“Xuất khẩu nông sản không chỉ nằm ở từng sản phẩm riêng lẻ, mà phụ thuộc vào năng lực của cả chuỗi giá trị”

Diễn đàn Xuất khẩu 2026 thu hút đông đảo các đại biểu và khách mời tham dự. Ảnh- Bích Liên

Diễn đàn do Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc – UNIDO, Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ Sau thu hoạch – VIAEP, cùng Công ty TNHH MTV Dịch vụ Quảng cáo và Triển lãm Minh Vi – VEAS phối hợp tổ chức, với sự hỗ trợ của Chương trình Tiêu chuẩn và Chất lượng Toàn cầu tại Việt Nam – GQSP Việt Nam do Thụy Sĩ tài trợ.

Diễn đàn do Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc – UNIDO, Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ Sau thu hoạch – VIAEP tổ chức. Ảnh- Bích Liên

Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế lần thứ 6 về máy móc, thiết bị, vật tư, phân bón, hóa chất và nông sản Việt Nam – AGRI Vietnam 2026, quy tụ hơn 300 doanh nghiệp đến từ 15 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Theo thông tin từ ban tổ chức, trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu nông sản Việt Nam tiếp tục ghi nhận tín hiệu tích cực, với kim ngạch đạt gần 16,4 tỷ USD, tăng hơn 6% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, phía sau kết quả này là những áp lực ngày càng lớn từ thị trường quốc tế. Người mua, nhà bán lẻ và các chuỗi phân phối hiện đại không chỉ quan tâm đến giá cả, mà còn đặt ra yêu cầu khắt khe hơn về chất lượng, chứng nhận, tính minh bạch, truy xuất nguồn gốc, bao bì, logistics và khả năng tuân thủ tiêu chuẩn.

Chính vì vậy, Diễn đàn Xuất khẩu 2026 được xem là dịp để các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp sản xuất, doanh nghiệp xuất khẩu, đơn vị logistics, nhà bán lẻ và các chuyên gia chuỗi giá trị cùng trao đổi về những giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Diễn đàn thu hút hàng trăm doanh nghiệp và khách mời tới tham dự. Ảnh- Bích Liên

Các chuyên gia và khách mời tới tham dự diễn đàn. Ảnh- Bích Liên

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, TS. Nguyễn Đức Long, Viện trưởng Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ Sau thu hoạch, nhấn mạnh rằng nông nghiệp Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch quan trọng. Theo ông, ngành nông nghiệp đang từng bước chuyển từ xuất khẩu dựa trên sản lượng sang xuất khẩu dựa trên giá trị; từ bán nguyên liệu sang phát triển sản phẩm chế biến; từ cạnh tranh bằng chi phí sang cạnh tranh bằng chất lượng, thương hiệu và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường.

TS. Nguyễn Đức Long, Viện trưởng Viện Cơ điện Nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch, phát biểu khai mạc diễn đàn. Ảnh- Bích Liên

Ông Nguyễn Đức Long cho rằng tinh thần của chủ đề Diễn đàn không chỉ hướng đến thương mại, mà còn là yêu cầu xây dựng một hệ thống liên kết hiệu quả giữa sản xuất, sau thu hoạch, chế biến, logistics, tiêu chuẩn chất lượng, công nghệ và thông tin thị trường. Chỉ khi các mắt xích này được kết nối đồng bộ, nông sản Việt Nam mới có thể nâng cao giá trị gia tăng, giảm tổn thất, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Theo bà Hoàng Mai Vân Anh, Điều phối viên Quốc gia UNIDO tại Việt Nam, nhấn mạnh rằng thành công trong xuất khẩu nông sản không chỉ nằm ở từng sản phẩm riêng lẻ, mà phụ thuộc vào năng lực của cả chuỗi giá trị. Từ sản xuất, thu hoạch, sơ chế, bảo quản, chế biến, vận chuyển đến phân phối, mỗi khâu đều phải được nâng cấp để tạo ra giá trị, bảo đảm chất lượng và đáp ứng sự linh hoạt trước những yêu cầu luôn biến động của thị trường.

Bà Hoàng Mai Vân Anh, Điều phối viên Quốc gia UNIDO tại Việt Nam phát biểu tại diễn đàn. Ảnh- Bích Liên

Phát biểu tại diễn đàn, các đại diện cho rằng nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ. Nếu trước đây xuất khẩu chủ yếu dựa vào sản lượng và lợi thế chi phí, thì hiện nay hướng đi bền vững hơn phải là xuất khẩu dựa trên giá trị, chất lượng, thương hiệu và khả năng đáp ứng linh hoạt nhu cầu thị trường.

Trong khi đó, ông Meier Andri Fabian, Phó Trưởng Cơ quan Hợp tác Phát triển, Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam cho rằng chất lượng hiện không còn đơn thuần là lợi thế cạnh tranh, mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp tiếp cận và duy trì thị trường quốc tế. Theo ông, việc tăng cường quản lý sau thu hoạch, xây dựng chuỗi cung ứng lạnh, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế là nền tảng quan trọng để nâng cao khả năng cạnh tranh và tính bền vững của xuất khẩu nông sản Việt Nam.

