 |
| 11 hồ sơ đã nộp, doanh nghiệp muốn sản xuất vàng miếng phải vượt những điều kiện nào? |
Từ cơ chế độc quyền trước đây, thị trường vàng miếng đang bước sang giai đoạn quản lý theo hướng cấp phép có điều kiện. Tuy nhiên, cánh cửa không mở cho tất cả. Doanh nghiệp muốn được cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng phải có giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng, vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng; trong khi ngân hàng thương mại phải có vốn điều lệ tối thiểu 50.000 tỷ đồng, kèm yêu cầu chặt chẽ về tuân thủ pháp luật và kiểm soát nội bộ.
Việc sản xuất vàng miếng hiện được điều chỉnh trực tiếp bởi Nghị định 232/2025/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 10/10/2025, sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Văn bản này bổ sung khung pháp lý mới cho hoạt động sản xuất vàng miếng, đồng thời xác lập lại điều kiện tham gia thị trường đối với doanh nghiệp và ngân hàng thương mại.
Theo quy định mới, đối với doanh nghiệp, để được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng, đơn vị trước hết phải có Giấy phép kinh doanh mua, bán vàng miếng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp phải có vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên. Một điều kiện quan trọng khác là doanh nghiệp không bị xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động kinh doanh vàng, hoặc nếu từng bị xử phạt thì phải hoàn tất các biện pháp khắc phục hậu quả theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải ban hành quy định nội bộ về sản xuất vàng miếng, bao gồm quy trình nhập nguyên liệu, quy trình sản xuất, giám sát sản xuất và kiểm soát chất lượng sản phẩm.
Với ngân hàng thương mại, các điều kiện về giấy phép kinh doanh vàng miếng, tuân thủ pháp luật và quy định nội bộ cơ bản tương tự doanh nghiệp, nhưng yêu cầu về năng lực tài chính cao hơn rất nhiều. Cụ thể, ngân hàng thương mại muốn tham gia sản xuất vàng miếng phải có vốn điều lệ từ 50.000 tỷ đồng trở lên. Quy định này cho thấy nhà điều hành chỉ lựa chọn nhóm chủ thể có quy mô lớn, hệ thống quản trị tốt và khả năng kiểm soát rủi ro cao để tham gia một lĩnh vực nhạy cảm như vàng miếng.
Không chỉ đặt ra “hàng rào” về điều kiện, cơ quan quản lý còn quy định khá rõ bộ hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng tại Thông tư 34/2025/TT-NHNN. Theo đó, hồ sơ gồm ít nhất 3 nhóm tài liệu. Thứ nhất là đơn đề nghị cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng theo mẫu. Thứ hai là quy định nội bộ về sản xuất vàng miếng, thể hiện đầy đủ quy trình nhập nguyên liệu, sản xuất, giám sát và kiểm soát chất lượng. Thứ ba là tài liệu chứng minh đã hoàn tất biện pháp khắc phục hậu quả, trong trường hợp đơn vị từng bị xử phạt hoặc có kết luận thanh tra, kiểm tra yêu cầu thực hiện nghĩa vụ khắc phục.
Nhìn vào cấu trúc hồ sơ có thể thấy, cơ quan quản lý không chỉ yêu cầu doanh nghiệp hay ngân hàng “đủ vốn” và “đủ giấy phép”, mà còn đòi hỏi phải chứng minh được năng lực tổ chức sản xuất thực tế. Điểm nhấn nằm ở hệ thống quy trình nội bộ và khả năng kiểm soát chất lượng, bởi đây là cơ sở để cơ quan quản lý đánh giá mức độ sẵn sàng vận hành, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu và minh bạch đầu ra sản phẩm. Cách thiết kế này phản ánh xu hướng chuyển từ tiền kiểm đơn thuần sang kết hợp chặt giữa cấp phép và hậu kiểm.
Về thủ tục, Thông tư 34/2025/TT-NHNN quy định doanh nghiệp hoặc ngân hàng thương mại có nhu cầu chỉ cần gửi 1 bộ hồ sơ tới Ngân hàng Nhà nước. Trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét cấp phép hoặc từ chối bằng văn bản, nêu rõ lý do. Đây là mốc thời gian đáng chú ý với các tổ chức đang muốn gia nhập thị trường, bởi tiến độ cấp phép sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch chuẩn bị nguồn nguyên liệu, công suất sản xuất và chiến lược kinh doanh.
Sau khi được cấp phép, nghĩa vụ của đơn vị sản xuất vàng miếng chưa dừng lại ở khâu đưa sản phẩm ra thị trường. Nghị định 232 yêu cầu các tổ chức được cấp phép phải công bố tiêu chuẩn áp dụng, khối lượng, hàm lượng sản phẩm, thực hiện bảo hành vàng miếng, đồng thời xây dựng hệ thống thông tin để xử lý, lưu trữ dữ liệu liên quan đến nguyên liệu đầu vào, sản xuất và đầu ra sản phẩm, kết nối cung cấp thông tin cho Ngân hàng Nhà nước theo quy định. Điều này cho thấy thị trường vàng miếng trong giai đoạn mới sẽ được giám sát theo hướng số hóa dữ liệu và tăng tính minh bạch.
Tại họp báo về kết quả hoạt động ngân hàng quý I/2026 ngày 14/4, đại diện Ngân hàng Nhà nước cho biết NHNN đã nhận được 11 hồ sơ đề nghị cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng của doanh nghiệp, ngân hàng thương mại. NHNN đang phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan xem xét cấp phép sản xuất vàng miếng cho các đơn vị đủ điều kiện.
Ở góc độ chính sách, quy định mới không đơn thuần là mở thêm cửa cho doanh nghiệp và ngân hàng tham gia sản xuất vàng miếng. Điều quan trọng hơn là nhà điều hành đang thiết kế lại sân chơi theo hướng mở có kiểm soát: tăng nguồn cung, đa dạng hóa chủ thể, nhưng vẫn giữ bộ lọc rất cao về vốn, tuân thủ và minh bạch dữ liệu. Với các doanh nghiệp, ngưỡng vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng đã đủ để loại bỏ phần lớn các đơn vị quy mô nhỏ; còn với ngân hàng thương mại, yêu cầu 50.000 tỷ đồng gần như chỉ dành cho nhóm rất lớn trên thị trường.
