Trong bối cảnh thiên tai và biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến cực đoan, thành phố Huế đang tập trung đầu tư nâng cấp hệ thống thủy lợi, khơi thông các tuyến thủy đạo và hoàn thiện hạ tầng phòng, chống thiên tai nhằm bảo đảm sản xuất, ổn định dân sinh và nâng cao năng lực thích ứng cho các vùng xung yếu.
Thời gian qua, từ nhiều nguồn vốn khác nhau, thành phố Huế đã từng bước đầu tư nâng cấp hệ thống thủy lợi, đê điều, hồ chứa và nạo vét các tuyến sông, hói trọng điểm nhằm phục vụ sản xuất nông nghiệp và giảm thiểu rủi ro thiên tai. Tuy nhiên, trước tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu (BĐKH), hạ tầng thủy lợi hiện nay vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phòng chống ngập úng, xói lở và điều tiết nguồn nước trong dài hạn.
 |
| Hồ Tả Trạch - một trong 4 hồ thủy lợi lớn nhất cả nước, là một hồ chứa nước thủy lợi phục vụ sản xuất, ứng phó thiên tai cho địa bàn thành phố Huế. |
Một trong những công trình trọng điểm đang phát huy hiệu quả là Dự án hệ thống tiêu thoát lũ Phổ Lợi - Mộc Hàn - Phú Khê với tổng mức đầu tư qua các giai đoạn hơn 285 tỉ đồng. Dự án được triển khai nhằm khơi thông dòng chảy, tăng khả năng tiêu thoát lũ, giảm tình trạng ngập úng kéo dài tại các khu dân cư và vùng sản xuất thuộc phường Dương Nỗ; đồng thời góp phần chống sạt lở, bảo vệ đất sản xuất và hạ tầng dân sinh dọc tuyến thủy đạo.
Ngoài chức năng phòng chống thiên tai, dự án còn tạo cảnh quan môi trường, hỗ trợ phát triển các làng nghề truyền thống và bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp. Đặc biệt, tuyến thủy đạo sau cống Diên Trường còn góp phần giảm thiểu ảnh hưởng của lũ đối với hơn 300ha nuôi trồng thủy sản tại khu vực đầm phá ven biển thuộc phường Thuận An.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Huế, hệ đầm phá Tam Giang - Cầu Hai với diện tích mặt nước khoảng 22.000ha là vùng sinh thái và kinh tế đặc biệt quan trọng, tạo sinh kế cho khoảng 60.000 người dân sống bằng nghề khai thác, nuôi trồng thủy sản và dịch vụ giao thương đường thủy.
Tuy nhiên, nguồn lợi thủy sản tự nhiên tại khu vực này đang suy giảm do tác động của BĐKH và biến động môi trường nước. Nhiều hộ dân đã chuyển dần sang nuôi trồng thủy sản để ổn định thu nhập. Dẫu vậy, vào mùa mưa lũ, lượng nước ngọt từ các lưu vực sông Hương, sông Bồ, sông Truồi đổ về khiến khu vực đầm phá bị ngọt hóa kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến tôm cá nuôi trong hồ đầm.
Trước thực trạng đó, thành phố Huế đã đề xuất Trung ương hỗ trợ triển khai dự án nạo vét các tuyến luồng và thủy đạo phục vụ neo đậu tàu thuyền, kết hợp bảo vệ vùng nuôi trồng thủy sản ven phá tại khu vực Phú Vang. Trong đó, tuyến thủy đạo sau cống Cầu Lông sẽ được nạo vét, xây dựng đê hai bên dài khoảng 1,2km nhằm cách ly nguồn nước ngọt, bảo vệ khoảng 150ha nuôi trồng thủy sản tại các xã, phường dọc bờ Tây phá Tam Giang - Cầu Hai như Mỹ Thượng và Phú Hồ.
Mới đây, tại buổi làm việc với đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường về các dự án hồ chứa nước Ô Lâu Thượng, nâng cấp hồ Tả Trạch và nhiều công trình thủy lợi trọng điểm khác, Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Huế, ông Hoàng Hải Minh cho biết địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu ngập lụt, bảo đảm an toàn cho khu vực hạ du; đồng thời đề xuất Trung ương cho phép nạo vét hệ thống sông ngòi để nâng cao năng lực thoát lũ trên toàn địa bàn.
Đánh giá về các dự án này, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ông Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng đây đều là những công trình có ý nghĩa chiến lược, lâu dài trong nâng cao năng lực ứng phó thiên tai và thích ứng BĐKH cho khu vực miền Trung nói chung, thành phố Huế nói riêng.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị UBND thành phố tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương và đơn vị liên quan để hoàn thiện hồ sơ pháp lý, rà soát cơ chế chính sách phù hợp nhằm bảo đảm các dự án được triển khai đúng tiến độ, phát huy hiệu quả đầu tư.
Định hướng đầu tư hạ tầng thích ứng BĐKH cũng được xác định rõ trong Nghị quyết số 07-NQ/TU ngày 1/4/2026 của Thành ủy Huế về phát triển đô thị đồng bộ, hiện đại, thông minh gắn với đô thị di sản đến năm 2030.
Theo nghị quyết này, giai đoạn 2026 - 2030, thành phố dự kiến huy động khoảng 126.000 tỉ đồng để đầu tư phát triển hạ tầng. Trong đó, lĩnh vực thủy lợi và phòng chống thiên tai được ưu tiên với hàng loạt công trình trọng điểm như hồ chứa nước Thủy Cam, Khe Triết, Ô Lâu Thượng; hệ thống thủy lợi Tây Nam Hương Trà; nâng cấp hồ Tả Trạch, đập Thảo Long, Cửa Lác; xây dựng hệ thống thủy lợi các vùng Ninh - Hòa - Đại, An - Sơn - Bổn, Đa - Hà - Thái...
Bên cạnh đó, thành phố sẽ tiếp tục đầu tư nâng cấp hệ thống đê biển, đê đầm phá, đê bao, cầu cống và các công trình tiêu úng nhằm bảo đảm ngăn mặn, giữ ngọt, thoát lũ cho các vùng thường xuyên ngập úng; đồng thời triển khai các dự án chống sạt lở bờ sông Hương, sông Bồ, sông Ô Lâu và khu vực bờ biển Thuận An - Tư Hiền.
Việc khơi thông, nạo vét hệ thống sông, hói trên địa bàn cũng được xác định là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao khả năng tiêu thoát nước, phục vụ sản xuất và tăng năng lực thích ứng với BĐKH trong bối cảnh thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng.
