Luật Quản lý thuế 2025 buộc doanh nghiệp lớn nâng cấp quản trị rủi ro

Giai đoạn mới trong quản lý thuế

Với doanh nghiệp có quy mô lớn, một sai lệch trong dữ liệu kế toán, hóa đơn điện tử hay hồ sơ khai thuế có thể không chỉ tạo ra vấn đề ở một kỳ kê khai. Khi hoạt động kinh doanh trải rộng, nhiều giao dịch liên kết hoặc xuyên biên giới, rủi ro thuế có thể tác động trực tiếp đến dòng tiền và kế hoạch sản xuất, kinh doanh.

Có thể định nghĩa về doanh nghiệp lớn như sau: Doanh nghiệp lớn là doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực trọng yếu của nền kinh tế, có tổng nguồn vốn từ 50 tỷ đồng trở lên và tổng lao động làm việc tại doanh nghiệp là trên 200 lao động (Ảnh minh họa).

Đây là lý do những thay đổi trong Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 đang đặt yêu cầu cao hơn đối với năng lực tự kiểm soát của doanh nghiệp.

Tại Hội nghị “Giới thiệu các quy định mới của Luật Quản lý thuế năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành” do Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn tổ chức ngày 11/8, Chi cục trưởng Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn (Cục Thuế) Phạm Thanh Tâm cho biết, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 mở ra một giai đoạn mới trong quản lý thuế.

Luật gồm 9 chương, 53 điều, bổ sung và hoàn thiện nhiều nội dung liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của người nộp thuế cũng như phương thức tổ chức quản lý.

Điểm đáng chú ý là quản lý thuế không chỉ được nhìn từ các khâu đăng ký, khai, nộp, hoàn, miễn và giảm thuế. Quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ, công nghệ, dữ liệu và chuyển đổi số trở thành những cấu phần quan trọng của khung pháp lý mới.

Điều này tạo cơ sở để Cơ quan Thuế chuyển từ cách quản lý tương đối đồng nhất sang phân nhóm người nộp thuế theo đặc điểm hoạt động, quy mô, mức độ và lịch sử tuân thủ, từ đó lựa chọn phương thức quản lý và hỗ trợ phù hợp.

Với doanh nghiệp lớn, thay đổi này có ý nghĩa đáng kể. Quy mô càng lớn, hệ thống giao dịch càng phức tạp thì việc kiểm soát thuế càng khó nếu chỉ dựa vào khâu rà soát hồ sơ sau khi phát sinh.

Doanh nghiệp vì thế cần chuyển trọng tâm sang kiểm soát toàn bộ chuỗi dữ liệu. Tính thống nhất giữa dữ liệu kế toán, hóa đơn điện tử, hồ sơ khai thuế và chứng từ giao dịch trở thành một trong những yếu tố cần được kiểm soát thường xuyên.

Những nghiệp vụ đặc thù và giao dịch xuyên biên giới cũng cần được nhận diện sớm về khả năng phát sinh rủi ro, thay vì chờ đến khi cơ quan quản lý thuế kiểm tra mới xử lý.

Từ hồ sơ thuế đến quản trị dòng tiền

Cùng với Luật Quản lý thuế 2025 là hệ thống nghị định và thông tư hướng dẫn thi hành, tạo nên khung pháp lý mới đối với nhiều hoạt động từ đăng ký, khai, nộp, hoàn, miễn, giảm thuế đến quản lý rủi ro và ứng dụng dữ liệu số.

Lãnh đạo Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn khẳng định, Cơ quan Thuế luôn coi các ý kiến phản ánh, đề xuất và kiến nghị của doanh nghiệp là nguồn thông tin quan trọng để tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý và nâng cao chất lượng phục vụ người nộp thuế (Ảnh minh họa).

Tinh thần xuyên suốt của các quy định mới là đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên nền tảng dữ liệu và lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ.

Với doanh nghiệp, tác động của cách quản lý này không chỉ nằm ở thủ tục. Việc nhận diện đúng nghĩa vụ thuế và rủi ro ngay trong quá trình vận hành giúp doanh nghiệp chủ động hơn khi lập kế hoạch tài chính.

