Ấn Độ dỡ lệnh cấm xuất khẩu, gạo Việt Nam có bị ảnh hưởng?

Chính phủ Ấn Độ đã chính thức gỡ bỏ lệnh cấm xuất khẩu gạo 100% tấm vào ngày 7/3/2025, đánh dấu một bước chuyển lớn trong chiến lược thương mại và an ninh lương thực của quốc gia này. Quyết định được đưa ra trong bối cảnh lượng hàng tồn kho đạt mức cao kỷ lục, gấp gần 9 lần so với mục tiêu đề ra, cùng với sự gia tăng mạnh mẽ của nhu cầu quốc tế. Việc nối lại xuất khẩu sẽ giúp các quốc gia nghèo ở châu Phi đảm bảo nguồn cung ngũ cốc giá rẻ, đồng thời hỗ trợ các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi và ethanol tại châu Á.

Ấn Độ hiện chiếm khoảng 40% thương mại gạo toàn cầu, xuất khẩu tới 150 quốc gia. Với việc gỡ bỏ lệnh cấm, nguồn cung từ Ấn Độ quay trở lại thị trường, có thể tác động đến giá cả và cạnh tranh toàn cầu. Theo ông Himanshu Agrawal, Giám đốc điều hành công ty xuất khẩu gạo Satyam Balajee, giá gạo 100% tấm của Ấn Độ hiện chào bán ở mức 330 USD/tấn, cao hơn so với mức 300 USD/tấn từ Việt Nam, Myanmar và Pakistan. Sự chênh lệch giá này có thể dẫn đến những điều chỉnh trong thị trường gạo quốc tế.

Ấn Độ dỡ lệnh cấm xuất khẩu, gạo Việt Nam có bị ảnh hưởng?

Tại Việt Nam, bà Huỳnh Thị Bích Huyền, Giám đốc Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Ngọc Quang Phát, nhận định rằng sự cạnh tranh sẽ trở nên gay gắt hơn khi Việt Nam bước vào vụ thu hoạch Đông Xuân – vụ mùa lớn nhất trong năm. Dù sản lượng dồi dào nhờ thời tiết thuận lợi, giá gạo khó có thể trở lại mức 500 USD/tấn. Các doanh nghiệp xuất khẩu cũng thận trọng hơn trong việc thu mua do thị trường biến động liên tục và xuất khẩu chậm lại.

Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) cho biết giá gạo trong nước đã liên tục giảm từ đầu tháng 3, khiến Việt Nam trở thành một trong những nguồn cung rẻ nhất. Tuy nhiên, 80% lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam thuộc phân khúc chất lượng cao, không cạnh tranh trực tiếp với gạo 100% tấm của Ấn Độ. Dù vậy, nguồn cung lớn từ Ấn Độ vẫn có thể tạo áp lực lên giá cả, đặc biệt đối với phân khúc gạo cấp thấp.

Theo ông Đỗ Hà Nam, Phó Chủ tịch VFA, gạo của Ấn Độ và Việt Nam có đặc điểm khác nhau. Gạo Ấn Độ chủ yếu là phẩm cấp thấp và xuất khẩu sang châu Phi, trong khi Việt Nam tập trung vào các giống lúa chất lượng cao, phục vụ thị trường chủ lực như Philippines, Indonesia và Malaysia. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cũng khẳng định rằng hai quốc gia này có thị trường xuất khẩu khác biệt, do đó tác động từ quyết định của Ấn Độ đối với Việt Nam sẽ mang tính gián tiếp hơn là trực diện.

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào vụ thu hoạch Đông Xuân, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo các địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long đảm bảo sản lượng theo kế hoạch, thu hoạch đúng thời vụ và theo dõi sát tình hình hạn mặn để hạn chế ảnh hưởng đến sản xuất. Bên cạnh đó, Bộ cũng đẩy mạnh triển khai Đề án Phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, nhằm nâng cao giá trị xuất khẩu và giảm sự phụ thuộc vào thị trường gạo cấp thấp.

Để ứng phó với diễn biến thị trường, các bộ, ngành và địa phương đang theo dõi chặt chẽ tình hình thương mại gạo thế giới, nắm bắt nhu cầu từ các thị trường tiềm năng như Hoa Kỳ, EU và châu Phi. Các giải pháp dài hạn đang được xem xét, bao gồm tổ chức sản xuất theo nhu cầu thị trường, đặt hàng doanh nghiệp và điều chỉnh cơ cấu mùa vụ nhằm tối ưu hóa hiệu quả kinh tế. Việc nâng cao chất lượng gạo xuất khẩu sẽ là chiến lược chủ chốt giúp Việt Nam duy trì lợi thế cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.