 |
| Chính sách mới: Miễn kiểm tra thực tế với doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật. Ảnh LĐO |
Theo Kế hoạch 12/KH-BCA ngày 8/1/2026 của Bộ Công an, một trong những nguyên tắc trọng tâm của hoạt động kiểm tra năm 2026 là chuyển mạnh sang hậu kiểm và giảm gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh.
Cụ thể, cơ quan chức năng sẽ miễn kiểm tra thực tế đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có lịch sử tuân thủ tốt các quy định pháp luật. Việc này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời khuyến khích các chủ thể kinh doanh nâng cao ý thức tuân thủ.
Chính sách miễn kiểm tra thực tế được xem là bước cụ thể hóa các mục tiêu tại Nghị quyết 138/NQ-CP và Nghị quyết 139/NQ-CP của Chính phủ về phát triển kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Việc ưu tiên hậu kiểm thay cho tiền kiểm cũng phản ánh định hướng quản lý mới: tập trung vào đối tượng rủi ro cao thay vì kiểm tra đại trà, qua đó tiết kiệm nguồn lực cho cả cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp.
Kế hoạch của Bộ Công an đồng thời đưa ra loạt biện pháp nhằm bảo vệ doanh nghiệp trước nguy cơ kiểm tra trùng lặp hoặc nhũng nhiễu.
Một trong những nguyên tắc quan trọng là nguyên tắc “một lần”: tổng số lần kiểm tra đối với một doanh nghiệp, bao gồm cả kiểm tra liên ngành, không quá một lần mỗi năm, trừ trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm rõ ràng. Quy định này nhằm hạn chế tối đa tình trạng kiểm tra nhiều lần gây gián đoạn hoạt động sản xuất kinh doanh.
Bên cạnh đó, kế hoạch yêu cầu chống chồng chéo giữa các hình thức thanh tra và kiểm tra. Nếu một đơn vị đã được thanh tra thì không thực hiện kiểm tra trong cùng năm và ngược lại, trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng.
Cơ quan công an cũng được yêu cầu ưu tiên hình thức kiểm tra từ xa thông qua hệ thống dữ liệu điện tử. Khi thực hiện kiểm tra trực tuyến, cơ quan chức năng chỉ được yêu cầu doanh nghiệp cung cấp những tài liệu mà hệ thống dữ liệu nhà nước chưa có. Đồng thời, mọi thông tin thu thập phải được bảo mật tuyệt đối.
Đáng chú ý, kế hoạch nhấn mạnh nghiêm cấm mọi hành vi lợi dụng hoạt động kiểm tra để gây phiền hà, nhũng nhiễu hoặc tạo rào cản cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Các hành vi tiêu cực sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.
Song song với quy định từ Bộ Công an, Luật Quản lý thuế 2025 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) cũng quy định rõ các trường hợp cơ quan Thuế và Hải quan được thực hiện kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế.
Các trường hợp trọng điểm gồm:
Hồ sơ thuộc diện kiểm tra trước hoặc sau hoàn thuế.
Doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế.
Trường hợp được lựa chọn theo kế hoạch kiểm tra, chuyên đề đã được phê duyệt.
Theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền hoặc để giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Doanh nghiệp có rủi ro cao khi thực hiện chia tách, sáp nhập, hợp nhất, giải thể hoặc phá sản.
Trường hợp chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc thay đổi địa điểm kinh doanh.
Hồ sơ miễn, giảm thuế của đối tượng được đánh giá có rủi ro cao.
Những quy định này cho thấy cơ quan thuế sẽ tập trung kiểm tra vào nhóm doanh nghiệp có rủi ro cao hoặc phát sinh giao dịch, thủ tục phức tạp, thay vì kiểm tra diện rộng.
Luật Quản lý thuế 2025 cũng quy định rõ về thời hạn kiểm tra thuế nhằm đảm bảo tính minh bạch và hạn chế kéo dài thủ tục.
Theo đó, thời hạn kiểm tra thuế thông thường tại trụ sở doanh nghiệp không quá 20 ngày làm việc. Đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết hoặc hồ sơ phức tạp, thời hạn có thể kéo dài đến 40 ngày.
Trong trường hợp đặc biệt cần xác minh với cơ quan thuế nước ngoài, thời gian kiểm tra có thể kéo dài nhưng tối đa không quá hai năm.
Các mốc thời gian này được đánh giá là nhằm tăng tính dự báo cho doanh nghiệp, giúp chủ động chuẩn bị hồ sơ và hạn chế tình trạng kiểm tra kéo dài gây ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.
