – nhà phân tích an ninh và chính trị thuộc Đại học Malaya – đã chia sẻ với báo chí những đánh giá đáng chú ý về triển vọng của ASEAN và vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam trong năm 2026.

ASEAN bước vào năm bản lề nhiều thách thức

Nhìn lại năm 2025, ông Collins Chong đánh giá Malaysia đã hoàn thành tốt vai trò Chủ tịch ASEAN, góp phần mở rộng tầm ảnh hưởng của khối ra ngoài khu vực truyền thống. Dưới sự điều phối của Kuala Lumpur, ASEAN đã tăng cường tiếp xúc với nhiều trung tâm quyền lực mới, từ Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) cho tới nhóm BRICS.

Việc Tổng thống Brazil Lula da Silva cùng lãnh đạo nhiều quốc gia phương Tây như Canada, Úc tham dự Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47 được xem là minh chứng rõ nét cho vị thế ngày càng gia tăng của ASEAN trên bàn cờ quốc tế.

Bước sang năm 2026, khi Philippines đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN với lập trường cứng rắn hơn về Biển Đông, khối nhiều khả năng sẽ đối mặt với những thách thức lớn hơn. Theo ông Chong, điều này có thể dẫn tới hai kịch bản: hoặc Bắc Kinh gia tăng hoạt động để thăm dò phản ứng chung của ASEAN, hoặc lựa chọn cách tiếp cận thận trọng nhằm tránh đẩy Manila vào thế phải dẫn dắt ASEAN theo hướng đối đầu trực diện.

Trong bối cảnh đó, vai trò của Việt Nam được dự báo sẽ ngày càng quan trọng. “Việt Nam có vị trí chiến lược khi duy trì quan hệ cân bằng với tất cả các cường quốc lớn, từ Mỹ, Trung Quốc cho tới Nga. Những chính sách mà Việt Nam theo đuổi không chỉ tác động tới ASEAN mà còn phần nào ảnh hưởng đến cách Washington và Bắc Kinh hoạch định chính sách”, ông Chong phân tích.

Theo vị học giả Malaysia, trong trường hợp quan hệ giữa các nước lớn tiếp tục xấu đi, Việt Nam hoàn toàn có thể đóng vai trò trung gian xây dựng, tận dụng mạng lưới quan hệ truyền thống để góp phần tìm kiếm các giải pháp đối thoại, từ xung đột Ukraine cho tới các điểm nóng khác.

Đáng chú ý, quan hệ Việt Nam – Triều Tiên cũng được đánh giá là một kênh tiềm năng cho ngoại giao hòa giải. Chuyến thăm Bình Nhưỡng của Tổng Bí thư Tô Lâm được xem là dấu hiệu cho thấy Việt Nam sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực đối thoại trên bán đảo Triều Tiên, dựa trên chính sách đối ngoại độc lập, không liên kết và làm bạn với tất cả các quốc gia.

Tuy nhiên, ông Chong cũng lưu ý rằng năm 2026 sẽ đặt ra những bài toán khó hơn, đặc biệt khi Philippines phản ứng quyết liệt hơn trước các động thái trên Biển Đông. Việt Nam cần tính toán thận trọng để vừa đóng góp vào lập trường chung mạnh mẽ hơn của ASEAN, vừa không làm tổn hại đến mô hình đối ngoại cân bằng đã được xây dựng trong nhiều năm qua.

Cơ hội mới cho doanh nghiệp Việt trong ASEAN

Không chỉ ở góc độ địa chính trị, Việt Nam còn được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt trong tiến trình hội nhập kinh tế ASEAN. Theo ông Collins Chong, khu vực trong thời gian tới sẽ đẩy mạnh các mô hình tăng trưởng mới, tập trung vào đổi mới công nghệ, kinh tế số, tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và chuyển đổi xanh.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tiếp Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47 (26-28/10/2025 Kuala Lumpur, Malaysia)

Việt Nam, kể từ khi đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2020, đã góp phần tạo động lực cho quá trình thu hẹp khoảng cách về chuyển đổi số, hạ tầng và tri thức giữa các quốc gia thành viên. Xu hướng thúc đẩy thương mại và đầu tư nội khối, thay vì cạnh tranh gay gắt để thu hút FDI từ các cường quốc bên ngoài, được xem là cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam.

Với nguồn nhân lực chất lượng, môi trường chính sách ổn định, các ưu đãi thuế cùng sự hỗ trợ mạnh mẽ từ Chính phủ, doanh nghiệp Việt có nhiều lợi thế để thâm nhập sâu hơn vào các lĩnh vực đang mở cửa rộng rãi trong khu vực. “Năm 2026 là thời điểm để Việt Nam tạo khác biệt, không chỉ nhằm củng cố lợi ích quốc gia mà còn đóng góp nhiều hơn cho ASEAN, qua đó nâng cao vị thế và ảnh hưởng trong bối cảnh cạnh tranh giữa ba trục quyền lực lớn: Nga, Mỹ và Trung Quốc”, ông Chong đúc kết.

Trong một ASEAN đang chuyển mình mạnh mẽ, Việt Nam được nhìn nhận không chỉ là một thành viên tích cực, mà còn là điểm tựa chiến lược, góp phần định hình tương lai của khu vực trong giai đoạn nhiều biến động phía trước.