Cẩn trọng với bao bì cũ, nhãn mác sai lệch của điều thô nhập khẩu từ châu Phi

Theo phản ánh từ Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas), trong những ngày đầu tháng 7/2025, một số doanh nghiệp nhập khẩu điều thô từ châu Phi đã sử dụng lại bao bì cũ. Trên nhiều bao in tên những quốc gia khác với nước xuất khẩu thực tế hoặc in nhãn không liên quan tới sản phẩm, như “cá” hay “macca” thay vì “điều thô”. Sự việc này đã thu hút sự chú ý từ cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu sai lệch trong thông tin bao bì so với hồ sơ nhập khẩu.

Cẩn trọng với bao bì cũ, nhãn mác sai lệch của điều thô nhập khẩu từ châu Phi

Vướng mắc trong kiểm dịch và thông quan

Khi tiến hành kiểm dịch thực vật, Chi cục Kiểm dịch thực vật Vùng 2 đã phát hiện những điểm bất thường nêu trên. Do đó, đơn vị này đã gửi văn bản đến các chi cục Hải quan tại các cảng, đề nghị cung cấp kết quả kiểm tra, xác minh nguồn gốc xuất xứ của các lô hàng, cũng như biện pháp xử lý hành vi vi phạm (nếu có) để có cơ sở xem xét giải quyết thủ tục kiểm dịch.

Tuy nhiên, ngày 22/7/2025, Cục Hải quan Việt Nam đã có văn bản số 15630/CHQ-GSQL phản hồi Vinacas và làm rõ quan điểm: Hoạt động kiểm dịch thực vật và xác minh xuất xứ hàng hóa là hai mảng quản lý chuyên ngành độc lập. Theo đó, việc xử lý thủ tục kiểm dịch không phụ thuộc vào kết quả xác minh xuất xứ hay quyết định xử lý vi phạm hành chính của cơ quan hải quan.

Cụ thể, Cục Hải quan khẳng định: “Việc cơ quan kiểm dịch chờ kết quả kiểm tra, xác minh nguồn gốc xuất xứ của lô hàng cũng như biện pháp xử lý hành vi vi phạm (nếu có) của cơ quan Hải quan để làm cơ sở giải quyết thủ tục kiểm dịch là không phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan và không có cơ sở pháp lý”.

Doanh nghiệp cần tuân thủ quy định về nhãn mác

Cũng theo hướng dẫn của Cục Hải quan, trong trường hợp doanh nghiệp sử dụng bao bì cũ có dán nhãn hàng hóa thì nhãn gốc của hàng hóa nhập khẩu phải thể hiện đầy đủ nội dung bắt buộc theo Điều 10 Nghị định số 43/2017/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định số 111/2021/NĐ-CP. Nếu nhãn hàng không đúng quy định, cơ quan Hải quan sẽ xử phạt vi phạm hành chính.

Tóm lại, doanh nghiệp nếu sử dụng bao bì cũ thì bắt buộc phải có nhãn gốc mới đúng quy định. Trường hợp không có hoặc ghi sai thông tin bắt buộc, hàng hóa sẽ không được thông quan và doanh nghiệp sẽ bị xử phạt.

Lời cảnh tỉnh cho sự chủ quan

Thực tế hiện nay cho thấy, còn rất nhiều lô hàng điều thô nhập khẩu đang trên đường về Việt Nam hoặc đã đóng gói chuẩn bị xuất khẩu. Trong số đó, không ít lô hàng vẫn sử dụng bao bì cũ, không có nhãn mới hoặc nhãn không đúng. Điều này đang khiến các doanh nghiệp đứng trước nguy cơ bị trì hoãn thông quan, thậm chí bị xử lý vi phạm hành chính nếu không kịp thời điều chỉnh.

Theo Vinacas, do cơ quan kiểm dịch là đơn vị đầu tiên tiếp cận lô hàng (mở container), khi phát hiện dấu hiệu vi phạm, họ buộc phải thông báo cho cơ quan Hải quan. Điều này tạo ra chuỗi “vướng mắc” giữa hai cơ quan chức năng, trong khi doanh nghiệp bị kẹt giữa vòng kiểm tra, xác minh.

Trước tình hình này, Vinacas đã kiến nghị các cơ quan chức năng xem xét linh hoạt. Đối với các lô hàng đã có đầy đủ hồ sơ xuất nhập khẩu theo quy định (hợp đồng, vận đơn, hóa đơn thương mại, C/O, giấy kiểm dịch của nước xuất khẩu…), nếu thực chất là điều thô, vẫn nên cho phép thông quan dù chưa có nhãn gốc mới. Song song đó, Hiệp hội khuyến nghị các doanh nghiệp nhanh chóng đàm phán với đối tác nước ngoài để ký phụ lục hợp đồng, bổ sung yêu cầu sử dụng bao mới và gắn nhãn đúng chuẩn.

Thay đổi để thích ứng với hội nhập và minh bạch thương mại

Tình trạng sử dụng bao bì cũ, nhãn sai lệch từ lâu đã tồn tại trong ngành điều, xuất phát từ thói quen dễ dãi và thiếu quan tâm đúng mức đến quy định pháp lý. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam chấp nhận để nhà cung cấp sử dụng bao cũ, không gắn hoặc in nhãn mới theo đúng nguồn gốc điều thô nhập khẩu, trong khi pháp luật Việt Nam đã có quy định rõ ràng về vấn đề này.

Trong bối cảnh các cơ quan chức năng đang đẩy mạnh công tác chống gian lận thương mại, hàng giả, hàng vi phạm xuất xứ để bảo vệ sản xuất trong nước và nâng cao tiêu chuẩn hội nhập quốc tế, doanh nghiệp không thể tiếp tục duy trì thói quen cũ. Minh bạch thông tin, tuân thủ pháp luật, và nâng cao ý thức trách nhiệm trong từng lô hàng nhập khẩu sẽ là yếu tố sống còn giúp ngành điều duy trì vị thế xuất khẩu lớn nhất thế giới trong thời gian tới.