 |
| Thứ trưởng Bộ Y tế, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Liên Hương chủ trì cuộc họp. |
Trước những diễn biến leo thang khó lường của dịch bệnh do virus Ebola tại Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo và Uganda, sáng 22/5/2026, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đã chủ trì cuộc họp khẩn với các đơn vị dự phòng trực thuộc và Sở Y tế của 63 tỉnh, thành phố.
Theo báo cáo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, tính đến giữa tháng 5/2026, dịch bệnh tại CHDC Congo đã lan rộng ra các tỉnh Ituri và Bắc Kivu với 516 ca nghi nhiễm, trong đó có 131 ca tử vong. Đáng ngại hơn, dịch đã chính thức vượt biên giới tràn vào Uganda thông qua các ca bệnh nhập cảnh, gây tử vong và đặt toàn bộ khu vực châu Phi vào trạng thái báo động đỏ.
"Khoảng trống" phòng dịch: Chủng biến thể chưa có thuốc đặc hiệu
Mặc dù WHO nhận định nguy cơ lây lan dịch bệnh ở mức độ toàn cầu và đối với Việt Nam hiện tại vẫn ở mức thấp, nhưng các chuyên gia y tế trong nước khẳng định tuyệt đối không được phép chủ quan. Tiến sĩ Hoàng Minh Đức - Cục trưởng Cục Phòng bệnh, nhấn mạnh Ebola là bệnh truyền nhiễm nhóm A đặc biệt nguy hiểm với khả năng lây lan nhanh qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể, máu hoặc vật dụng nhiễm mầm bệnh từ động vật hoang dã sang người và từ người sang người.
Thách thức lớn nhất trong làn sóng dịch lần này nằm ở đặc tính sinh học của biến thể virus. Trong số 6 chủng thuộc chi Orthoebolavirus, đợt dịch tại Congo và Uganda được xác định do chủng Bundibugyo gây ra.
Phân tích từ các chuyên gia dịch tễ học lâm sàng cho biết, hiện nay, thế giới mới chỉ tối ưu hóa và phê duyệt vắc xin cũng như phác đồ điều trị đặc hiệu đối với chủng Ebola (Zaire), còn hai chủng hay gây dịch khác là Sudan và Bundibugyo thì hoàn toàn chưa có vắc xin hay thuốc điều trị đích. Điều này đồng nghĩa với việc nếu ca bệnh xâm nhập, việc điều trị hoàn toàn phụ thuộc vào hồi sức cấp cứu và điều trị triệu chứng, đẩy nguy cơ tử vong lên mức rất cao (có thể đạt mốc 90% nếu không được phát hiện sớm).
Kích hoạt kịch bản phòng ngự 3 lớp tại Việt Nam
Để đối phó với lỗ hổng chưa có vắc xin của chủng Bundibugyo, Bộ Y tế đã lập tức triển khai thế trận phòng ngự chủ động, tập trung vào hai mũi nhọn: Kiểm soát cửa khẩu và nâng cao năng lực xét nghiệm tại chỗ.
Hiện tại, Việt Nam chưa ghi nhận bất kỳ ca mắc Ebola nào. Tuy nhiên, để ngăn chặn nguy cơ virus "lẻn" qua đường hàng không thông qua các hành khách có thời gian ủ bệnh kéo dài từ 2 đến 21 ngày, Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương đã ra chỉ đạo khẩn: Các cửa khẩu phải rà soát, lập danh sách hành khách trở về từ vùng nguy cơ, chuyển thông tin về địa phương để tổ chức giám sát chặt chẽ tại cộng đồng. Mọi trường hợp có triệu chứng nghi ngờ như sốt, mệt mỏi, đau cơ, nôn, xuất huyết phải được cách ly nghiêm ngặt ngay lập tức.
Về năng lực kỹ thuật, Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương và Viện Pasteur TP.HCM khẳng định đã chuẩn bị sẵn sàng phòng xét nghiệm đạt tiêu chuẩn an toàn sinh học cấp III, đủ khả năng định danh virus bằng kỹ thuật Realtime PCR và giải trình tự gene. Theo kế hoạch, sinh phẩm chẩn đoán đặc hiệu chủng Bundibugyo đặt mua theo hướng dẫn của WHO sẽ về đến Việt Nam trong vòng 7 đến 10 ngày tới.
Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Y tế giao Cục Phòng bệnh khẩn trương xây dựng công văn trình Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ nhằm đồng bộ hóa các biện pháp phản ứng nhanh. Đồng thời, Cục Quản lý Khám chữa bệnh có nhiệm vụ ban hành ngay văn bản chỉ đạo các bệnh viện tuyến đầu lên phương án thu dung, điều trị, tổ chức tập huấn chống lây nhiễm chéo trong môi trường y tế, quyết tâm giữ vững hàng rào an ninh y tế quốc gia trước mọi tình huống biến động của dịch bệnh.
