Google đang có 93% thị phần tìm kiếm toàn cầu, hàng trăm tỷ USD nguồn lực và hàng thập kỷ dữ liệu tích lũy. Aravind khi đó có hai mươi chín tuổi, một nhóm nhỏ đồng sáng lập và một ý tưởng mà anh tin tưởng tuyệt đối dù chưa ai chứng minh được trong thực tế.
 |
| Aravind Srinivas là nhà sáng lập kiêm CEO Perplexity AI. |
Ba năm sau, Perplexity AI đạt định giá 21,21 tỷ USD với 45 triệu người dùng, được Jeff Bezos, Nvidia, Yann LeCun và Jeff Dean của Google rót vốn. Nền tảng này cũng khiến Google phải thay đổi cách trình bày kết quả tìm kiếm lần đầu tiên trong hai thập kỷ.
Aravind Srinivas lớn lên ở Chennai, Tamil Nadu, trong một gia đình quen với tài chính hơn là công nghệ. Cha anh làm trong lĩnh vực tài chính, không có ai trong nhà làm kỹ sư trước anh, và việc anh chọn học điện tử tại IIT Madras là bước đi đầu tiên ra khỏi kịch bản gia đình đã viết sẵn. Tại IIT Madras, anh nổi tiếng là người nghiện giải toán không phải vì thi cử mà vì tìm thấy trong đó niềm vui thuần túy của việc nhìn ra bản chất của vấn đề.
Sau khi lấy bằng tiến sĩ tại UC Berkeley, anh trải qua giai đoạn nghiên cứu tại OpenAI, Google Brain và DeepMind, những nơi tốt nhất thế giới để học cách AI thực sự hoạt động từ bên trong trước khi anh quyết định xây dựng thứ của riêng mình.
Insight sáng lập của Perplexity vừa đơn giản vừa mạnh mẽ: hạn chế lớn nhất của các mô hình ngôn ngữ lớn đầu thế hệ đầu là không thể truy cập thông tin hiện tại. Các mô hình ngôn ngữ lớn đời đầu bị giới hạn bởi knowledge cutoff – mốc dữ liệu huấn luyện cuối cùng, nên gặp khó khăn khi trả lời các sự kiện mới. Perplexity được xây dựng để khắc phục hạn chế này bằng cách kết hợp AI với tìm kiếm web theo thời gian thực và trích dẫn nguồn
Perplexity được xây dựng từ ngày đầu xung quanh live web search, mỗi câu trả lời đều được neo vào nguồn thực tế, trích dẫn inline và có thể verify ngay. Quyết định kiến trúc đơn lẻ đó định vị Perplexity hoàn toàn khác với mọi AI assistant khác, không phải chatbot hay công cụ năng suất mà là một công cụ nghiên cứu thực sự.
 |
| Trụ sở và không gian làm việc của Perplexity AI tại San Francisco. |
Cách Srinivas định vị Perplexity là answer engine thay vì search engine phản ánh sự lựa chọn có chủ đích để chiếm một vùng lãnh thổ hoàn toàn mới mà Google không thể dễ dàng tấn công ngược lại mà không tự phá hủy mô hình kinh doanh quảng cáo của chính mình.
Perplexity thực ra sử dụng nhiều mô hình khác nhau từ nhiều nhà cung cấp. Điểm khác biệt của Perplexity không nằm ở mô hình AI, mà ở cách nền tảng điều phối (orchestrate) nhiều mô hình và dữ liệu web thời gian thực để tạo ra câu trả lời chính xác, có dẫn nguồn, có thể kiểm chứng và được trình bày như một câu trả lời mạch lạc thay vì một danh sách link.
Đây là lý do nhóm người dùng đầu tiên và trung thành nhất của Perplexity là các nhà nghiên cứu, nhà báo, luật sư và chuyên gia, những người có nhu cầu thực sự về thông tin có thể tin cậy thay vì thông tin nhanh nhất hay nhiều nhất. Srinivas chia sẻ với CNBC tháng 6 năm 2026 rằng công ty nào cung cấp được nhiều giá trị token nhất trên mỗi watt điện tiêu thụ trên mỗi người dùng sẽ là người chiến thắng cuối cùng trong cuộc đua AI, một góc nhìn rất khác với cuộc đua thông số mô hình đang chi phối phần lớn các cuộc thảo luận trong ngành.
Từ tháng 4 năm 2023 đến tháng 9 năm 2025, định giá Perplexity tăng 165 lần, từ 121 triệu USD lên 20 tỷ USD trong khoảng 30 tháng. Đó là tốc độ tăng trưởng định giá mà ngay cả trong kỷ nguyên AI bùng nổ cũng không nhiều công ty đạt được.
Nhưng điều thực sự ấn tượng hơn con số là danh sách những người đặt cược vào Srinivas. Jeff Bezos bơm tiền cá nhân, Nvidia với vai trò nhà đầu tư chiến lược, Yann LeCun một trong những cha đẻ của deep learning, và Jeff Dean người đã xây dựng phần lớn hạ tầng AI của chính Google.
Khi những người hiểu sâu nhất về AI đặt tiền cá nhân vào một startup đang cạnh tranh với công ty của chính họ, đó là tín hiệu không cần giải thích thêm về những gì họ nhìn thấy ở Perplexity.
Một chi tiết ít được nhắc đến là tháng 8 năm 2024, Perplexity đưa ra đề nghị không được mời trị giá 34,5 tỷ USD để mua lại trình duyệt Chrome của Alphabet, một con số cao hơn định giá của chính Perplexity khi đó. Đề nghị đó không bao giờ xảy ra nhưng nó nói lên một điều rất rõ về cách Srinivas suy nghĩ về cuộc chiến này, đó là trình duyệt là cửa ngõ vào Internet và người kiểm soát trình duyệt có lợi thế phân phối khổng lồ trong cuộc chiến tìm kiếm.
 |
| Đội ngũ Perplexity AI phát triển nền tảng tìm kiếm tích hợp trí tuệ nhân tạo. |
Perplexity sau đó tự xây dựng Comet, trình duyệt AI của riêng mình có khả năng thực hiện nhiệm vụ thay người dùng, một bước đi chiến lược biến Perplexity từ một hộp tìm kiếm thành một tác nhân hành động thực sự.
Tài sản cá nhân của Aravind Srinivas ước tính khoảng 2,5 tỷ USD vào cuối năm 2025, đưa anh vào danh sách tỷ phú trẻ nhất Ấn Độ và là người Ấn Độ đầu tiên xây dựng công ty AI có ảnh hưởng toàn cầu từ San Francisco.
Câu chuyện của Srinivas có lẽ phản ánh chính xác nhất sự dịch chuyển đang xảy ra trong ngành AI, đó là lợi thế cạnh tranh không còn chỉ thuộc về những tập đoàn có nhiều tỷ USD nhất để đốt vào huấn luyện mô hình, mà còn thuộc về những người dám đặt câu hỏi đúng về thứ người dùng thực sự cần và xây dựng kiến trúc phù hợp để trả lời câu hỏi đó trước khi người khác nhận ra đó là câu hỏi quan trọng nhất cần hỏi.