Ông Phạm Thanh Tâm nhấn mạnh, khối doanh nghiệp lớn là những “đầu tàu” của nền kinh tế, đóng góp tỷ trọng lớn vào ngân sách nhà nước, có quy mô hoạt động rộng, cấu trúc tài chính phức tạp và nhiều giao dịch mang tính xuyên biên giới.

Theo ông, việc nắm bắt kịp thời, đầy đủ và chính xác các quy định mới không chỉ là yêu cầu tuân thủ, mà còn là yếu tố then chốt để doanh nghiệp chủ động quản trị rủi ro pháp lý, hoạch định dòng tiền và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Nhìn từ góc độ này, luật thuế mới đặt bộ phận kế toán, tài chính và pháp chế doanh nghiệp vào một yêu cầu rộng hơn. Thông tin thuế không thể tách rời dữ liệu vận hành mà cần được kết nối trong hệ thống quản trị chung.

Đặc biệt với các ngành có nhiều giao dịch và mô hình hoạt động phức tạp, việc hiểu đúng quy định ngay từ đầu có thể giúp hạn chế những phát sinh ảnh hưởng đến kế hoạch dòng tiền sau này.

Doanh nghiệp cần hiểu đúng ngay từ đầu

Những thay đổi lớn của chính sách thuế cũng lý giải việc Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn tổ chức Hội nghị ngày 11/8 theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, với sự tham dự của đại diện lãnh đạo, kế toán các tập đoàn, doanh nghiệp lớn cùng các cơ quan, doanh nghiệp tại các điểm cầu.

Hội nghị tập trung vào hai nhóm nội dung chính: tổng quan những nội dung cốt lõi, điểm mới của các nghị định và thông tư hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế; đồng thời đi sâu vào những lưu ý trong khai, nộp, hoàn, miễn và giảm thuế đối với từng nhóm ngành, lĩnh vực.

Các chuyên đề được triển khai cho nhiều lĩnh vực như dầu khí, xăng dầu; tài chính, bảo hiểm, ngân hàng; xây dựng, bất động sản, hạ tầng, logistics, viễn thông; thương mại và dịch vụ.

Việc phân theo lĩnh vực có ý nghĩa thực tế bởi mỗi ngành có chuỗi giao dịch, mô hình hạch toán và những tình huống phát sinh riêng. Một cách hiểu hoặc cách áp dụng thiếu thống nhất ngay từ đầu có thể dẫn tới rủi ro trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.

Tại hội nghị, các vướng mắc thực tế và vấn đề đặc thù của doanh nghiệp được Cơ quan Thuế trao đổi, hướng dẫn và giải đáp trực tiếp. Qua đó, doanh nghiệp có thêm cơ sở thống nhất cách hiểu và cách thực hiện, thay vì tự xử lý từng vấn đề khi đã phát sinh.

Đây cũng là kênh để Cơ quan Thuế tiếp nhận những phản ánh từ thực tiễn kinh doanh. Lãnh đạo Chi cục Thuế doanh nghiệp lớn khẳng định, các ý kiến phản ánh, đề xuất và kiến nghị của doanh nghiệp là nguồn thông tin quan trọng để tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý và nâng cao chất lượng phục vụ người nộp thuế.

Với Luật Quản lý thuế 2025, yêu cầu đặt ra cho doanh nghiệp lớn vì thế không chỉ là cập nhật một hệ thống quy định mới. Quan trọng hơn là biến các quy định thành năng lực quản trị nội bộ, trong đó dữ liệu phải chính xác, giao dịch phải được kiểm soát và rủi ro cần được nhận diện trước khi trở thành vấn đề tài chính.

“Đối thoại - hợp tác - phát triển” cũng từ đó không chỉ là thông điệp trong quan hệ giữa ơ quan Thuế và doanh nghiệp, mà hướng tới một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, nâng cao tính tuân thủ và hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững.