Thủ tướng Canada Mark Carney ngày 7/7 cho biết, đã có chín quốc gia cam kết tham gia một ngân hàng quốc phòng toàn cầu mới, trong nỗ lực thúc đẩy cơ chế đa phương nhằm hỗ trợ các nước đồng minh tăng cường năng lực quốc phòng.
 |
| Chín quốc gia cam kết tham gia ngân hàng quốc phòng do Canada đề xuất |
Phát biểu bên lề Hội nghị cấp cao NATO tại thủ đô Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ), ông Carney nêu rõ Albania, Bỉ, Hy Lạp, Latvia, Luxembourg, Romania, Thổ Nhĩ Kỳ và Ukraine đã cam kết ủng hộ Ngân hàng Quốc phòng, An ninh và Khả năng phục hồi (DSRB), dự kiến đặt trụ sở tại Canada.
Đáng chú ý, ngoài Canada, danh sách trên chưa có thêm quốc gia nào thuộc Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7). Điều này có thể phần nào hạn chế tiềm lực tài chính ban đầu của ngân hàng. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Canada Anita Anand khẳng định với Reuters rằng DSRB vẫn để ngỏ khả năng tiếp nhận thêm thành viên mới.
Nhận định về động thái này, ông Linus Terhorst, chuyên gia phân tích thuộc Viện Nghiên cứu quốc phòng Royal United Services Institute, cho rằng: “Đây là một bước khởi đầu, dù có thể họ kỳ vọng nhận được sự ủng hộ từ các cường quốc châu Âu lớn hơn. Về nguyên tắc, với những cam kết hiện nay, họ vẫn có thể hiện thực hóa sáng kiến này”.
Theo kế hoạch, DSRB nhằm tăng cường khả năng phòng thủ của các quốc gia đồng minh và đối tác cùng chí hướng thông qua việc huy động tới 100 tỷ bảng Anh (khoảng 134 tỷ USD) nguồn vốn chi phí thấp.
“Ngân hàng Quốc phòng, An ninh và Khả năng phục hồi sẽ khai thông các nguồn đầu tư, củng cố nền tảng công nghiệp quốc phòng của chúng ta, đồng thời bảo đảm Canada cùng các đồng minh có đủ năng lực phối hợp ứng phó với những thách thức trong một thế giới ngày càng nguy hiểm và chia rẽ”, Thủ tướng Carney nhấn mạnh.
Phía Canada cho biết, các nước đối tác đã được mời tiến hành phê chuẩn kế hoạch ở trong nước, với mục tiêu đưa DSRB đi vào hoạt động trong năm 2027.
Theo Canada, cuộc xung đột Nga-Ukraine đã cho thấy yêu cầu cấp thiết đối với các đồng minh trong việc đẩy nhanh sản xuất năng lực quốc phòng với tốc độ và quy mô lớn hơn.
Trong tuyên bố chung riêng rẽ, chín quốc gia nêu rõ: “DSRB được thiết kế nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn, giảm chi phí tài chính và hỗ trợ mở rộng năng lực công nghiệp tại các nước thành viên”.
Luxembourg là một trong những nước đã công khai cam kết ủng hộ sáng kiến này.
Chính phủ của Thủ tướng Carney đã thúc đẩy DSRB trong năm nay, đồng thời đặt mục tiêu công bố khoảng 10 quốc gia ủng hộ tại Hội nghị cấp cao NATO. Trước đó, nhà đàm phán chính của Canada đã chia sẻ thông tin này với Reuters.
Đầu năm nay, ông Carney từng kêu gọi hình thành một liên minh gồm các “cường quốc tầm trung” nhằm ứng phó với điều ông cho là sự rạn nứt của trật tự thế giới truyền thống do Mỹ dẫn dắt.
Dù vậy, DSRB vẫn gặp khó khăn trong việc thu hút sự ủng hộ của các quốc gia châu Âu lớn. Anh và Đức trước đây từng giữ khoảng cách với dự án này. Tuy nhiên, Bộ trưởng Tài chính Anh Rachel Reeves tháng trước cho biết trước Quốc hội rằng London hiện “hợp tác chặt chẽ” với Canada về DSRB.
Trong khi đó, Anh cũng thúc đẩy một chương trình tài trợ quốc phòng đa phương riêng. Chương trình này đã nhận được sự ủng hộ của Ba Lan vào ngày 6-7, bên cạnh Hà Lan và Phần Lan.
DSRB đặt mục tiêu đạt xếp hạng tín nhiệm AAA, qua đó có thể cung cấp các khoản vay lãi suất thấp để tài trợ cho các dự án quốc phòng, nhất là đối với những quốc gia và doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp.
Ngân hàng này cũng dự kiến cung cấp bảo lãnh khoản vay cho các ngân hàng tư nhân, nhằm hỗ trợ quá trình mở rộng quy mô ngành công nghiệp quốc phòng.
Sáng kiến DSRB được một nhóm cựu cố vấn an ninh NATO, cựu sĩ quan quân đội cấp cao và các chuyên gia ngân hàng đề xuất vào năm 2024.
Hiện các nước NATO và đồng minh đang đối mặt với nhu cầu quốc phòng ngày càng tăng, xuất phát từ cuộc xung đột ở Ukraine, căng thẳng leo thang với Nga cũng như những lo ngại liên quan tới sự mở rộng năng lực quân sự của Trung Quốc.
Tháng 6/2025, các nhà lãnh đạo NATO nhất trí mục tiêu đến năm 2035 dành 5% GDP cho các khoản đầu tư liên quan tới quốc phòng và an ninh.
Một số ngân hàng lớn, trong đó có JPMorgan, Deutsche Bank, Commerzbank và ING, đã tham gia dự án cùng các ngân hàng Canada như RBC, BMO, CIBC, National Bank of Canada, Scotiabank và TD Bank.
