Cách nào tiếp cận nguồn vốn tài chính xanh?

Phiên thảo luận “Thu hút vốn toàn cầu qua tài chính xanh”có sự tham gia của ông Phạm Hồng Hải, Tổng giám đốc Ngân hàng Phương Đông (OCB); ông Nguyễn Viết Thịnh, hội viên kỳ cựu ACCA Global; bà Nguyễn Thị Hồng Vân, Giám đốc điều hành CNV Consulting; bà Hà Đoàn, Quản lý đầu tư Beacon Fund; và điều phối bởi ông Lê Hoàng Linh, Nhà sáng lập Fin4P.

Bà Raissa Marteaux, Tổng Lãnh sự quán Hà Lan tại TPHCM phát biểu khai mạc buổi Hội thảo “Sản xuất Xanh và Tài chính Xanh trong kỷ nguyên ESG”

Mở đầu phiên thảo luận, bà Nguyễn Thị Hồng Vân, Giám đốc Điều hành đơn vị tư vấn tài chính doanh nghiệp CNV Consulting cho biết hệ sinh thái tài chính xanh trên thế giới đã hình thành đầy đủ với khoảng bảy nhóm công cụ chủ đạo gồm trái phiếu xanh, tín dụng xanh, quỹ đầu tư xanh, trái phiếu khí hậu, thị trường tín chỉ carbon, bảo hiểm xanh và các quỹ phát triển bền vững. Việt Nam hiện cũng từng bước hình thành những công cụ tài chính này nhưng cần thêm thời gian để mở rộng độ phủ và tính đồng bộ.

Bà Nguyễn Thị Hồng Vân (CNV Consulting) - Đại diện đơn vị Co-Host chuyên đề chia sẻ tại buổi hội thảo.

Đại diện lĩnh vực ngân hàng, ông Phạm Hồng Hải, Tổng giám đốc OCB, cho biết chính sách hỗ trợ lãi suất 2% của Nhà nước dành cho tín dụng xanh là tín hiệu đáng mừng, nhưng việc triển khai thực tế lại đòi hỏi bộ tiêu chí minh bạch hơn. “Nhiều doanh nghiệp sợ sử dụng vốn ngân sách vì ngại thanh kiểm tra. Quan trọng nhất là tiêu chí cần rõ ràng, dễ hiểu và nhất quán, để doanh nghiệp đủ điều kiện có thể yên tâm tiếp cận,” ông Hải nói.

Ông cũng khẳng định bài toán cốt lõi của ngân hàng vẫn là dòng tiền và khả năng trả nợ, bất kể doanh nghiệp có “xanh” hay không. Tuy vậy, với chiến lược thúc đẩy phát triển bền vững, các ngân hàng như OCB đang gia tăng tỷ trọng tín dụng xanh. OCB hiện có khoảng 11% tổng dư nợ là tín dụng xanh, chủ yếu ở các lĩnh vực năng lượng tái tạo, nông nghiệp bền vững và tòa nhà xanh. Ông Hải cho rằng thách thức lớn nhất nằm ở các doanh nghiệp “xám” – những đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn xanh nhưng có khả năng chuyển đổi. “Không phải ai cũng xanh ngay 100%. Điều quan trọng là doanh nghiệp chứng minh được lộ trình chuyển đổi. Khi doanh nghiệp cam kết và đáp ứng được các mốc cải thiện hàng năm, ngân hàng sẽ sẵn sàng đồng hành.”

Hình ảnh phiên thảo luận “Thu hút vốn toàn cầu qua Tài chính xanh” - Từ trái qua: Ông Phạm Hồng Hải (Ngân hàng OCB), Ông Nguyễn Viết Thịnh (ACCA), Bà Nguyễn Thị Hồng Vân (CNV Consulting), Bà Hà Đoàn (Beacon Fund), Ông Lê Hoàng Linh (Fin4P).

Ở một thái cực khác của dòng vốn, bà Đoàn Thị Hà từ quỹ Beacon Fund chia sẻ bức tranh tài chính đầy khác biệt của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Theo khảo sát của IFC, có tới 62% nhu cầu tài chính của SMEs tại Việt Nam chưa được đáp ứng, tạo ra khoảng trống tài chính lên đến 21,7 tỷ USD. “Đó chính là lý do Beacon Fund chọn mô hình quỹ vốn vay tác động – một phân khúc còn rất mới ở Việt Nam,” bà Hà cho biết.

