VCCI đề xuất chưa điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản gửi Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội góp ý về dự thảo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi). Trong bối cảnh kinh tế đầy thách thức hiện nay, VCCI nhấn mạnh rằng việc điều chỉnh chính sách thuế, đặc biệt là thuế tiêu thụ đặc biệt, cần được xem xét một cách thận trọng và toàn diện nhằm đảm bảo không gây ảnh hưởng tiêu cực đến doanh nghiệp và nền kinh tế.

Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, số doanh nghiệp rút khỏi thị trường trong năm 2024 đã tăng 14,7% so với năm trước, đạt mức kỷ lục 197.900 doanh nghiệp. Trong khi đó, dự báo kinh tế toàn cầu năm 2025 vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đối mặt với sức mua suy giảm liên tục và chi phí đầu vào gia tăng. Việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt một cách đột ngột có thể gây áp lực lớn lên doanh nghiệp và toàn bộ chuỗi cung ứng, khiến các doanh nghiệp không có đủ thời gian để điều chỉnh chiến lược kinh doanh, đầu tư vào công nghệ sản xuất mới hoặc nâng cao chất lượng sản phẩm. Hệ quả có thể là thu hẹp quy mô sản xuất, thua lỗ và thậm chí phá sản, ảnh hưởng trực tiếp đến việc làm của hàng triệu lao động trong các ngành liên quan, từ sản xuất, chế biến đến phân phối và xuất khẩu.

VCCI đề xuất chưa điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt

VCCI cũng lưu ý rằng Việt Nam đang hướng đến mục tiêu tăng trưởng GDP đạt 8% trở lên trong năm 2025 và tiến tới mức tăng trưởng hai con số trong những năm tới. Trong đó, đầu tư và tiêu dùng là hai yếu tố quan trọng quyết định tốc độ phát triển kinh tế. Nếu điều chỉnh thuế suất tiêu thụ đặc biệt quá nhanh, sức mua sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng, tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất - kinh doanh và sự phát triển chung của nền kinh tế. Mặc dù thu ngân sách có thể tăng trong ngắn hạn, nhưng về trung và dài hạn, sự sụt giảm sản lượng hợp pháp cùng với sự gia tăng của thị trường phi chính thức sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn thu của Nhà nước.

Bên cạnh đó, VCCI cho rằng chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy việc tăng mạnh thuế tiêu thụ đặc biệt sẽ giúp giảm đáng kể hành vi tiêu dùng. Thực tế, người tiêu dùng có thể chuyển sang các sản phẩm không chính thức hoặc cắt giảm chi tiêu ở những lĩnh vực khác để duy trì mức tiêu dùng hiện tại, khiến mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng có thể không đạt được như mong muốn. Do đó, VCCI kiến nghị chưa nên xem xét tăng thuế và bổ sung mặt hàng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt tại thời điểm này để tránh tác động bất lợi đến thị trường và cộng đồng doanh nghiệp. Thay vào đó, việc điều chỉnh cần dựa trên các nghiên cứu đánh giá tác động một cách toàn diện, linh hoạt, hiệu quả và phù hợp với thực tiễn.

VCCI đề xuất lộ trình tăng thuế có thể bắt đầu từ năm 2028 với mức tăng hợp lý 5% mỗi hai năm nhằm giúp doanh nghiệp có thời gian thích ứng, đảm bảo tính khả thi của chính sách và hạn chế tác động tiêu cực đến thị trường. Cụ thể, đối với sản phẩm rượu, bia, cần có lộ trình tăng thuế hợp lý, giãn thời gian áp dụng từ năm 2028 với mức tăng 5% mỗi hai năm. Đối với bia, từ ngày 1/1/2028 - 31/12/2029 áp dụng mức thuế 70%; từ ngày 1/1/2030 - 31/12/2031 là 75%; và từ 1/1/2032 trở đi là 80%. Đối với rượu từ 20 độ trở lên, lộ trình áp dụng tương tự. Trong khi đó, đối với rượu dưới 20 độ, thuế suất sẽ là 40% từ ngày 1/1/2028 - 31/12/2029, tăng lên 45% từ ngày 1/1/2030 - 31/12/2031 và đạt 50% từ năm 2032 trở đi. Đối với nước giải khát có đường, VCCI đề nghị chưa đưa mặt hàng này vào danh mục chịu thuế tiêu thụ đặc biệt ở thời điểm hiện tại để có thêm thời gian nghiên cứu, đánh giá toàn diện và xây dựng chính sách phù hợp hơn.

Đối với xe ô tô pick-up chở hàng cabin kép, VCCI đề xuất giữ nguyên mức thuế suất tiêu thụ đặc biệt hiện hành nhằm bảo đảm sự ổn định của thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp và duy trì nguồn thu ngân sách Nhà nước. Riêng đối với thuốc lá, VCCI đề xuất lộ trình điều chỉnh hợp lý hơn, với mức thuế tuyệt đối khởi điểm vào năm 2026 là 2.000 đồng/bao, sau đó tăng 2.000 đồng/bao mỗi hai năm, đạt mức tối đa 6.000 đồng/bao vào năm 2030.

Với những đề xuất trên, VCCI mong muốn đảm bảo tính ổn định cho nền kinh tế, hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn và duy trì đà tăng trưởng bền vững trong dài hạn.