Việt Nam tiên phong tháo gỡ nút thắt pháp lý phòng chống tội phạm mạng xuyên biên giới

Tọa đàm có sự tham dự của Đại sứ Vũ Lê Thái Hoàng, Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc và các Tổ chức quốc tế tại Vienna (Áo); đại diện Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, Bộ Tư pháp, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao; đại diện UNODC cùng đại diện các quốc gia thành viên Liên hợp quốc và nhiều chuyên gia trong lĩnh vực an ninh mạng, phòng chống tội phạm mạng.

Ngày 1/6/2026, tại Trụ sở Liên hợp quốc ở Vienna (Áo), Việt Nam phối hợp với Văn phòng Liên hợp quốc về Phòng chống ma túy và tội phạm (UNODC) tổ chức tọa đàm “Từ Hà Nội tới tham gia toàn cầu: Thúc đẩy ký kết và phê chuẩn Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng”.

Sự kiện diễn ra ngay trong khuôn khổ Khóa họp lần thứ 35 của Ủy ban Phòng ngừa tội phạm và Tư pháp hình sự (CCPCJ 35).

Điểm nghẽn nan giải lâu nay của cuộc chiến chống tội phạm công nghệ cao là tính chất ẩn danh và xuyên biên giới. Khi dòng tiền lừa đảo hoặc dữ liệu bị đánh cắp tẩu tán ra nước ngoài, các quốc gia thường rơi vào thế bí do lệch pha về hệ thống luật pháp và thiếu cơ chế truy vết, bắt giữ chung.

Nhằm phá vỡ thế bế tắc này, ngày 17/4/2026, Việt Nam đã chính thức nộp văn kiện phê chuẩn Công ước, trở thành quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á và là nước thứ ba trên thế giới hoàn tất thủ tục này. Việc đặt bút phê chuẩn sớm không phải là động tác ngoại giao hình thức, mà là bước đi thực dụng để Việt Nam áp sát, tận dụng ngay các cơ chế hỗ trợ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ và tương trợ tư pháp quốc tế để bảo vệ không gian mạng trong nước.

Công ước Hà Nội đặt nền tảng cho hợp tác toàn cầu chống tội phạm mạng, đưa ra cơ chế thực thi rõ ràng, hiện đại và đồng bộ, giúp các quốc gia tăng năng lực ứng phó trước thách thức an ninh mạng ngày càng gia tăng (Ảnh minh họa).

Trước đó, Công ước đã được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua vào cuối năm 2024 và mở ký tại Hà Nội vào tháng 10/2025 với 72 quốc gia đặt bút ký. Ông Chu Tuấn Đức - Phó Vụ trưởng Vụ Luật pháp và Điều ước quốc tế (Bộ Ngoại giao), khẳng định cột mốc Hà Nội đã khép lại nhiều năm đàm phán căng thẳng để mở ra chương mới. Đó là việc đưa cam kết vào thực tế, buộc các nước phải sòng phẳng chia sẻ dữ liệu tội phạm.

Ôm tham vọng làm sạch môi trường mạng nhưng gánh nặng lớn nhất của các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, là sự tụt hậu về công nghệ và lỗ hổng nhân lực chất lượng cao trước các cuộc tấn công tinh vi. Để giải quyết bài toán hóc búa này, Việt Nam đang lên kế hoạch tổng thể ở cấp quốc gia, đồng thời tung át chủ bài mới. Nước ta đang phối hợp với UNODC thúc đẩy thành lập Trung tâm khu vực về phòng chống tội phạm mạng tại Hà Nội.

Trung tâm này sẽ đóng vai trò là "đại bản doanh" đầu mối, chịu trách nhiệm đào tạo, chuyển giao vũ khí công nghệ và chia sẻ thông tin tình báo trực tiếp giữa các quốc gia. Đại diện UNODC đánh giá rất cao sự chủ động của Việt Nam và cam kết đổ nguồn lực hỗ trợ kỹ thuật để Công ước Hà Nội sớm có hiệu lực toàn cầu, siết chặt vòng vây pháp lý chống lại tội phạm mạng.