Trung Quốc hưởng lợi từ kiểm soát xuất khẩu chip AI của Mỹ

Trung Quốc hưởng lợi từ kiểm soát xuất khẩu chip AI của Mỹ.

Việc Mỹ siết chặt kiểm soát đối với các dòng chip AI của Nvidia đang tạo cơ hội vàng cho các đối thủ nội địa Trung Quốc, như Huawei và Cambricon Technologies, theo nhận định của giới phân tích ngành bán dẫn.

Theo đó, Bộ Thương mại Mỹ hồi tuần trước thông báo rằng dòng chip H20 của Nvidia – từng được thiết kế để né các hạn chế trước đó – giờ đây cũng phải xin giấy phép xuất khẩu. Một số dòng chip từ hãng AMD cũng chịu ảnh hưởng tương tự. Nvidia đã tạm dừng xuất khẩu các GPU liên quan và ước tính thiệt hại khoảng 5,5 tỷ USD trong quý này.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng tổn thất của Nvidia có thể trở thành cơ hội cho các nhà sản xuất chip Trung Quốc, trong bối cảnh Bắc Kinh đang tăng tốc tìm kiếm các giải pháp thay thế trong nước. Trong đó, Huawei được xem là ứng viên sáng giá nhất.

Ông Brady Wang, Giám đốc phụ trách nghiên cứu tại Counterpoint Research, cho biết Trung Quốc đã có một số công ty nội địa phát triển chip cạnh tranh trực tiếp với Nvidia, như Huawei và Cambricon – doanh nghiệp nhà nước được niêm yết công khai và chuyên thiết kế GPU.

Cổ phiếu của Cambricon đã tăng hơn 10% trong vòng 5 phiên gần nhất, và tăng hơn 400% trong 12 tháng qua, nhờ kỳ vọng hưởng lợi từ lệnh cấm xuất khẩu chip của Mỹ.

Huawei tăng tốc, nhưng thách thức vẫn còn

Huawei hiện đang phát triển dòng chip Ascend 910, với phiên bản mới nhất được cho là Ascend 910C. Theo báo cáo của SemiAnalysis, dù công nghệ chip của Huawei vẫn đi sau Nvidia một thế hệ, song hiệu suất phần cứng đang được cải thiện rõ rệt.

Tuy nhiên, sản lượng chip AI của Trung Quốc vẫn bị hạn chế nghiêm trọng do thiếu cơ sở sản xuất hiện đại. Huawei không tự sản xuất chip, mà phải phụ thuộc vào các nhà máy đúc (foundry). Trước đây, họ từng hợp tác với TSMC – công ty sản xuất bán dẫn lớn nhất thế giới, nhưng giờ đây TSMC không còn được phép giao chip cao cấp cho Huawei do quy định kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Điều này buộc Trung Quốc phải trông cậy vào những cái tên trong nước như SMIC. Tuy nhiên, SMIC cũng đang nằm trong danh sách hạn chế, không được tiếp cận các thiết bị sản xuất chip tiên tiến từ Mỹ và châu Âu, khiến năng lực sản xuất vẫn bị bó hẹp.

Ông Phelix Lee, chuyên gia phân tích tại Morningstar, nhận định rằng Huawei có thể thiết kế chip giỏi, nhưng sẽ không thể nhanh chóng mở rộng quy mô sản xuất chip tương đương H20 để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Các lỗ hổng kiểm soát và tồn kho chiến lược

Dù vậy, theo các chuyên gia, các công ty Trung Quốc chưa cần vội vàng lấp đầy khoảng trống do H20 để lại. Trước khi các hạn chế mới có hiệu lực, các doanh nghiệp đã kịp đặt hàng lượng lớn GPU từ Nvidia. Một báo cáo cho biết riêng trong quý I/2025, các công ty Trung Quốc đã đặt hơn 16 tỷ USD chip H20.

Ông Brady Wang cho rằng lượng hàng tồn kho này có thể giúp Trung Quốc "câu giờ", để các công ty nội địa nâng cao năng lực sản xuất. Trong ngắn hạn, ảnh hưởng của lệnh cấm là có giới hạn, còn về dài hạn, thành công sẽ phụ thuộc vào tốc độ phát triển chip nội địa.

Một điểm đáng chú ý là dù bị cấm, Huawei vẫn có thể tiếp cận các thành phần linh kiện từ nước ngoài. Theo SemiAnalysis, chip Ascend hiện tại vẫn chứa HBM (bộ nhớ băng thông cực cao) từ Hàn Quốc, tấm wafer từ TSMC, và được lắp ráp nhờ thiết bị đến từ Mỹ, Hà Lan và Nhật Bản. Điều này cho thấy các biện pháp kiểm soát của Mỹ vẫn tồn tại nhiều kẽ hở.

Thậm chí, SMIC – nhà máy sản xuất chính của Huawei – có thể mở rộng công suất đáng kể nếu tiếp tục mua được thiết bị sản xuất từ nước ngoài và không gặp phải các biện pháp trừng phạt mạnh tay hơn.

Gần đây, TSMC cũng bị Bộ Thương mại Mỹ điều tra sau khi một mẫu chip do họ sản xuất cho công ty Sophgo (Trung Quốc) trùng khớp với bộ xử lý AI Ascend 910B của Huawei.

Nhiều chuyên gia bán dẫn đã bày tỏ hoài nghi về tính hiệu quả của các lệnh cấm mới. Theo ông Paul Triolo, Phó chủ tịch cấp cao tại DGA Group, các biện pháp kiểm soát chủ yếu đang làm tổn hại các công ty Mỹ – bao gồm cả Nvidia – trong khi tác động thực tế lên năng lực phát triển AI của Trung Quốc là khá hạn chế.

Thay vì kìm hãm, lệnh cấm có thể đang thúc đẩy ngành bán dẫn Trung Quốc đổi mới mạnh mẽ hơn, và hướng tới việc “loại bỏ phụ thuộc vào công nghệ Mỹ” trong thiết kế và sản xuất.