Từ mức kim ngạch chỉ vài trăm nghìn USD vào năm 2021, xuất khẩu cá ngừ Việt Nam sang Litva đã tăng vọt lên gần 16 triệu USD vào năm 2024, và tiếp tục giữ đà tăng trưởng mạnh mẽ trong những tháng đầu năm 2025.
Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, tính riêng 5 tháng đầu năm nay, giá trị xuất khẩu cá ngừ sang Litva đạt trên 8 triệu USD, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2024. Đáng chú ý, nhóm sản phẩm thịt/lườn cá ngừ đông lạnh (mã HS0304) đang chiếm ưu thế tuyệt đối, đóng góp tới 98% tổng kim ngạch xuất khẩu, cho thấy sự tập trung cao độ vào nhóm sản phẩm chế biến sâu – vốn phù hợp với tiêu chuẩn và thị hiếu tiêu dùng tại thị trường châu Âu.
 |
| Cá ngừ Việt Nam khai phá thị trường Litva: Tín hiệu tích cực từ cửa ngõ Trung – Đông Âu |
Litva hiện được đánh giá là nền kinh tế phát triển ở mức khá trong khu vực EU, với GDP bình quân đầu người năm 2024 đạt khoảng 23.700 USD. Mỗi năm, quốc gia này chi khoảng 650 triệu USD để nhập khẩu thủy sản, chủ yếu từ các nước EU. Tuy nhiên, Việt Nam đã vươn lên trở thành nhà cung cấp thủy sản lớn thứ 6 cho Litva từ bên ngoài khối EU trong năm 2022, chiếm khoảng 3,54% tổng kim ngạch nhập khẩu của nước này. Trong toàn EU, Litva hiện là thị trường nhập khẩu thủy sản lớn thứ 12, chiếm 1,2% tổng giá trị nhập khẩu thủy sản của khối.
Các chuyên gia nhận định, ngoài tiềm năng tiêu thụ nội địa, điểm hấp dẫn của Litva nằm ở vai trò “cửa ngõ hậu cần” vào Trung và Đông Âu – khu vực thị trường có dân số lớn, nhu cầu thủy sản ổn định nhưng chưa được khai thác tương xứng. Tận dụng lợi thế từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang đẩy mạnh xuất khẩu cá ngừ qua Litva như một bước đệm để mở rộng hiện diện trong toàn khối EU, đặc biệt là những thị trường khó tính như Ba Lan, Hungary, CH Séc hay Slovakia.
Bối cảnh quan hệ đối ngoại giữa hai nước cũng đang tạo lực đẩy đáng kể cho hợp tác kinh tế. Trong tháng 6/2025, Tổng thống Litva Gitanas Nausėda cùng Phu nhân đã có chuyến thăm cấp cao đầu tiên tới Việt Nam, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quan hệ song phương. Chuyến thăm được kỳ vọng sẽ mở ra chương mới trong hợp tác kinh tế, thương mại giữa hai quốc gia, nhất là trong lĩnh vực nông – thủy sản, nơi Việt Nam có thế mạnh, còn Litva có nhu cầu nhập khẩu cao.
Không chỉ vậy, tại Hội thảo “75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam – các nước Trung Đông Âu” diễn ra cùng thời điểm, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã đề xuất 5 nhiệm vụ then chốt nhằm đưa quan hệ song phương lên tầm cao mới, trong đó nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy hợp tác kinh tế và tận dụng hiệu quả EVFTA để tăng trưởng kim ngạch thương mại song phương ở mức tối thiểu 10% mỗi năm. Điều này càng cho thấy việc các doanh nghiệp thủy sản, đặc biệt là doanh nghiệp xuất khẩu cá ngừ, chọn Litva làm điểm đến chiến lược là một bước đi đúng hướng, phù hợp với định hướng đối ngoại của Chính phủ.
Tuy vậy, để giữ được đà tăng trưởng và tận dụng triệt để các cơ hội mở ra từ thị trường Litva nói riêng và EU nói chung, doanh nghiệp vẫn đang trông chờ các chính sách điều chỉnh phù hợp từ phía cơ quan quản lý. Cụ thể, nhiều doanh nghiệp phản ánh những bất cập từ Nghị định 37/2024/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thủy sản 2017 đang gây khó khăn trong hoạt động khai thác và chế biến cá ngừ, nhất là các quy định về kích thước khai thác tối thiểu hay cấm trộn lẫn nguyên liệu đánh bắt. Đây là rào cản lớn khiến nguồn cung trong nước chưa thực sự “khơi thông”, ảnh hưởng đến khả năng đảm bảo đơn hàng, đặc biệt trong bối cảnh các FTA yêu cầu rõ ràng về nguồn gốc xuất xứ.
Do đó, việc sớm sửa đổi Nghị định 37 là điều kiện tiên quyết để tăng cường nguồn nguyên liệu cho xuất khẩu, đồng thời giúp doanh nghiệp tận dụng tối đa các ưu đãi thuế quan từ EVFTA. Cùng với đó, sự chủ động của doanh nghiệp trong nâng cấp dây chuyền chế biến, cải tiến công nghệ, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc sẽ là yếu tố quyết định để duy trì vị thế của cá ngừ Việt Nam trên thị trường EU.
Với nền tảng tăng trưởng ấn tượng, sự hỗ trợ ngày càng rõ rệt từ chính sách và xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu, Litva đang dần trở thành một “cánh cửa mới” để cá ngừ Việt Nam khẳng định chỗ đứng vững chắc tại châu Âu.
