Điều đáng suy ngẫm là đấng Tổ tiên, ông bà được tưởng nhớ không phải là người tiếp xúc với khói nhang. Chính những thê hệ người đang sống hiện hữu – từ người già đến trẻ nhỏ – mới là những người hít trực tiếp làn khói ấy đầu tiên.
Làn khói hương quen thuộc và những câu hỏi mới
Không khó để bắt gặp hình ảnh những bó nhang được bày bán tại các chợ truyền thống, cửa hàng tạp hóa hay quầy hàng phục vụ đồ thờ cúng. Phần lớn người mua chọn theo thói quen: loại nào quen mùi, dễ cháy, tàn cong, giá phù hợp thì mang về. Ít có mấy ai dừng lại để đọc thành phần, tìm hiểu nguyên liệu hay đặt câu hỏi về những gì sẽ tỏa ra khi nén nhang được đốt lên, và nó tốt cho sức khỏe hay vô vàn độc hại.
Trong khi đó, các nghiên cứu về chất lượng không khí trong nhà những năm gần đây cho thấy khói từ hoạt động đốt cháy, dù là từ bếp, thuốc lá hay nhang, đều có thể tạo ra các hạt bụi mịn và nhiều hợp chất ảnh hưởng đến môi trường sống nếu sử dụng trong không gian kín. Điều này không đồng nghĩa với việc phủ nhận giá trị văn hóa, tín ngưỡng của nén nhang trong đời sống người Việt. Ngược lại, nó đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận đầy đủ hơn về một sản phẩm gần như thiết yếu đã gắn bó với mỗi gia đình từ bao đời nay.
 |
| Các loại nhang phục vụ thị trường ngày càng được chú trọng vấn đề sạch và đảm bảo sức khỏe người tiêu dùng. Trong ảnh: Sản xuất nhang sạch An Viên tại Công ty Cổ phần MêKong. |
Bởi nhang (hương đốt) không chỉ là một vật phẩm tâm linh. Đó còn là một sản phẩm tiêu dùng được sử dụng hằng ngày. Và giống như thực phẩm hay các mặt hàng phục vụ sức khỏe, người tiêu dùng ngày càng có quyền được biết sản phẩm ấy được làm từ gì, sản xuất như thế nào và có an toàn hay không.
Sự thay đổi trong nhận thức ấy đang dần hình thành. Từ các đô thị lớn đến nhiều vùng nông thôn, không ít gia đình bắt đầu quan tâm hơn đến những sản phẩm có nguồn gốc thiên nhiên, hạn chế hương liệu hóa học và minh bạch về nguyên liệu. Nhu cầu ấy không chỉ phản ánh xu hướng tiêu dùng xanh, mà còn cho thấy mong muốn gìn giữ nét đẹp thờ cúng truyền thống theo cách hài hòa hơn với sức khỏe và môi trường sống hiện đại.
Doanh nghiệp chọn hướng đi theo xu thế xanh sạch
Trong bối cảnh đó, sự xuất hiện của những doanh nghiệp theo đuổi hướng sản xuất nhang từ thảo mộc tự nhiên được xem là một tín hiệu đáng chú ý. Không chỉ bởi họ đang tạo ra một sản phẩm mới cho thị trường, mà còn bởi họ góp phần khơi mở cuộc đối thoại về chất lượng của những thứ tưởng như đã quá quen thuộc trong đời sống hằng ngày.
Khác với nhiều ngành hàng tiêu dùng khác, nhang là sản phẩm gắn liền với tín ngưỡng, tập quán và thói quen đã hình thành từ nhiều thế hệ. Bởi vậy, để thay đổi nhận thức của người tiêu dùng không phải là câu chuyện của những chiến dịch quảng bá rầm rộ, mà là hành trình bền bỉ tạo dựng niềm tin bằng chất lượng sản phẩm.
 |
| Người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm nhang sạch An Viên tại các siêu thị. |
Tại Đồng bằng sông Cửu Long, một số doanh nghiệp đã lựa chọn bắt đầu từ những nguyên liệu gần gũi với đời sống người Việt như quế, trầm hương, khuynh diệp hay ngải cứu. Đây đều là những loại thảo mộc vốn hiện diện trong y học dân gian và đời sống sinh hoạt từ lâu đời.
Theo đại diện Công ty Cổ phần MêKong, đơn vị phát triển thương hiệu Nhang sạch An Viên, mục tiêu của doanh nghiệp không đơn thuần là sản xuất một sản phẩm phục vụ nhu cầu thờ cúng, mà hướng đến việc tạo ra những nén nhang có nguồn gốc nguyên liệu rõ ràng, phù hợp với xu hướng tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe và môi trường sống.
Để làm được điều đó, doanh nghiệp lựa chọn kết hợp các nguyên liệu thảo mộc tự nhiên cùng tăm tre và chất kết dính có nguồn gốc thực vật thay cho cách tiếp cận chú trọng mùi hương nồng hay hiệu ứng thị giác của khói nhang. Hướng đi này đòi hỏi nhiều công sức hơn trong việc nghiên cứu nguyên liệu, kiểm soát chất lượng và xây dựng thị trường.
Thực tế cho thấy, khi người tiêu dùng bắt đầu quan tâm đến những gì họ đưa vào cơ thể, họ cũng dần quan tâm đến những gì hiện diện trong không gian sống của mình. Nén nhang vì thế không còn chỉ là vật phẩm mang ý nghĩa tâm linh, mà còn trở thành một phần của câu chuyện về chất lượng sống.
Điều đáng ghi nhận là sự thay đổi này đang góp phần tạo ra những giá trị rộng hơn cho xã hội. Việc ưu tiên sử dụng nguyên liệu từ thảo mộc trong nước không chỉ giúp đa dạng hóa sản phẩm mà còn mở ra cơ hội liên kết với vùng nguyên liệu, tạo đầu ra cho người dân địa phương và khuyến khích những mô hình sản xuất thân thiện với môi trường.
Từ một sản phẩm tưởng chừng rất nhỏ bé trên bàn thờ mỗi gia đình, câu chuyện về nhang sạch hôm nay đã vượt ra ngoài phạm vi của một ngành hàng. Đó là câu chuyện về sự thay đổi trong nhận thức tiêu dùng, về trách nhiệm của doanh nghiệp đối với cộng đồng và về khát vọng gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống bằng những phương thức phù hợp hơn với cuộc sống hiện đại.
