"Khi trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn và tâm lý thị trường xấu thì những vấn đề đó lại bộc lộ"-TS. Hồ Quốc Tuấn, Giảng viên cao cấp, Đại học Bristol, Vương Quốc Anh.
aa
Ảnh minh họa.
Sau những vụ việc chấn động liên qua tới hoạt động phát hành và sử dụng vốn sai mục đích của một số doanh nghiệp bất động sản lớn, và động thái siết tín dụng, thị trường trái phiếu nước ta đứng trước thử thách cam go. Các nhà đầu tư như ngồi trên đống lửa, phấp phỏng lo lắng cho khoản tiền chưa thu được về, trong khi doanh nghiệp thì xoay tứ phía khó khăn. Hạn thanh toán cận kề, cùng với những thông tin bất thường của các tổ chức phát hành trái phiếu chậm trả nợ gốc, lãi, khiến dự báo về một cơn “sóng thần” càng ngày càng đến gần.
Trong bối cảnh đó, Nghị định 08/2023/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 5/3 đã như “chiếc phao” cứu sinh không chỉ đối với doanh nghiệp phát hành trái phiếu mà còn với các nhà đầu tư, và với cả thị trường.
"Có thể thấy thị trường trái phiếu doanh nghiệp như bệnh nhân đã được cấp cứu xong sau khi quy định mới được ban hành nhưng căn bệnh thì vẫn còn đó và có thể tái phát bất cứ lúc nào. Khi trái phiếu doanh nghiệp đáo hạn và tâm lý thị trường xấu thì những vấn đề đó lại bộc lộ", ông Tuấn nói.
Theo chuyên gia, Nghị định 08 đã tạo hành lang pháp lý để các doanh nghiệp phát hành trái phiếu có thể đàm phán lại trong trường hợp họ không thể trả được nợ trái phiếu.
Nhà đầu tư cũng có quyền quyết định bởi nếu không chấp nhận phương án kéo dài thời hạn hay trả nợ trái phiếu bằng sản phẩm khác thì doanh nghiệp vẫn phải thanh toán như bình thường. Tuy nhiên, về lâu dài việc “chữa bệnh”, cần có những giải pháp căn cơ hơn.
Xét về bản chất, việc dành cho các doanh nghiệp thời gian tái cấu trúc và thu xếp các phương án thanh toán bằng các tài sản khác, là đẩy nợ xấu về tương lai. Do đó ngay trong hiện tại, doanh nghiệp cần tận dung cơ hội thời gian “ân hạn” này để hành động thật hiệu quả và có trách nhiệm. “Ân hạn” chỉ đến một lần, nên tranh thủ như thế nào để vượt khó một cách hiệu quả, đó chính là cuộc đua sinh tử đối với các doanh nghiệp. Còn về phía nhà đầu tư, cần một sự tin tưởng vào quy định của pháp luật, cũng như tin tưởng vào thiện tâm của doanh nghiệp để cho doanh nghiệp cơ hội được duy trì, trả nợ. Cân nhắc giữa việc chấp nhận để doanh nghiệp phải công bố phá sản, với việc giúp doanh nghiệp “còn nước còn tát” với hy vọng thu hồi đồng vốn đã bỏ ra, chắc chắn các nhà đầu tư đều có một câu trả lời cho mình. Khi cả hai bên cùng có trách nhiệm với chính mình và với nhau, thì sự thiện chí sẽ được xác lập, là cơ sở để hai phía cùng chèo chống vượt khó khăn trước mắt.
Cần lưu ý rằng, Nghị định này chỉ để bình ổn những vấn đề cấp thiết trong ngắn hạn, chứ không phải là giải pháp để xử lý dứt điểm được vấn đề của thị trường TPDN và những khúc mắc về tình hình tài chính của các tổ chức phát hành lớn, trong đó có nhiều doanh nghiệp bất động sản.
Các tổ chức phát hành TPDN phải thực sự có thiện chí trong việc đàm phán với trái chủ để có được phương án gia hạn nợ hợp lý hoặc hoán đổi tài sản với giá thị trường. Nói cách khác, khi đảm bảo được quyền lợi của trái chủ thì giá trị của Nghị định 08 mới thực sự đi vào cuộc sống.
Ông Hồ Quốc Tuấn cho rằng, để giải cứu thị trường trái phiếu doanh nghiệp cũng như tháo gỡ những tắc nghẽn về vốn thì việc xử lý các vấn đề của thị trường bất động sản rất quan trọng. Trung Quốc một mặt cũng tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc về pháp lý và một mặt bơm tiền ra. "Đối với nền kinh tế, chúng ta đang có sự tắc nghẽn trong nguồn vốn của nền kinh tế, xuất phát từ lãi suất đang rất cao", ông Tuấn nói.
Đây không phải là vấn đề của riêng Việt Nam mà còn của tất cả các nước. Vì vậy, cần có nguồn vốn thứ hai để thúc đẩy nền kinh tế, đó chính là đầu tư công. Tuy nhiên, giải ngân vốn đầu tư công ở Việt Nam còn rất chậm.
Bên cạnh đó, đang có rất nhiều doanh nghiệp xuất khẩu phải sa thải công nhân do đơn hàng mới sụt giảm. Vấn đề là liệu doanh nghiệp chống chịu được đến khi có đơn hàng mới hay không? Vì vậy, cần có chính sách riêng với nhóm doanh nghiệp xuất khẩu và cũng được xem là một chính sách hỗ trợ đối với nền kinh tế, GS. Tuấn đề xuất.
