Xuất khẩu cà phê đứng trước cơ hội tăng tốc nhờ giá phục hồi và chuyển đổi xanh

Sau nhiều tháng biến động, thị trường cà phê thế giới đang phát đi tín hiệu tích cực khi giá liên tục tăng trở lại. Diễn biến này được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho xuất khẩu cà phê Việt Nam trong nửa cuối năm, nhất là khi nhu cầu tại nhiều thị trường lớn vẫn duy trì ở mức cao.

Hiện nay, giá cà phê thế giới đang tăng trở lại do lo ngại sụt giảm nguồn cung trước tác động của hiện tượng El Nino. Đây là cơ hội cho ngành cà phê Việt Nam lấy lại đà tăng trưởng xuất khẩu sau một thời gian trầm lắng.

Theo Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), giá cà phê quốc tế tăng mạnh từ giữa tháng 6 do nguồn cung chịu sức ép từ nhiều yếu tố cùng lúc. Mưa lớn tại Brazil đúng thời điểm thu hoạch khiến tiến độ thu hái tại các vùng sản xuất trọng điểm bị chậm lại. Trong khi đó, hiện tượng El Nino làm gia tăng nguy cơ khô hạn tại các vùng trồng Robusta ở Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam và Indonesia. Bên cạnh đó, lượng tồn kho Arabica và Robusta trên các sàn giao dịch quốc tế vẫn ở mức thấp, góp phần đẩy giá đi lên.

Diễn biến này nhanh chóng phản ánh vào thị trường trong nước. Thời điểm hiện nay tại tỉnh Đắk Lắk giá cà phê đã tăng lên khoảng 93.000 đồng/kg, cao hơn tháng trước. Nhiều hộ dân lựa chọn giữ hàng chờ giá tiếp tục tăng nên mặt bằng giá được dự báo còn biến động trong thời gian tới.

Giá phục hồi được xem là tín hiệu thuận lợi cho hoạt động xuất khẩu. Tính từ đầu năm đến ngày 15/6, Việt Nam đã xuất khẩu hơn 985.000 tấn cà phê, đạt kim ngạch gần 4,5 tỷ USD, tăng 11,8% về lượng nhưng giảm 10,7% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp cho rằng lợi thế từ giá cả chỉ mang tính ngắn hạn. Để gia tăng kim ngạch xuất khẩu một cách bền vững, ngành cà phê cần chuyển trọng tâm sang nâng cao chất lượng, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu.

Các thị trường trọng điểm khác như Mỹ, Nhật Bản gia tăng nhu cầu cà phê nhưng cũng ngày càng ưu tiên các sản phẩm cà phê chất lượng cao.

Đáng chú ý, Liên minh châu Âu (EU) đang tiếp tục hoàn thiện và triển khai Quy định chống phá rừng (EUDR). Theo đề xuất mới, cà phê hòa tan sẽ được đưa vào nhóm sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh nhằm bảo đảm sự thống nhất trong quản lý các mặt hàng cà phê. Đây là yêu cầu đáng lưu ý khi cà phê chế biến hiện chiếm 17,9% cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam và tiếp tục có xu hướng tăng.

Không chỉ EU, các thị trường lớn như Mỹ và Nhật Bản cũng ngày càng ưu tiên các sản phẩm cà phê chất lượng cao, cà phê hữu cơ, cà phê chế biến cùng những tiêu chí về phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc.

Đón đầu xu hướng này, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư mạnh cho quá trình chuyển đổi sản xuất. Thông tin với báo giới, ông Dương Văn Thành - Trưởng phòng Phát triển bền vững Công ty Trách nhiệm hữu hạn Vĩnh Hiệp, cho biết doanh nghiệp hiện xuất khẩu khoảng 10% sản lượng cà-phê của Việt Nam, trong đó khoảng 45% được đưa vào thị trường châu Âu.

"Vĩnh Hiệp là doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam đạt xác minh ISO 14067 (tiêu chuẩn quan trọng cho kiểm kê phát thải, dấu chân carbon, phát triển bền vững). Từ kết quả đạt được, Vĩnh Hiệp đang tiếp tục hệ thống hóa quy trình tính toán phát thải khí nhà kính trong canh tác cà phê để áp dụng phạm vi rộng hơn; tích hợp các yêu cầu về báo cáo ESG (Môi trường, xã hội, quản trị doanh nghiệp), Quy định EUDR và các bộ tiêu chuẩn chứng nhận như RA trên một hệ thống quản lý thống nhất", ông Thành cho hay.

Theo doanh nghiệp này, Vĩnh Hiệp hiện liên kết với hơn 10.000 hộ nông dân trên diện tích hơn 17.400 ha; khoảng 70% sản lượng đã đạt các chứng nhận quốc tế như 4C, Rainforest Alliance (RA) và hữu cơ.

Song song với nỗ lực của doanh nghiệp, người trồng cà-phê cũng đang được hỗ trợ thay đổi phương thức canh tác để nâng cao chất lượng nguyên liệu.

Theo ông Phạm Phú Ngọc - Trưởng Chi nhánh Công ty Nestle Việt Nam tại Tây Nguyên, chương trình NESCAFÉ Plan giai đoạn 2011-2025 đã đồng hành cùng hơn 23.000 hộ nông dân, tổ chức hơn 492.000 lượt đào tạo về nông nghiệp tái sinh và quản lý kinh tế nông hộ; hỗ trợ tái canh hơn 100.000 ha với hơn 100 triệu cây giống chất lượng cao. Việc áp dụng các mô hình nông nghiệp tái sinh đã giúp giảm từ 40-60% lượng nước tưới, đồng thời nâng cao năng suất và cải thiện thu nhập cho nhiều hộ dân.

Từ những chuyển động của cả doanh nghiệp và người sản xuất có thể thấy ngành cà phê Việt Nam đang từng bước dịch chuyển từ lợi thế về sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng. Đây được xem là nền tảng để nâng cao khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu, đồng thời tăng sức cạnh tranh của cà phê Việt Nam trên thị trường quốc tế trong những năm tới.