Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam đối mặt khó khăn tại thị trường chủ lực EU và Mỹ

Theo số liệu của Hải quan Việt Nam, xuất khẩu cá ngừ trong tháng 2/2025 đạt gần 73 triệu USD, tăng 41% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức cao nhất so với cùng kỳ trong vòng 5 năm qua. Lũy kế hai tháng đầu năm, tổng kim ngạch xuất khẩu cá ngừ đạt hơn 139 triệu USD, tăng 6% so với cùng kỳ năm 2024.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), các nhóm sản phẩm cá ngừ tươi, đông lạnh và khô tiếp tục tăng trưởng mạnh, với mức tăng 23% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, mặt hàng cá ngừ chế biến và đóng hộp lại giảm 9%, cho thấy sự phân hóa trong xu hướng tiêu thụ của thị trường quốc tế.

Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam đối mặt khó khăn tại thị trường chủ lực EU và Mỹ

Xuất khẩu cá ngừ sang các thị trường chính trong tháng 2 hầu hết đều tăng trưởng, ngoại trừ Italy, Israel và Mexico. Đáng chú ý, xuất khẩu sang các thị trường lớn như Mỹ, EU, Canada và Nhật Bản đều ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng.

Mặc dù xuất khẩu có dấu hiệu phục hồi, ngành cá ngừ vẫn đối diện nhiều thách thức lớn, đặc biệt từ các quy định nghiêm ngặt của các thị trường nhập khẩu chủ lực như EU và Mỹ.

Một trong những rào cản lớn là các quy định về chống đánh bắt bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU). Đặc biệt, Nghị định 37/2024/NĐ-CP quy định kích thước tối thiểu của cá ngừ vằn là 0,5m đang gây khó khăn cho ngư dân và doanh nghiệp trong việc đáp ứng nguồn nguyên liệu đạt tiêu chuẩn. Điều này cũng ảnh hưởng đến khả năng xuất khẩu các sản phẩm cá ngừ chế biến và đóng hộp.

Bên cạnh đó, Mỹ đã áp dụng Đạo luật Bảo vệ động vật có vú ở biển (MMPA), yêu cầu các quốc gia xuất khẩu thủy sản phải chứng minh rằng phương pháp khai thác không gây hại đến động vật biển và đáp ứng các tiêu chuẩn quản lý tương đồng với Mỹ. Gần đây, Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Mỹ (NOAA) đã đưa ra phán quyết sơ bộ không công nhận Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn tương đương. Nếu Việt Nam không có hành động kịp thời, nguy cơ Mỹ cấm nhập khẩu nhiều loài hải sản từ 1/1/2026 là hoàn toàn có thể xảy ra.

Ngoài ra, Mỹ đang có kế hoạch mở rộng Chương trình Giám sát Thủy sản Nhập khẩu (SIMP), yêu cầu nhà nhập khẩu cung cấp thêm thông tin chi tiết về nguồn gốc sản phẩm. Điều này có thể làm tăng chi phí tuân thủ và gây khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu.

Trước những thách thức trên, VASEP nhấn mạnh sự cần thiết của việc cải thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực giám sát và hỗ trợ ngư dân tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Các cơ quan chức năng cần có chính sách đồng hành chặt chẽ hơn với doanh nghiệp nhằm giúp ngành cá ngừ duy trì tăng trưởng bền vững và bảo vệ vị thế của Việt Nam trên thị trường quốc tế.