Phát triển hệ sinh thái AI tại Việt Nam: Cần hợp tác công – tư

Chia sẻ về khai thác dữ liệu và phát triển hệ sinh thái AI tại Việt Nam, ông Nguyễn Tử Quảng - Chủ tịch Tập đoàn công nghệ Bkav cho rằng, có hai khái niệm liên quan đến kiến trúc dữ liệu quốc gia. Thứ nhất là khung kiến trúc, thứ hai là kiến trúc cụ thể.

Khung kiến trúc là những quy định chung nhất, là các quy tắc chung để hình thành dữ liệu về quyền hạn dữ liệu và trao đổi dữ liệu. Chúng ta cần các quy chuẩn để AI và máy tính có thể nói chuyện được với nhau, tạo thuận lợi cho việc trao đổi giao dịch dữ liệu.

Ông Nguyễn Tử Quảng - Chủ tịch Tập đoàn công nghệ Bkav cho rằng, cần hợp tác công – tư trong khai thác dữ liệu và phát triển hệ sinh thái AI tại Việt Nam.

Từ năm 2022, Tập đoàn công nghệ Bkav đã đệ trình một quy chuẩn trao đổi dữ liệu văn bản, sau đó Bộ Thông tin và Truyền thông (hiện nay là Bộ Khoa học và Công nghệ) đã ban hành quy chuẩn tiêu chuẩn Việt Nam để các hệ thống phần mềm văn bản nói chuyện được với nhau.

Hiện đã có hàng triệu văn bản trao đổi như vậy hằng ngày ở trên mạng internet giữa các cơ quan Nhà nước với nhau, cũng như cơ quan Nhà nước với doanh nghiệp, doanh nghiệp với doanh nghiệp, người dân.

Qua đó, nhiều doanh nghiệp có thể cung cấp sản phẩm, giải pháp tuân theo quy chuẩn đó. Các doanh nghiệp cũng dựa vào quy chuẩn đó để sử dụng giải pháp khác nhau từ các nhà cung cấp dịch vụ. Sự kết nối như vậy luôn luôn thông suốt. Chúng ta không phải phụ thuộc vào một giải pháp duy nhất nào.

Nhận định về Luật AI, theo ông Quảng, trên thế giới hiện nay có hai trường phái. Một trường phái là phải ban hành bằng được, một trường phái là từ từ mới ban hành luật này (ví như Mỹ). Châu Âu tiên phong ban hành luật nhưng lại đang nhận thấy những hạn chế tác động tới doanh nghiệp từ luật liên quan đến AI.

“Việt Nam cần hết sức thận trọng khi ban Luật AI. Cá nhân tôi ủng hộ việc ban hành luật này, tuy nhiên, luật nên chỉ nêu những điều căn bản nhất, mang tính khuyến khích. Không nên nêu ra những điều mang tính ngăn chặn vì chúng ta chưa biết AI sẽ phát triển tới đâu. Luật có thể được điều chỉnh hàng năm”, ông Quảng nói.

Trả lời câu hỏi về rào cản lớn nhất hiện nay trong việc tích hợp dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương, theo ông Quảng, đó là chưa có quy định về việc chia sẻ dữ liệu giữa các bộ ngành với các địa phương.

“Ví dụ như dữ liệu của các bộ, ngành thực ra là xuất phát từ các địa phương mới có. Thế nhưng khi các bộ, ngành đưa phần mềm xuống địa phương để địa phương sử dụng và sinh ra dữ liệu nhưng bộ, ngành lại không chia sẻ ngược lại cho các địa phương. Trong khi dữ liệu đó là do địa phương tạo ra”, ông Quảng chỉ rõ,

Rào cản thứ hai là quy định về quy chuẩn của các nền tảng công nghệ, dữ liệu, kết nối chưa rõ ràng nên tạo ra không ít vướng mắc trong quá trình tích hợp dữ liệu.

Chỉ với các công cụ AI miễn phí, năng suất công việc đã có thể tăng tối thiếu từ 15 đến 40%.

Chủ tịch Tập đoàn công nghệ Bkav nhấn mạnh, tại Việt Nam hiện nay, tất cả mọi doanh nghiệp, ở mọi ví trí công việc đều có thể ứng dụng AI, như ChatGPT hay Gemini để nâng cao năng suất. AI giúp chúng ta cập nhật, hoàn thiện kiến thức liên tục, từ cái mới phát sinh đến cái cũ cần cải tiến và áp dụng ngay vào công việc hằng ngày một cách hiệu quả.

Người ta tính ra là chỉ với các công cụ AI miễn phí, năng suất công việc đã có thể tăng tối thiếu từ 15 đến 40%.

Với doanh nghiệp lớn, có thể tiến xa hơn bằng cách ứng dụng AI Agent thay thế cho nhiều phần mềm truyền thống. AI Agent làm được những việc mà trước đây phần mềm không làm nổi, ví dụ như phân tích số liệu kinh doanh.

Công việc từng cần đến chuyên gia, giờ AI có thể thực hiện. Tất nhiên, quyết định cuối cùng vẫn là của con người, nhưng AI trở thành cánh tay phải hỗ trợ đắc lực. Ngay cả những công việc chuyên sâu, liên quan đến dữ liệu riêng của doanh nghiệp, cũng có thể ứng dụng AI nếu có sự hỗ trợ từ đơn vị công nghệ.

“Điều quan trọng là phải nghĩ theo hướng AI First, nghĩa là làm bất cứ việc gì cũng phải đặt câu hỏi: “AI có thể giúp gì ở đây?”. Nếu chỉ khi bí mới nghĩ đến AI thì hiệu quả rất thấp. Khi coi AI là lựa chọn đầu tiên, chúng ta sẽ phát hiện ra vô vàn cơ hội ứng dụng. Tư duy này phải trở thành thói quen, từ lãnh đạo cho đến toàn bộ nhân viên”, ông Quảng nói.

Để tạo hiệu quả trong việc khai thác dữ liệu và phát triển hệ sinh thái AI tại Việt Nam, theo ông Quảng, hợp tác công – tư là bắt buộc. Nếu không thực hiện thì không thể hiệu quả.

Dữ liệu lớn nhất, liên quan tới toàn xã hội do Nhà nước nắm giữ, bởi Nhà nước là đơn vị phục vụ người dân. Năng lực tính toán cho AI đòi hỏi hạ tầng rất lớn, chi phí khổng lồ, ở nhiều nước có thể lên tới hàng tỷ USD. Đây đều là những yếu tố đặc thù mà Nhà nước phải đảm trách: đầu tư và cho phép khai thác.

Ngược lại, công nghệ để khai thác dữ liệu, phát triển AI và đặc biệt là hàng trăm, hàng nghìn ứng dụng ở tầng trên thì không phù hợp để Nhà nước trực tiếp làm. Những lĩnh vực này cần sự năng động, sáng tạo, nên phù hợp với cá nhân và doanh nghiệp hơn.

“Chỉ khi kết hợp được thế mạnh của cả hai phía thì hệ sinh thái AI mới phát triển hiệu quả. Nhu cầu của người dân là rất lớn, vì vậy chỉ có hợp tác công – tư mới mang lại hiệu quả.

Thực tế, nhiều quốc gia trên thế giới cũng đang đi theo hướng này, đặc biệt với AI – lĩnh vực đòi hỏi đầu tư khổng lồ. Hơn thế, AI còn gắn chặt với an ninh, chủ quyền quốc gia, không chỉ về kinh tế mà cả văn hóa, xã hội”, ông Quảng nhận định.