Quỹ tập trung giải ngân vào các doanh nghiệp vừa và nhỏ có doanh thu từ 20 tỷ trở lên,, với khoản vay từ 200.000 đến 2 triệu USD. Tiêu chí quan trọng nhất với Beacon Fund gồm dòng tiền dương ổn định, dữ liệu minh bạch và sự hiện diện của yếu tố tạo tác động. Đặc biệt, quỹ áp dụng bộ tiêu chuẩn 2X Criteria nhằm thúc đẩy bình đẳng giới trong doanh nghiệp, chẳng hạn doanh nghiệp có lãnh đạo nữ, đội ngũ quản lý đa dạng giới hoặc tạo tác động tích cực đến phụ nữ thông qua sản phẩm – dịch vụ.

“ESG cơ bản không khó để đáp ứng. Vấn đề là doanh nghiệp có cam kết tạo tác động thật sự hay không. Chúng tôi không tìm kiếm tốc độ tăng trưởng quá nhanh như các quỹ mạo hiểm, mà tìm sự bền vững và minh bạch,” bà Hà nhấn mạnh.

Để doanh nghiệp Việt Nam “nói được ngôn ngữ của dòng vốn quốc tế”, ông Nguyễn Viết Thịnh (Hội viên ACCA, TGD SGS Việt Nam) cho rằng cần chuẩn hóa thuật ngữ và dữ liệu ESG. Ông cho biết ACCA đã phát hành bộ thuật ngữ ESG bằng tiếng Việt dựa trên hai chuẩn mực hàng đầu là IFRS S1 và IFRS S2 nhằm giúp doanh nghiệp hiểu đúng, làm đúng và báo cáo đúng.

Theo ông Thịnh, các chỉ số về phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng và rủi ro khí hậu đang là nhóm tiêu chí được ưu tiên hàng đầu trong đánh giá của các tổ chức tài chính. “Khi chúng tôi chấm báo cáo phát triển bền vững của các doanh nghiệp niêm yết suốt 13 năm qua, điểm chung là chưa có sự thống nhất trong cách hiểu và đo lường. Nhà cung cấp, ngân hàng, quỹ đầu tư – mỗi bên có yêu cầu khác nhau. Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định bộ tiêu chí phù hợp với ngành, mức độ tác động và kỳ vọng của các bên liên quan,” ông nhấn mạnh.

Ông Phạm Hồng Hải, Tổng giám đốc Ngân hàng Phương Đông (OCB) (bìa trái) chia sẻ tại phiên thảo luận “Thu hút vốn toàn cầu qua Tài chính Xanh”.

Dưới góc độ tư vấn tài chính doanh nghiệp, Bà Nguyễn Vân (CNV Consulting) cũng chia sẻ: “ESG không còn là xu hướng mà đang là xu thế gần như bắt buộc, nếu doanh nghiệp muốn tiếp cận vốn từ những nhà đầu tư chuyên nghiệp… Ở góc độ định giá, thì các nhà đầu tư cũng sẽ định giá các doanh nghiệp có thực hành ESG cao hơn”.

Phiên thảo luận khép lại với thông điệp xuyên suốt: dòng vốn xanh đang mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp Việt Nam, nhưng chỉ dành cho những đơn vị có sự chuẩn bị nghiêm túc. Từ việc minh bạch dữ liệu, chuẩn hóa báo cáo, cam kết giảm phát thải đến việc thiết lập chiến lược ESG dài hạn – tất cả đều là “ngôn ngữ chung” mà doanh nghiệp phải thành thạo nếu muốn bước vào sân chơi tài chính xanh toàn cầu.

Ông Vũ Ngọc Bồng Lai, Giám đốc Chiến lược và Phát triển bền vững Ngân hàng MSB chia sẻ tại sự kiện.

Các diễn giả thống nhất rằng ESG không còn là phong trào mà đã trở thành tiêu chí cạnh tranh cốt lõi. Trong giai đoạn mới, doanh nghiệp nào chứng minh được năng lực chuyển đổi và tạo tác động tích cực sẽ là những cái tên được ưu tiên trong mắt ngân hàng, quỹ đầu tư và thị trường vốn quốc tế.