Tổng cục Hải quan vừa có Công văn số 4108 gửi Cục Hải quan các tỉnh Gia Lai, Kon Tum, Đắk Lắk, Bình Phước, Tây Ninh, Long An, Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang đề nghị tăng cường kiểm tra xuất xứ điều thô nhập khẩu từ Campuchia.
Công văn nêu rõ qua rà soát tình hình nhập khẩu, số liệu kim ngạch nhập khẩu mặt hàng điều thô trong thời gian qua cho thấy có hiện tượng kim ngạch nhập khẩu điều thô tăng đột biến từ thị trường Campuchia và giảm mạnh khi nhập khẩu từ các nước thuộc châu Phi về Việt Nam.
Để tăng cường công tác kiểm tra, xác định xuất xứ mặt hàng điều thô nhập khẩu, ngăn chặn hành vi gian lận để hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt hoặc thực hiện các gian lận khác, Tổng cục Hải quan giao Cục Hải quan các tỉnh tiến hành lựa chọn ngẫu nhiên khoảng 10% trên tổng số lô hàng nhập khẩu của tháng liền kề trước đó để kiểm tra thực tế hàng hóa. Trường hợp xác định mặt hàng điều thô nhập khẩu đúng khai hải quan, đúng xuất xứ của Campuchia, có các đặc điểm của hạt điều thô xuất xứ Campuchia thì thực hiện thông quan, giải phóng hàng hóa theo quy định. Trường hợp qua kiểm tra thực tế hàng hóa, đối chiếu với các đặc điểm phân biệt mặt hàng điều thô, nếu phát hiện mặt hàng điều thô nhập khẩu khai có xuất xứ Campuchia, có C/O mẫu D hoặc mẫu S do cơ quan có thẩm quyền của Campuchia phát hành nhưng có những đặc điểm của hạt điều thô Châu phi thì gửi hồ sơ về Tổng cục Hải quan để tiến hành xác minh theo quy định.
Tổng cục Hải quan cũng hướng dẫn Cục Hải quan về một số đặc điểm phân biệt hạt điều thô có xuất xứ Campuchia với hạt điều có xuất xứ từ châu Phi.
Cụ thể, hạt điều Campuchia có mầu thâm, nâu đậm, điều thô đầu vụ thì màu nâu trắng, kích thước to đồng đều, hình dáng tròn hơn hạt điều châu Phi. Hạt điều Châu Phi có màu xanh trắng hoặc trắng, có kích cỡ không đồng đều, hình dáng dẹt, hạt to và nhỏ lẫn lộn.
Hạt điều Campuchia loại hạt nhỏ khoảng 170 hạt/1kg; loại hạt lớn khoảng 110 hạt/1kg; loại hạt trung bình khoảng 140 hạt/1kg, nếu cho vào nước thì tỷ lệ nổi cao, khoảng 60-80%.
Hạt điều châu Phi trọng lượng hạt to, hạt nhỏ dao động từ khoảng 140-170 hạt/1kg, nếu cho vào nước hầu như không nổi hoặc nổi tỷ lệ nhỏ, khoảng từ 10-20%. Hạt điều thô của Campuchia thường nhập khẩu ở dạng rời.
Đáng chú ý, trước đó, hết tháng 4/2021, sản lượng nhập khẩu từ Campuchia đạt 836.712 tấn, tăng 420% và kim ngạch đạt 1,395 tỷ USD, tăng 577% so với cùng kỳ 2020. Riêng Campuchia chiếm đến gần 73% về lượng và hơn 76% kim ngạch nhập khẩu hạt điều của cả nước trong cùng thời điểm.
Trước thông tin nhập khẩu điều từ Campuchia tăng bất thường, ngày 28/5, trao đổi với phóng viên, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký VINACAS Đặng Hoàng Giang cho biết, Hiệp hội cũng bất bờ về sự tăng trưởng bất thường từ nhập khẩu điều của Campuchia và đang rà soát lại trong các doanh nghiệp hội viên. Theo ông Đặng Hoàng Giang, thực tế, ngoài Campuchia, các doanh nghiệp hội viên vẫn nhập khẩu điều chủ yếu từ các thị trường truyền thống ở châu Phi và sơ bộ ghi nhận chưa có đơn vị nào có lượng nhập khẩu tăng bất thường.
Qua thực tế này, dư luận đã đặt câu hỏi: Với thực tế sản xuất ở Campuchia và việc nhập khẩu điều từ quốc gia này tăng đột biến liệu có khả năng mặt hàng này có xuất xứ từ quốc gia khác và mượn đường Campuchia để vào Việt Nam hay không? Bởi hiện hạt điều nhập khẩu theo loại hình kinh doanh từ ASEAN có thuế nhập khẩu 0%, trong khi nhập từ thị trường ngoài ASEAN có thuế 5%.
Trường hợp doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu để gia công, sản xuất hàng xuất khẩu được hưởng thuế suất thuế nhập khẩu 0% nhưng toàn bộ thành phẩm phải được xuất khẩu. Tuy nhiên, doanh nghiệp có tình trạng thuê dây chuyền máy móc thiết bị để hợp lý hóa điều kiện để xem xét tiêu chuẩn được miễn thuế đối hàng nhập khẩu, sau đó nhập khẩu hạt điều về để tiêu thụ nội địa.
Hành vi vi phạm nêu trên không chỉ là nguy cơ gian lận, trốn thuế, mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp làm ăn chân chính và đời sống của người dân trồng điều trong nước.
Lâm Nghi
