Cá ngừ Việt Nam tìm điểm sáng tại Lithuania, xuất khẩu 8 tháng tăng 8%

Lithuania đang ghi nhận diễn biến tích cực khi kim ngạch nhập khẩu cá ngừ từ Việt Nam đạt hơn 14 triệu USD, tăng khoảng 8% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này mở thêm dư địa cho doanh nghiệp Việt Nam tại khu vực Baltic, song yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, hồ sơ IUU và khả năng đáp ứng linh hoạt các đơn hàng nhỏ vẫn là những yếu tố cần được chú trọng.

Những điểm sáng và thách thức từ thị trường Lithuania

Theo dữ liệu mới nhất từ Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu cá ngừ sang Lithuania trong 8 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 14 triệu USD, ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 8% so với cùng kỳ năm 2025. Nhìn vào biểu đồ xuất khẩu theo tháng, thị trường này có những nhịp trồi sụt khá rõ rệt: kim ngạch giảm trong các tháng 2, 3 và 5, nhưng lại có bước tăng trưởng bứt phá tới 85% trong tháng 4 và tiếp tục duy trì đà tăng trưởng dương liên tục từ tháng 6 đến nay. Sự tăng trưởng này mang lại tín hiệu rất tích cực, giúp bù đắp một phần thiếu hụt kim ngạch từ các thị trường truyền thống, đồng thời chứng minh dư địa tại các quốc gia Đông Âu vẫn còn rất lớn nếu doanh nghiệp biết khai thác đúng thời điểm.

Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam sang Lithuania tăng khoảng 8% trong 8 tháng đầu năm 2026, mở thêm dư địa tại thị trường Baltic

Mặc dù giữ được đà tăng trưởng, xuất khẩu cá ngừ sang Lithuania nói riêng và thị trường EU nói chung vẫn đang phải đối mặt với nhiều sức ép lớn. Nhu cầu tiêu dùng tại châu Âu vẫn duy trì ở mức thấp do áp lực lạm phát kéo dài và chi phí sinh hoạt đắt đỏ. Điều này khiến các nhà nhập khẩu tại Lithuania trở nên thận trọng hơn bao giờ hết. Thay vì ký kết các đơn hàng lớn dài hạn như trước, họ chuyển sang chiến lược quản lý tồn kho tối thiểu, yêu cầu lịch giao hàng linh hoạt và chia nhỏ đơn hàng để giảm thiểu rủi ro tài chính.

Bên cạnh đó, quy định về truy xuất nguồn gốc và kiểm soát khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tiếp tục là rào cản kỹ thuật nghiêm ngặt. Các doanh nghiệp xuất khẩu cá ngừ Việt Nam phải đối mặt với quy trình kiểm tra hồ sơ khắt khe, từ khâu xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác (SC), chứng nhận nguyên liệu (CC) cho đến tính minh bạch của toàn bộ chuỗi cung ứng. Chỉ một sai sót nhỏ trong khâu giấy tờ cũng có thể dẫn đến rủi ro lô hàng bị trả về hoặc trễ hạn giao hàng.

Giải pháp thích ứng toàn diện cho doanh nghiệp Việt Nam

Để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tại Lithuania và tạo tiền đề mở rộng sang các thị trường lân cận thuộc khu vực Baltic, các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu cá ngừ cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp thiết thực.

Tập trung chuẩn hóa hệ thống truy xuất nguồn gốc là bước đi cốt lõi. Doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với các tàu cá và cảng cá để hoàn thiện hệ thống nhật ký khai thác, đảm bảo 100% lô hàng nguyên liệu có hồ sơ minh bạch, đáp ứng chuẩn xác các yêu cầu kiểm soát IUU từ phía EU. Việc chủ động minh bạch hóa chuỗi cung ứng là "tấm hộ chiếu" bắt buộc để giữ vững niềm tin với các đối tác nhập khẩu.

Đồng thời, doanh nghiệp cần chủ động linh hoạt trong phương thức cung ứng và đàm phán thương mại. Trước xu hướng thắt chặt tồn kho của đối tác, các nhà xuất khẩu nên xây dựng phương án giao hàng chia nhỏ, linh hoạt về tiến độ vận chuyển. Việc hợp tác chặt chẽ với các đơn vị logistics tại khu vực Đông Âu cũng là giải pháp hiệu quả giúp rút ngắn thời gian giao hàng và tối ưu hóa chi phí lưu kho.

Ngoài ra, việc tận dụng tối đa ưu đãi từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) tiếp tục mang lại lợi thế cạnh tranh về thuế quan cho cá ngừ Việt Nam so với các đối thủ chưa có FTA. Các doanh nghiệp cần nắm vững quy tắc xuất xứ để hưởng trọn vẹn ưu đãi thuế, qua đó gia tăng tính cạnh tranh về giá chào bán đối với các dòng sản phẩm cá ngừ đóng hộp và cá ngừ đông lạnh.

Sự bứt phá của thị trường Lithuania trong bối cảnh chung còn nhiều khó khăn cho thấy tiềm năng to lớn từ việc khai thác các thị trường ngách tại châu Âu. Sự chủ động thích ứng về quy định kỹ thuật và sự linh hoạt trong thương mại sẽ là chìa khóa giúp cá ngừ Việt Nam giữ vững vị thế tại thị trường EU đầy tính cạnh tranh.