Bộ Tài chính đề xuất chỉ kiểm tra chuyên ngành lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm

Theo dự thảo, có tổng cộng 27 điều luật được đề xuất sửa đổi. Trong đó, các điều 151, 152, 153 và 154 sẽ được điều chỉnh để thay thế thuật ngữ "thanh tra" bằng "kiểm tra chuyên ngành", nhằm phù hợp với chức năng mới của Bộ Tài chính sau khi Luật Thanh tra 2025 có hiệu lực và theo các văn bản hướng dẫn như Nghị quyết số 190/2025, Nghị định số 109/2025/NĐ-CP và Quyết định số 1892/QĐ-BTC.

Dự thảo nêu rõ, Bộ Tài chính hiện chỉ còn thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm. Điều này cũng áp dụng với Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm – đơn vị thuộc Bộ. Trong vai trò này, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan quản lý trong và ngoài nước để giám sát, kiểm tra hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, đảm bảo tuân thủ pháp luật và bảo vệ lợi ích người tham gia bảo hiểm.

Ngoài ra, một số quy định mới cũng được đưa vào nhằm siết chặt điều kiện sử dụng tên gọi trong lĩnh vực bảo hiểm. Cụ thể, cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ không chấp thuận tên doanh nghiệp có chứa cụm từ như "bảo hiểm", "tái bảo hiểm", "môi giới bảo hiểm" hay các thuật ngữ dễ gây nhầm lẫn với doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm hoặc chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài.

Bộ Tài chính đề xuất chỉ kiểm tra chuyên ngành lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm

Tăng quyền cho cơ quan kiểm tra chuyên ngành

Dù không còn quyền thanh tra, Bộ Tài chính vẫn được mở rộng quyền hạn trong quá trình thực hiện kiểm tra chuyên ngành và xử lý vi phạm hành chính. Theo dự thảo, Bộ có thể yêu cầu các cá nhân, tổ chức liên quan, bao gồm: Cổ đông, thành viên góp vốn, nhân sự quản lý hay kiểm soát của doanh nghiệp bảo hiểm, cung cấp thông tin, tài liệu và dữ liệu phục vụ quá trình kiểm tra.

Bộ Tài chính cũng có quyền tiếp cận thông tin tài khoản của các doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, đại lý bảo hiểm hay tổ chức cung cấp dịch vụ phụ trợ thông qua tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Những thông tin liên quan đến dấu hiệu vi phạm pháp luật, tỷ lệ an toàn vốn, khả năng thanh toán hay tình hình đầu tư của doanh nghiệp bảo hiểm cũng thuộc phạm vi có thể yêu cầu cung cấp.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý nhà nước sẽ được quyền thuê tổ chức kiểm toán độc lập, công ty tư vấn hoặc chuyên gia đánh giá độc lập để thẩm định một số nội dung chuyên môn khi phát hiện dấu hiệu rủi ro. Những lĩnh vực được kiểm tra có thể bao gồm: Dự phòng nghiệp vụ, khả năng thanh toán, tái bảo hiểm, đầu tư, nguồn vốn chủ sở hữu, nguồn phí bảo hiểm, quy tắc – điều khoản – biểu phí bảo hiểm và phân chia thặng dư…

Hướng tới một thị trường bảo hiểm minh bạch và an toàn hơn

Theo tờ trình của Bộ Tài chính, đến hết năm 2025, tổng tài sản của toàn ngành bảo hiểm dự kiến sẽ đạt khoảng 1,06 triệu tỷ đồng, tăng gần 30% so với năm 2022. Điều này cho thấy quy mô thị trường ngày càng mở rộng và đòi hỏi khung pháp lý phải thích ứng kịp thời để đảm bảo sự phát triển bền vững.

Dự kiến, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm sẽ được trình Quốc hội thảo luận và cho ý kiến tại kỳ họp thứ 10, diễn ra vào tháng 10/2025. Việc thay đổi chức năng của Bộ Tài chính từ thanh tra sang kiểm tra chuyên ngành được kỳ vọng sẽ góp phần phân định rõ vai trò giữa các cơ quan quản lý, đồng thời giúp việc giám sát thị trường bảo hiểm diễn ra chuyên sâu, hiệu quả và minh bạch hơn.