Trong nhiều năm, khi nhắc đến nguyên nhân khiến doanh nghiệp thất bại, người ta thường nói đến thiếu vốn, thiếu nhân lực, thiếu thị trường hoặc sức ép cạnh tranh. Tuy nhiên, những biến động liên tiếp của kinh tế thế giới trong hơn một thập kỷ qua đang cho thấy một sự thật khác. Nhiều doanh nghiệp sở hữu nguồn lực lớn, thương hiệu mạnh và thị phần dẫn đầu vẫn có thể sụp đổ trong thời gian ngắn vì không nhận diện được những rủi ro đang âm thầm hình thành bên trong hệ thống của mình.
GS.TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Namcho rằng để xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế tại TP.Hồ Chí Minh và Đà Nẵng, Việt Nam cần đi trước về thể chế, chủ động hoàn thiện khung pháp lý cho blockchain, fintech và kinh tế số thay vì “vừa làm vừa dò dẫm”.
GS. TS Hoàng Văn Cường cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa đang đối mặt nhiều rào cản tín dụng, đòi hỏi thay đổi cách tiếp cận vốn, chuyển sang quản lý dựa dữ liệu và dòng tiền hiệu quả hơn.
Theo chuyên gia Nguyễn Quang Huy, điều hành chính sách tiền tệ hiện nay đòi hỏi sự linh hoạt, hài hòa giữa mục tiêu tăng trưởng, kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường và bảo đảm an toàn hệ thống tài chính quốc gia.
Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, để tạo đột phá trong phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, các tập đoàn công nghệ lớn của Việt Nam cần mạnh dạn bước vào những lĩnh vực công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, 5G, 6G thay vì chỉ dừng ở gia công phần mềm và ứng dụng công nghệ sẵn có.
Theo TS. Lê Duy Bình, chính sách tiền tệ đang đối mặt nhiều áp lực từ thanh khoản, tỷ giá và quốc tế, khiến dư địa giảm lãi suất không còn lớn và cần ưu tiên ổn định vĩ mô.
Từ góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp, TS. Đinh Hồng Kỳ cho rằng, nếu Luật Đô thị đặc biệt tạo được quyền tự chủ thực chất, cơ chế ra quyết định nhanh, nền hành chính số dựa trên dữ liệu và môi trường thể chế đủ mở cho đổi mới sáng tạo, TP. Hồ Chí Minh sẽ có cơ hội bước sang “đường ray phát triển mới” trong nhiều thập niên tới.
Trong nhiều thập kỷ, các quốc gia cạnh tranh bằng tài nguyên, vốn và công nghệ. Nhưng ở giai đoạn phát triển mới, cuộc cạnh tranh đang dần chuyển sang một mặt trận khác: chất lượng con người. Một dân tộc khỏe mạnh toàn diện không chỉ tạo ra năng suất lao động cao hơn mà còn tạo nên chỉ số hạnh phúc, khả năng sáng tạo và sức mạnh bền vững của nền kinh tế.
Theo chuyên gia Nguyễn Anh Khoa, thị trường tín chỉ carbon tại Việt Nam đang hình thành với nhiều kỳ vọng nhưng cũng tồn tại không ít rào cản, đòi hỏi doanh nghiệp phải nhanh chóng thích ứng để không bị tụt lại phía sau.
Làn sóng triển khai hàng loạt siêu dự án hạ tầng và đô thị đang đặt ra yêu cầu cấp bách về việc thay đổi hành lang pháp lý đất đai. Những xung đột khiếu nại dai dẳng từ thực tế cho thấy, cốt lõi của vấn đề nằm ở sự bất bình đẳng trong phân chia lợi ích phát triển giữa doanh nghiệp và người dân. Việc sửa đổi Luật Đất đai lần này được kỳ vọng sẽ loại bỏ tư duy áp đặt, kiến tạo các cơ chế dịch chuyển đất đai công bằng để không đẩy người dân vào thế chịu thiệt.
Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, mô hình tái tạo sinh kế của Vingroup tại siêu dự án Khu đô thị Thể thao Quốc tế Hà Nội được đánh giá là bước đi tiên phong, giúp hàng vạn người dân địa phương không đứng ngoài, mà trở thành chủ thể của chính quá trình phát triển. TS. Nguyễn Sĩ Dũng, Nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, chia sẻ về ý nghĩa sâu xa của cách làm này và lý do nó nên được nhân rộng.
PGS.TS Nguyễn Hữu Huân chia sẻ IFC Việt Nam đặt mục tiêu thu hút 300 tỷ USD giao dịch tài chính hàng hải mỗi năm, từng bước định vị vai trò trung tâm tài chính mới của khu vực.
Có những thay đổi đến rất chậm khiến người ta không nhận ra, nhưng cũng có những thay đổi chỉ cần một văn bản, một thuật toán hay một dòng dữ liệu xuất hiện là cả cuộc chơi lập tức khác đi. Tiến sĩ Hồng Duyên, chuyên gia nguồn nhân lực cho biết: “Từ ngày 01/6/2026, chỉ cần sai một ký tự trong hồ sơ, hệ thống hải quan Trung Quốc có thể tự động từ chối cả một lô hàng mà không có bất kỳ ngoại lệ nào. Nhưng câu chuyện thực sự không nằm ở thủ tục hải quan. Điều đáng suy ngẫm hơn là: thế giới đang bước vào thời kỳ mà quan hệ, kinh nghiệm và sự linh hoạt kiểu cũ liệu còn là lợi thế đủ mạnh?”
TS. Cấn Văn Lực nhận định chuyển đổi số, tài chính xanh và cải cách giám sát sẽ định hình thị trường tài chính Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết về quản trị rủi ro và bảo vệ người tiêu dùng.
