Mỹ: Tín hiệu phục hồi nhưng vẫn còn rào cản
Mỹ khởi đầu năm 2025 với sự phục hồi mạnh mẽ trong nhập khẩu tôm. Tháng 1, nước này nhập khẩu 71.301 tấn tôm, đạt giá trị 631,2 triệu USD, tăng lần lượt 20% về khối lượng và 32% về giá trị so với cùng kỳ năm trước. Giá tôm trung bình cũng tăng 11%, lên mức 4,02 USD/pound.
Sự khởi sắc này chủ yếu đến từ việc Mỹ có kết luận rõ ràng hơn về các cuộc điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với Ecuador, Ấn Độ, Indonesia và Việt Nam. Nhờ đó, tôm Ấn Độ tăng mạnh, trong khi tôm từ Indonesia và Việt Nam vẫn giữ được mức tăng trưởng ổn định.
Tuy nhiên, thị trường Mỹ vẫn đặt ra những thách thức nhất định. Người tiêu dùng trẻ dưới 35 tuổi và nhóm người theo chế độ ăn linh hoạt (flexitarian) có nhu cầu tiêu thụ tôm cao nhưng vẫn đắn đo về giá cả và mức độ tiện lợi khi chế biến. Để thích nghi, doanh nghiệp Việt cần xây dựng chiến lược định vị tôm như một nguồn protein thiết yếu, đẩy mạnh các sản phẩm giá trị gia tăng như tôm chế biến sẵn, đồng thời tối ưu hóa bao bì để giảm giá thành và tăng sức cạnh tranh.
 |
| Xu hướng tiêu thụ tôm tại các thị trường chủ lực năm 2025. |
Trung Quốc: Cạnh tranh nội địa gia tăng, nhập khẩu chững lại
Trái ngược với Mỹ, thị trường Trung Quốc chứng kiến xu hướng nhập khẩu chững lại. Trong khi tôm hùm tiếp tục tăng trưởng, các loại tôm nước ấm như tôm chân trắng và tôm sú vẫn chưa có sự bứt phá rõ rệt. Năm 2024, Trung Quốc nhập khẩu 916.000 tấn tôm nước ấm đông lạnh, giảm 7% so với năm trước, kéo theo tổng giá trị nhập khẩu giảm 15%, xuống còn 4,55 tỷ USD.
Nguyên nhân chính đến từ việc sản lượng tôm nuôi trong nước gia tăng đáng kể, khiến giá tôm nội địa giảm và tạo áp lực cạnh tranh lớn đối với nguồn tôm nhập khẩu. Dù vậy, tôm vẫn chiếm 24% tổng khối lượng và 41% giá trị nhập khẩu thủy sản của Trung Quốc, cho thấy đây vẫn là mặt hàng được ưa chuộng, đặc biệt trên các sàn thương mại điện tử.
Một yếu tố đáng chú ý là giá tôm nguyên liệu tại Trung Quốc có sự biến động mạnh trong đầu năm 2025. Sau khi chạm đáy vào tháng 1, giá tôm đã bật tăng trở lại vào tháng 3 do nguồn cung bị thu hẹp, phản ánh tính nhạy cảm của thị trường nội địa đối với yếu tố mùa vụ.
Châu Âu: Ổn định nhưng nhiều tiềm năng dài hạn
Thị trường châu Âu không có quá nhiều biến động trong đầu năm do đặc điểm tiêu dùng theo mùa. Tuy nhiên, triển vọng dài hạn vẫn tích cực khi nhu cầu ngày càng gia tăng tại các quốc gia như Đức, Pháp và Hà Lan.
Người tiêu dùng châu Âu có sự phân hóa rõ rệt về xu hướng tiêu dùng: Tây Âu ưa chuộng tôm cao cấp, hữu cơ và chế biến sẵn; Nam Âu ưu tiên tôm tươi để phục vụ các món ăn truyền thống; Đông Âu mở rộng nhóm khách hàng trung lưu, chú trọng các sản phẩm có giá hợp lý.
Điều đáng mừng là người tiêu dùng châu Âu ngày càng quan tâm đến chất lượng, tính bền vững và sự tiện lợi của sản phẩm. Đây chính là cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam phát triển các dòng sản phẩm tôm sạch, hữu cơ, cấp đông IQF và tôm chế biến tiện lợi để đáp ứng thị hiếu thị trường.
Chiến lược thích ứng của doanh nghiệp Việt
Nhìn chung, bức tranh thị trường tôm toàn cầu năm 2025 cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các khu vực. Mỹ đang trên đà phục hồi mạnh mẽ, Trung Quốc có sự điều chỉnh theo cung cầu nội địa, còn châu Âu tiếp tục duy trì sự ổn định với tiềm năng phát triển dài hạn.
Trước bối cảnh này, VASEP khuyến nghị doanh nghiệp Việt cần linh hoạt điều chỉnh chiến lược để thích nghi với từng thị trường:
Tối ưu hóa chi phí sản xuất nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh.
Tập trung phát triển sản phẩm giá trị gia tăng, đặc biệt là tôm chế biến sẵn và các sản phẩm tiện lợi.
Thích nghi với đặc thù từng thị trường, từ chiến lược giá, kênh phân phối đến xu hướng tiêu dùng.
Chỉ khi có chiến lược thích ứng nhanh và hiệu quả, ngành tôm Việt Nam mới có thể tiếp tục tăng trưởng bền vững và khai thác tối đa tiềm năng từ thị trường toàn cầu đang thay đổi không ngừng.
