Chuẩn hóa quản lý toàn bộ vòng đời sau phát hành trái phiếu doanh nghiệp

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đang bước sang một giai đoạn phát triển mới theo chiều sâu, ghi nhận sự khôi phục rõ nét của hoạt động phát hành lẫn các nghiệp vụ phát sinh sau đó. Theo số liệu từ Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị phát hành TPDN đạt hơn 127.300 tỷ đồng. Trong đó, nhóm doanh nghiệp bất động sản huy động khoảng 56.000 tỷ đồng, tăng khoảng 2,1 lần so với cùng kỳ và chiếm tỷ trọng 44% tổng quy mô.

Theo quy định tại Nghị định 153/2020/NĐ-CP, trái phiếu doanh nghiệp được hiểu là một loại chứng khoán có thời hạn từ 1 năm trở lên, do doanh nghiệp phát hành nhằm huy động vốn. Trái phiếu này thể hiện cam kết của doanh nghiệp trong việc thanh toán nợ và đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho người sở hữu (Ảnh minh họa).

Song song với việc tìm lại vai trò kênh dẫn vốn trung và dài hạn, các hoạt động quản trị dòng đời trái phiếu cũng diễn ra vô cùng sôi động. Cụ thể, trong 5 tháng đầu năm, các doanh nghiệp đã mua lại trước hạn khoảng 76.000 tỷ đồng trái phiếu. Áp lực thanh toán gốc và lãi từ nay đến cuối năm 2026 vẫn rất lớn với khoảng 232.500 tỷ đồng nghĩa vụ đến hạn; riêng khối phi ngân hàng chiếm khoảng 119.400 tỷ đồng (nhóm bất động sản áp lực lớn nhất với khoảng 72.000 tỷ đồng).

Sự xuất hiện thường xuyên của các nghiệp vụ mua lại trước hạn, cơ cấu lại nghĩa vụ nợ hay thay đổi điều khoản trái phiếu đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nâng cao chất lượng hạ tầng quản lý. Để thị trường phát triển bền vững khi quy mô đã chạm mốc 1,39 triệu tỷ đồng, việc dịch chuyển trọng tâm từ khơi thông phát hành sang quản trị toàn bộ vòng đời sau phát hành được xem là bước đi tất yếu.

Hoàn thiện hành lang pháp lý để minh bạch hóa thông tin

Để hiện thực hóa mục tiêu nâng chuẩn chất lượng vận hành, Bộ Tài chính đang hoàn thiện dự thảo Thông tư hướng dẫn Nghị định 200/2026/NĐ-CP về phát hành và giao dịch TPDN riêng lẻ.

Xếp hạng tín nhiệm là lĩnh vực kinh doanh quan trọng nhằm đánh giá mức độ uy tín tài chính của các tổ chức.

Đại diện Bộ Tài chính cho biết, phần lớn nội dung sửa đổi lần này không tập trung bổ sung điều kiện phát hành, mà dồn lực vào việc hoàn thiện quy trình từ đăng ký, lưu ký, cập nhật thông tin, chuyển quyền sở hữu cho đến thực hiện quyền của trái chủ.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định cụ thể về thời hạn doanh nghiệp phát hành phải cập nhật thông tin với Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) sau khi có các thay đổi phát sinh. Việc chuẩn hóa thời hạn này nhằm khắc phục tình trạng chậm cập nhật dữ liệu của một số đơn vị thời gian qua, gây ảnh hưởng đến tính kịp thời của hệ thống giám sát và làm sai lệch cơ sở dữ liệu chung.

Đánh giá về tác động của các quy định mới, các tổ chức chuyên môn như FiinGroup và VIS Rating đều nhìn nhận đây là cơ hội để doanh nghiệp thay đổi tư duy làm thị trường. Doanh nghiệp buộc phải chuyển từ tư duy "phát hành thành công" sang quản trị nghĩa vụ dài hạn dựa trên năng lực tài chính và uy tín tín dụng thực chất.

Việc thu hẹp bất cân xứng thông tin, mở rộng diện bắt buộc xếp hạng tín nhiệm và xác định rõ trách nhiệm của các bên trung gian sẽ tạo nền tảng vững chắc giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý giám sát rủi ro thị trường một cách hiệu quả hơn.