Theo ông Nguyễn Thế Duy – Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Becamex, thì trong quá trình xây dựng Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, câu chuyện về cơ chế phát triển không chỉ dừng lại ở hạ tầng giao thông, quy hoạch không gian hay mở rộng đô thị. Vấn đề cốt lõi hơn đang được đặt ra là làm thế nào để TP. Hồ Chí Minh có thể tạo dựng những động lực tăng trưởng mới dựa trên tri thức, đổi mới sáng tạo và năng lực cạnh tranh toàn cầu.
Ông Duy cho rằng, dự thảo luật hiện đã đề cập nhiều nội dung quan trọng như phát triển hạ tầng giao thông chiến lược, mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), quy hoạch năng lượng tái tạo hay định hướng phát triển khu công nghiệp theo hướng bền vững. Tuy nhiên, để tạo ra bước nhảy vọt về chất lượng tăng trưởng, Thành phố cần thêm những cơ chế đủ mạnh nhằm giải phóng nguồn lực tri thức và thu hút nhân tài toàn cầu.
Trên tinh thần đó, Becamex kiến nghị bổ sung vào dự thảo luật nội dung về việc hình thành Khu Tự do Đổi mới Sáng tạo về Khoa học – Công nghệ – Giáo dục Quốc tế (STEI-FIZ) tại TP. Hồ Chí Minh.
 |
| Ông Nguyễn Thế Duy – Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Becamex. |
Đây được định hình không đơn thuần là một khu công nghệ cao hay trung tâm giáo dục truyền thống, mà là mô hình hệ sinh thái tích hợp giữa nghiên cứu khoa học, đào tạo quốc tế, đổi mới sáng tạo và phát triển công nghiệp công nghệ cao trong cùng một không gian thể chế đặc thù.
Theo đề xuất của doanh nghiệp, STEI-FIZ sẽ vận hành trên nguyên tắc tự do hóa tối đa đối với trao đổi tri thức, thử nghiệm chính sách và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trên phạm vi quốc tế. Điểm khác biệt của mô hình nằm ở việc không chỉ tập trung xây dựng hạ tầng vật lý mà hướng tới tạo dựng “hạ tầng thể chế” – yếu tố ngày càng được xem là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của các trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới.
Để mô hình có thể phát huy hiệu quả, Becamex kiến nghị cơ quan soạn thảo cần bổ sung các quy định pháp lý riêng trong Luật Đô thị đặc biệt nhằm xác lập địa vị pháp lý đặc thù cho STEI-FIZ; đồng thời trao quyền tự chủ cao trong quản trị, vận hành và xây dựng cơ chế ưu đãi đủ sức cạnh tranh quốc tế.
Theo doanh nghiệp, việc luật hóa mô hình này ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách sẽ giúp TP. Hồ Chí Minh đón đầu xu hướng dịch chuyển dòng vốn đầu tư chất lượng cao đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, nghiên cứu phát triển (R&D), trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số và giáo dục quốc tế.
Kỳ vọng lớn hơn được đặt vào khả năng biến STEI-FIZ trở thành “điểm hội tụ tri thức”, nơi các tập đoàn công nghệ đa quốc gia, viện nghiên cứu hàng đầu cùng đội ngũ chuyên gia và nhà khoa học quốc tế có thể đến làm việc, nghiên cứu và phát triển lâu dài.
Không chỉ dừng ở mục tiêu thu hút đầu tư, mô hình còn được xem là giải pháp cho bài toán liên kết vốn tồn tại nhiều năm giữa nghiên cứu khoa học, đào tạo nhân lực chất lượng cao với hoạt động sản xuất công nghiệp và nhu cầu chuyển đổi số của doanh nghiệp. Nếu được triển khai hiệu quả, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo này có thể tạo ra chuỗi giá trị khép kín từ đào tạo – nghiên cứu – ứng dụng – thương mại hóa công nghệ, qua đó hình thành động lực tăng trưởng mới cho TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các đô thị toàn cầu ngày càng chuyển từ lợi thế đất đai, lao động giá rẻ sang cạnh tranh về công nghệ, dữ liệu và nguồn nhân lực chất lượng cao, những đề xuất như STEI-FIZ cho thấy tư duy tiếp cận mới trong hoạch định chính sách phát triển đô thị.
Không chỉ góp phần làm sâu sắc thêm nội dung Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt, kiến nghị của Becamex còn mở ra góc nhìn chiến lược về cách TP. Hồ Chí Minh có thể định vị vai trò của mình trong bản đồ kinh tế tri thức khu vực và thế giới, nơi tăng trưởng tương lai được quyết định không chỉ bởi quy mô đô thị, mà bởi khả năng kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm quốc tế.
