 |
| Tầng lớp trung lưu châu Á bùng nổ, tạo lực đẩy mới cho thị trường thủy sản |
Sự mở rộng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang làm thay đổi xu hướng tiêu dùng và trở thành động lực thúc đẩy thương mại thủy sản toàn cầu. Theo số liệu từ Hội đồng Hải sản Na Uy (NSC), Seafish (Vương quốc Anh) cùng nhiều tổ chức thương mại quốc tế, nhu cầu nhập khẩu các sản phẩm thủy sản, đặc biệt là cá hồi, liên tục tăng mạnh khi các nền kinh tế phục hồi sau đại dịch COVID-19.
Theo Trung tâm Dữ liệu Thế giới và Trung tâm Mastercard vì Tăng trưởng Bao trùm, đến năm 2035, khu vực châu Á - Thái Bình Dương dự kiến có khoảng 3,2 tỷ người thuộc tầng lớp trung lưu, chiếm gần hai phần ba tổng số 5 tỷ người trung lưu trên toàn cầu. Riêng Trung Quốc được dự báo sẽ có thêm khoảng 163 triệu người gia nhập tầng lớp này, trong khi các nước ASEAN sẽ tăng thêm khoảng 112 triệu người.
Thu nhập cải thiện kéo theo xu hướng tiêu dùng thực phẩm chất lượng cao, an toàn và có giá trị dinh dưỡng lớn, trong đó thủy sản là một trong những nhóm hàng hưởng lợi rõ nét.
Trung Quốc hiện là minh chứng điển hình cho sự chuyển dịch này. Từ năm 2022, quốc gia đông dân nhất thế giới đã chuyển từ vị thế xuất siêu sang nhập siêu thủy sản do nhu cầu tiêu dùng nội địa tăng nhanh. Các tổ chức nghiên cứu thị trường nhận định xu hướng này sẽ tiếp tục trong những năm tới, tạo thêm dư địa cho các quốc gia xuất khẩu thủy sản.
Nắm bắt cơ hội, Na Uy ghi nhận kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc trong tháng 5/2026 tăng 37% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, giá trị xuất khẩu cá hồi Scotland sang thị trường này trong năm 2025 cũng tăng 28%.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng nhu cầu tiêu dùng tại Trung Quốc đang có sự phân hóa rõ rệt. Các sản phẩm thủy sản cao cấp, chế biến sâu và có thương hiệu tiếp tục tăng trưởng mạnh, trong khi nhóm sản phẩm trung cấp có dấu hiệu tăng chậm hơn. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp xuất khẩu phải chuyển dịch sang nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị sản phẩm.
Không chỉ Trung Quốc, Đông Nam Á cũng đang nổi lên là một trong những khu vực nhập khẩu thủy sản tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Tại Indonesia, Việt Nam, Philippines và Thái Lan, nhu cầu tiêu thụ thủy sản tiếp tục gia tăng cùng với tốc độ cải thiện thu nhập của người dân.
Dữ liệu thương mại cho thấy, xuất khẩu thủy sản của Mỹ sang Indonesia đã tăng từ 20 triệu USD năm 2023 lên 55 triệu USD vào năm 2025. Trong cùng giai đoạn, giá trị thủy sản Mỹ xuất khẩu sang Thái Lan cũng tăng 67%, phản ánh sức mua ngày càng lớn của khu vực.
Đáng chú ý, Ngân hàng Thế giới dự báo Philippines có thể trở thành quốc gia có đa số dân số thuộc tầng lớp trung lưu vào năm 2040 nếu tiếp tục duy trì các cải cách kinh tế và tạo thêm việc làm.
Trong khi đó, theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), đến năm 2035 sẽ có 7 trong số 10 quốc gia ASEAN sở hữu cơ cấu dân số mà tầng lớp trung lưu chiếm đa số. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, không chỉ làm thay đổi hành vi tiêu dùng trong khu vực mà còn định hình lại dòng chảy thương mại toàn cầu.
Các chuyên gia nhận định, với quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa nhanh và mức sống ngày càng cải thiện, châu Á sẽ tiếp tục giữ vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng của thị trường thủy sản thế giới trong thập niên tới. Đối với các quốc gia xuất khẩu như Việt Nam, xu hướng này mở ra cơ hội mở rộng thị phần, song cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao chất lượng, đáp ứng các tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu và phát triển thương hiệu để gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
