 |
| Di tích lịch sử quốc gia Hang Co Phương, "địa chỉ đỏ" giáo dục lòng yêu nước và truyền thống đấu tranh cách mạnh đối với thế hệ trẻ. |
UBND tỉnh Thanh Hóa vừa ban hành Công văn “về việc xử lý báo cáo của UBND xã Phú Lệ về di tích lịch sử cách mạng hang Co Phương". Đây là một trong những hoạt động nhằm đẩy mạnh chiến dịch "500 ngày đêm: tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sỹ của tỉnh.
Theo Công văn trên, Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp với Sở Xây Dựng, Sở Tài chính và UBND xã Phú Lệ rà soát quy hoạch hang Co Phương đã được phê duyệt; đánh giá sự cần thiết, phạm vi và hình thức lập, điều chỉnh mở rộng quy hoạch; rà soát nhu cầu bảo quản, tu bổ, phục hồi, phát huy giá trị di tích; hướng dẫn việc sưu tầm, số hóa hình ảnh, tư liệu, hiện vật liên quan.
Giao Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh chủ trì, phối hợp với các sở, ngành, UBND xã Phú Lệ, UBND xã Thiệu Hóa, thân nhân các liệt sỹ cùng các nhà khoa học, chuyên gia và đơn vị liên quan khẩn trương nghiên cứu, xây dựng phương án tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ tại di tích. Trong đó rà soát, xác minh thông tin, hồ sơ về các liệt sỹ; khảo sát, đánh giá điều kiện thực tế tại di tích; xác định phương pháp, trình tự, cơ quan thực hiện và tiến độ thực hiện, báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh trước ngày 15/9.
 |
| Danh sách 11 liệt sỹ hy sinh và an nghỉ tại hang Co Phương. |
Giao Sở xây dựng chủ trì, phối hợp với các Sở Công thương, Tài chính, Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND xã Phú Lệ, Công ty Cổ phần xây dựng Điện Hồi Xuân VNECO và các đơn vị liên quan rà soát việc đầu tư, hoàn trả tuyến đường khoảng 800m từ Quốc lộ 15 vào di tích hang Co Phương.
Nằm trong dãy núi Pố Há, xã Phú Lệ (huyện Quan Hóa cũ) hang Co Phương, còn gọi là hang Co Phường, có diện tích khoảng trên 20m2, từng là vị trí quan trọng trên tuyến đường huyết mạch, vận chuyển quân lương phục vụ các chiến dịch Thượng Lào và Điện Biên Phủ trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp của dân tộc. Do tính chất quan trọng của vị trí này, giặc Pháp đã nhiều lần cho máy bay oanh kích nhằm cắt đứt tuyến vận tải quan trọng này của quân và dân ta.
Khoảng 15 giờ ngày 2/4/1953, máy bay Pháp ném bom xuống bản Sại khiến nhiều chiến sỹ, dân công hỏa tuyến, thanh niên xung phong hy sinh khi đang làm nhiệm vụ. Tại dốc Phú Lệ, tiểu đội dân công hỏa tuyến của xã Thiệu Nguyên (huyện Thiệu Hóa cũ) gồm 11 chiến sỹ đang rút vào trú ẩn trong hang Co Phương cũng hy sinh do hang bị bom đánh sập.
Sau nhiều thập kỷ, do những khối đá lớn nằm chồng chất, vùi lấp của hang khiến việc tìm kiếm, di dời hài cốt liệt sỹ rất khó khăn. Do đó phương án giữ nguyên hiện trạng, để các liệt sỹ được yên nghỉ tại nơi hy sinh được sự thống nhất, thực hiện với sự đồng thuận của thân nhân các liệt sỹ và các cơ quan chức năng.
Năm 1999, hang Co Phương được đầu tư xây dựng nhà bia tưởng niệm và một số công trình phụ trợ. Ngày 20/7/2012, được UBND tỉnh công nhận di tích lịch sử cách mạng, năm 2019 được công nhận là di tích lịch sử quốc gia.
Từ nhiều năm nay, di tích hang Co Phương trở thành một trong những địa điểm giáo dục lòng yêu nước, truyền thống đấu tranh cách mạnh của dân tộc, được chính quyền và nhân dân địa phương chung tay bảo quản, giữ gìn, hương khói. Là nơi diễn ra các hoạt động về nguồn, tri ân các liệt sỹ hy sinh vì tổ quốc của Nhân dân địa phương và du khách bốn phương, đặc biệt là giới trẻ.
