Việt Nam dự kiến kết thúc thời kỳ cơ cấu dân số vàng vào năm 2036

Ngày 23/12, Cục Thống kê phối hợp với Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) tổ chức hội thảo công bố các kết quả nghiên cứu chuyên sâu được xây dựng từ Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ, cùng Điều tra, thu thập thông tin thực trạng kinh tế – xã hội của 53 dân tộc thiểu số.

Tại hội thảo, báo cáo “Dự báo dân số Việt Nam giai đoạn 2024–2074” đã phác họa bức tranh toàn diện về xu hướng biến động quy mô, cơ cấu dân số theo độ tuổi và giới tính, cũng như sự phân bố dân cư của Việt Nam trong 50 năm tới. Những kết quả này cho thấy quá trình chuyển đổi nhân khẩu học của Việt Nam đang diễn ra nhanh và có nhiều điểm tương đồng với xu thế chung của thế giới.

Theo dự báo, dân số Việt Nam vẫn tiếp tục tăng trong các thập kỷ tới nhưng tốc độ tăng sẽ chậm dần và dự kiến đạt đỉnh vào khoảng năm 2059 theo phương án trung bình, trước khi chuyển sang giai đoạn tăng chậm hoặc ổn định.

Việt Nam dự kiến kết thúc thời kỳ cơ cấu dân số vàng vào năm 2036

Trong giai đoạn 2024–2074, dân số Việt Nam theo ba kịch bản mức sinh thấp (1,45 con/phụ nữ), mức sinh trung bình (1,85 con/phụ nữ) và mức sinh cao (2,01 con/phụ nữ) sẽ tăng thêm tương ứng 2,5%, 12,7% và 17,0%, đạt quy mô lần lượt khoảng 103,9 triệu; 114,2 triệu và 118,5 triệu người.

Đáng chú ý, báo cáo chỉ rõ thời kỳ cơ cấu dân số vàng – khi cứ hai người trong độ tuổi lao động (15–64 tuổi) “gánh đỡ” một người trong độ tuổi phụ thuộc – sẽ kết thúc vào năm 2036. So với dự báo công bố năm 2019, mốc kết thúc này sớm hơn khoảng 3 năm, cho thấy tốc độ già hóa dân số của Việt Nam đang diễn ra nhanh hơn dự kiến.

Theo phương án trung bình, Việt Nam sẽ chính thức bước vào thời kỳ dân số già từ năm 2034, khi tỷ trọng dân số từ 65 tuổi trở lên đạt 14%. Giai đoạn 2034–2036 được xác định là thời kỳ “giao thoa”, khi Việt Nam vừa còn cơ cấu dân số vàng, vừa đồng thời bước vào già hóa dân số.

Thời kỳ dân số già được dự báo kéo dài khoảng 15 năm, từ 2034 đến 2049. Sau đó, từ năm 2050 đến 2074, Việt Nam sẽ chuyển sang thời kỳ dân số siêu già, với tỷ trọng dân số từ 65 tuổi trở lên chiếm trên 21%.

Trước những thay đổi lớn về nhân khẩu học, báo cáo khuyến nghị Việt Nam cần tận dụng tối đa “cửa sổ cơ hội” còn lại của cơ cấu dân số vàng trong thập kỷ tới, coi đây là yếu tố then chốt đối với tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo đó, ưu tiên đầu tư mạnh mẽ vào phát triển kỹ năng cho lực lượng lao động, đặc biệt là kỹ năng số, kỹ năng nghề và năng lực thích ứng công nghệ trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra nhanh chóng; đồng thời nâng cao năng suất lao động, cải thiện điều kiện làm việc và xây dựng môi trường lao động bền vững.

Ngoài ra, báo cáo cũng chỉ ra những vấn đề đáng lưu ý như tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài và xu hướng di cư nội địa tiếp tục là nhân tố quan trọng làm thay đổi phân bố dân cư giữa các vùng, phản ánh sự chênh lệch về điều kiện phát triển kinh tế – xã hội cũng như khả năng thu hút và sử dụng lao động của từng địa phương.