Tập đoàn PC1 kiếm tiền thế nào từ mỏ niken tại Cao Bằng?

CTCP Tập đoàn PC1 (Mã: PC1) là doanh nghiệp đa ngành nghề hoạt động trong nhiều lĩnh vực, bao gồm: Tổng thầu công trình, nhà máy điện và hạ tầng công nghiệp, Sản xuất khoáng sản, Đầu tư các dự án năng lượng tái tạo, Bất động sản công nghiệp,...

Trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, PC1 đang sở hữu 57,27% vốn của CTCP Khoáng sản Tấn Phát – chủ đầu tư Dự án Khai thác lộ thiên khoáng sản Niken – Đồng ở Cao Bằng với tổng mức đầu tư hơn 1.700 tỷ đồng. Quy mô công suất thiết kế là 600.000 tấn/năm.

Thực tế, dự án này đã được PC1 theo đuổi từ năm 2013. Và sau khi mua lại được đơn vị sở hữu quyền khai thác dự án, PC1 đã dốc lực, hoàn thành đầu tư, xây dựng lắp đặt, đồng thời chạy thử và đi vào sản xuất chính thức kể từ tháng 2/2023. Công ty xuất khẩu sản phẩm từ tháng 6/2023.

Sản phẩm đầu ra được bao tiêu bởi Trafigura - doanh nghiệp kinh doanh kim loại màu hàng đầu thế giới, mức giá bán dự kiến neo theo giá niêm yết trên Sàn giao dịch kim loại London (LME), khối lượng mỗi lô hàng từ 5.000 – 10.000 tấn.

Trong bối cảnh xu hướng điện hóa phương tiện giao thông diễn ra mạnh mẽ, niken được xem là một trong những nguyên liệu chiến lược. Kim loại này là thành phần quan trọng trong sản xuất pin lithium-ion, đặc biệt là các dòng pin dung lượng cao dành cho xe điện. Việc tăng tỷ lệ niken trong cấu trúc pin giúp cải thiện mật độ năng lượng, kéo dài quãng đường di chuyển và nâng cao tuổi thọ pin.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định xe điện đang góp phần làm thay đổi sâu sắc ngành công nghiệp ô tô toàn cầu và giảm đáng kể mức tiêu thụ dầu trong vận tải đường bộ. Cùng với đó, nhu cầu đối với các khoáng sản phục vụ sản xuất pin, trong đó có niken, được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới.

Không chỉ có ý nghĩa về kinh tế, niken còn được xếp vào nhóm khoáng sản có tầm quan trọng chiến lược. Cơ quan Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) đã đưa niken vào danh sách đề xuất “50 khoáng chất quan trọng”, do đây là nguyên liệu thiết yếu đối với kinh tế và an ninh quốc gia, đồng thời có chuỗi cung ứng dễ bị gián đoạn.

Niken là một trong những tài nguyên đang được săn đón hàng đầu trên thế giới. Ảnh minh họa.

Trong số các mỏ khắp cả nước, mỏ niken – đồng tại Cao Bằng của PC1 được đánh giá có trữ lượng lớn top đầu cả nước.

Về tình hình kinh doanh, mảng niken bắt đầu đóng góp doanh thu cho PC1 từ năm 2023 với doanh thu 705 tỷ đồng. Hai năm tiếp theo, con số doanh thu đã vọt lên nghìn tỷ, lần lượt 1.710 tỷ đồng năm 2024 và 1.139 tỷ đồng năm 2025. Năm vừa rồi, công ty đã xuất khẩu thành công 65.000 tấn tinh quặng.

Trừ giá vốn, lợi nhuận gộp trong 3 năm 2023 – 2025 đạt lần lượt 240 tỷ, 564 tỷ và 441 tỷ đồng. Với kết quả này, biên lợi nhuận gộp mảng khai thác khoáng sản dao động từ 33% - 39%.

Trong 8 mảng kinh doanh đóng góp doanh thu đều đặn cho PC1, thì mảng khai thác và bán tinh quặng khoáng sản thường xuyên nằm trong top 4. Tuy nhiên, biên lãi gộp lại cao thứ 2, chỉ sau mảng bán điện (58%), những mảng khác như xây lắp, sản xuất công nghiệp, chuyển nhượng bất động sản… loanh quanh dưới 20%/năm.

Về mặt tài chính, báo cáo tài chính đã kiểm toán của PC1 cho thấy Nhà máy tuyển quặng Niken - Đồng đang được PC1 dùng làm tài sản đảm bảo cho khoản vay 629 tỷ đồng tại Ngân hàng VietinBank. Lãi suất vay bằng lãi suất huy động tiết kiệm bằng VND kỳ hạn 12 tháng cộng biên độ. Thời gian đáo hạn 2032.

Theo kế hoạch công bố năm 2026, khối khoáng sản của PC1 đặt mục tiêu xuất khẩu 53.500 tấn tinh quặng với mức doanh thu dự kiến hơn 1.300 tỷ đồng, tức tăng 14% so với năm 2025.

Trong ĐHĐCĐ thường niên 2026 diễn ra hồi tháng 4, dưới áp lực của các tiêu chuẩn xanh hóa từ chuỗi cung ứng xe điện toàn cầu, cùng những đề xuất đẩy mạnh thu hồi, tái chế pin xe điện, ban lãnh đạo cho biết thay vì chỉ khai thác thô, PC1 đang dồn lực tối ưu công nghệ, tăng cường hợp tác quốc tế và ứng dụng công nghệ "chế biến sâu" để nâng cao giá trị kim loại màu.

Việc tinh chế niken chất lượng cao, ứng dụng công nghệ chế biến sâu nhằm gia tăng giá trị tài nguyên và giảm thiểu tác động môi trường.

Trước nguy cơ ô nhiễm từ vòng đời vật liệu, PC1 đã lồng ghép các yếu tố phát triển bền vững vào sản xuất.

Trên báo cáo tài chính 2025, tập đoàn đã ghi nhận rõ các khoản dự phòng nghĩa vụ cải tạo, phục hồi môi trường mỏ với số tiền là 5,4 tỷ đồng, tăng so với mức 2,9 tỷ đồng đầu năm. Dòng tiền này được dự toán để liên tục cải tạo khu khai thác, bãi thải đất đá, đảm bảo quá trình mở rộng mỏ niken tuân thủ các quy chuẩn sinh thái và phát triển bền vững dài hạn.

Nhìn chung, ban lãnh đạo vẫn nhìn nhận tích cực với triển vọng niken dài hạn nhờ nhu cầu từ pin và hệ thống lưu trữ, nhưng cho rằng chất lượng quặng năm 2026 thấp hơn 2025, có thể ảnh hưởng tới biên lợi nhuận.

Trong ĐHĐCĐ thường niên, cổ đông PC1 đã thông qua phương án phát hành hơn 148 triệu cổ phiếu, nâng vốn điều lệ từ 4.112 tỷ đồng lên gần 5.594 tỷ đồng.

Theo Chủ tịch HĐQT Trịnh Văn Tuấn, việc tăng vốn là yêu cầu cần thiết nhằm đảm bảo nguồn lực cho chiến lược đầu tư dài hạn, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng khu công nghiệp, năng lượng và khoáng sản.

Trong đó, mảng khai thác niken đang được chuẩn bị để triển khai giai đoạn 2, qua đó nâng cao quy mô sản xuất và tối ưu hiệu quả vận hành.

Hiện tại, công ty hiện vẫn đang làm việc với các bên và kỳ vọng triển khai giai đoạn 2 của dự án trong 2028 - 2029, qua đó trở thành động lực tăng trưởng trung và dài hạn cho PC1.