Ông Andri Meier, Phó Trưởng ban Hợp tác Phát triển – Đại sứ quán Thụy Sĩ tại Việt Nam phát biểu tại diễn đàn. Ảnh- Bích Liên

Tại diễn đàn, các chuyên gia đã trình bày nhiều nội dung trọng tâm. Trong bài trình bày thứ nhất, Tiến sĩ Rajendra Adhikari, giảng viên cao cấp ngành Kinh doanh nông nghiệp, Trường Nông nghiệp và Phát triển bền vững lương thực, Đại học Queensland, trình bày về cơ hội thông qua phân tích thị trường hiệu quả. Nội dung tập trung vào phương pháp phân tích thị trường có thể áp dụng về mặt thương mại, cách xác định cơ hội, đánh giá giá của đối thủ cạnh tranh, phát triển chiến lược thâm nhập thị trường và các nghiên cứu điển hình về doanh nghiệp nông nghiệp hưởng lợi từ việc phân tích thị trường hiệu quả.

Tiến sĩ Rajendra Adhikari, giảng viên cao cấp ngành Kinh doanh nông nghiệp, Trường Nông nghiệp và Phát triển bền vững lương thực, Đại học Queensland

Thông điệp quan trọng từ nội dung này là việc tiếp cận thị trường quốc tế cần bắt đầu từ sự thấu hiểu thị trường và nhu cầu khách hàng. Doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy “bán những gì mình có” sang “sản xuất và cung ứng những gì thị trường cần”, từ đó xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm, thị trường và phân khúc khách hàng phù hợp hơn.

Tiếp đó, ông Tăng Khoa, chuyên gia đánh giá cấp cao Công ty TNHH SGS Việt Nam, trình bày về việc đáp ứng các yêu cầu tuân thủ và truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu thị trường. Đây là vấn đề được nhiều doanh nghiệp đặc biệt quan tâm, bởi các thị trường xuất khẩu lớn ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về chứng nhận, an toàn thực phẩm, minh bạch chuỗi cung ứng và trách nhiệm của doanh nghiệp trong toàn bộ quá trình sản xuất – phân phối.

Ông Tăng Khoa, chuyên gia đánh giá cấp cao Công ty TNHH SGS Việt Nam, trình bày về việc đáp ứng các yêu cầu tuân thủ và truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu thị trường.

Tại Diễn đàn Xuất khẩu 2026, ông Peter Johnson, Chuyên gia Quốc tế của UNIDO đã trình bày tham luận về vai trò của logistics trong chuỗi xuất khẩu trái cây tươi nói riêng và ngành nông sản nói chung, ông nhấn mạnh đây là một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của nông sản trên thị trường quốc tế. Theo ông, đối với các mặt hàng trái cây tươi, thời gian vận chuyển, điều kiện bảo quản và tính ổn định của chuỗi cung ứng có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng.

Ở nội dung xây dựng chuỗi cung ứng xuất khẩu cạnh tranh, ông Peter Johnson, chuyên gia quốc tế về chuỗi giá trị nông sản của UNIDO, phân tích vai trò của logistics, tối ưu hóa chuỗi lạnh, bao bì, hiệu quả vận hành, chất lượng sản phẩm và giảm chi phí trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Ông Peter Johnson, Chuyên gia Quốc tế của UNIDO

Ông Peter Johnson cho rằng, trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về chất lượng và truy xuất nguồn gốc, doanh nghiệp xuất khẩu không chỉ tập trung vào sản xuất mà cần đầu tư đồng bộ vào hệ thống logistics, từ khâu thu hoạch, sơ chế, đóng gói, bảo quản lạnh đến vận chuyển và phân phối. Việc xây dựng chuỗi logistics hiện đại sẽ giúp giảm tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch, kéo dài thời gian bảo quản, tối ưu chi phí và nâng cao giá trị sản phẩm.

Bên cạnh đó, ông cũng khuyến nghị các doanh nghiệp Việt Nam tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý chuỗi cung ứng, đẩy mạnh liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp chế biến và đơn vị vận tải nhằm hình thành hệ sinh thái logistics hiệu quả. Đây được xem là giải pháp quan trọng để trái cây tươi và ngành nông sản Việt Nam đáp ứng tốt hơn yêu cầu của các thị trường xuất khẩu khó tính, đồng thời nâng cao vị thế và sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Có thể thấy, thông điệp xuyên suốt của Diễn đàn Xuất khẩu 2026 là: nông sản Việt Nam muốn đi xa hơn, vào sâu hơn trong các thị trường có giá trị cao thì không thể chỉ dựa vào sản lượng. Doanh nghiệp cần nâng cao năng lực phân tích thị trường, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đáng tin cậy, cải thiện tiêu chuẩn chất lượng, đầu tư vào công nghệ sau thu hoạch, logistics, chuỗi lạnh, bao bì và phát triển liên kết chuỗi bền vững.

Diễn đàn không chỉ là nơi chia sẻ thông tin, mà còn là không gian kết nối giữa chính sách, tiêu chuẩn, công nghệ, thị trường và doanh nghiệp. Trong bối cảnh xuất khẩu nông sản Việt Nam đang có nhiều cơ hội nhưng cũng đối diện nhiều rào cản kỹ thuật, những sáng kiến như Diễn đàn Xuất khẩu 2026 có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, từng bước chuyển từ tư duy “bán cái mình có” sang “sản xuất và xuất khẩu cái thị trường cần”.

Với định hướng cạnh tranh bằng chất lượng, giá trị và khả năng thích ứng, nông sản Việt Nam đang đứng trước cơ hội tái định vị mạnh mẽ hơn trên bản đồ thương mại quốc tế.