Cá tra tăng tốc, doanh nghiệp đầu ngành hưởng lợi
Mở đầu năm mới, Công ty CP Vĩnh Hoàn công bố doanh thu tháng 1 đạt 958 tỷ đồng, tăng 7% so với tháng trước và cao hơn 13% so với cùng kỳ 2025. Động lực chính đến từ mảng cá tra, với doanh thu đạt 524 tỷ đồng, tăng 22% so với cùng kỳ và tăng tới 37% so với tháng 12/2025. Bên cạnh đó, các mảng phụ phẩm, sản phẩm giá trị gia tăng và chăm sóc sức khỏe tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng hai con số.
Kết quả này phản ánh xu hướng chung của ngành. Tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá tra, cá basa tăng gần 57% về lượng và hơn 58% về kim ngạch, đóng góp 21% vào tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản hơn 1 tỷ USD. Riêng cá tra đạt 177 triệu USD, tăng hơn 33%, nhờ nhu cầu cải thiện tại các thị trường châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản và khu vực ASEAN.
Trong bối cảnh nguồn cung cá tra toàn cầu được dự báo suy giảm, cơ hội gia tăng thị phần cho doanh nghiệp Việt Nam càng rõ nét. Đây được xem là một trong những “trụ đỡ” quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng năm nay.
 |
| Doanh nghiệp thủy sản khởi đầu ấn tượng, tạo đà cho mục tiêu 11,5 tỷ USD năm 2026 |
Ngành tôm đón tin vui từ chính sách thuế
Tôm tiếp tục giữ vai trò ngành hàng xuất khẩu chủ lực khi đạt 331 triệu USD trong tháng 1, tăng gần 6,5% so với cùng kỳ và chiếm 39% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tăng trưởng chủ yếu đến từ thị trường Trung Quốc và Nhật Bản, trong khi thị trường Mỹ có dấu hiệu chững lại do tác động từ thuế chống bán phá giá.
Ở cấp độ doanh nghiệp, Công ty CP Thực phẩm Sao Ta ghi nhận doanh thu hợp nhất tháng đầu năm đạt 20,4 triệu USD, giảm 21% so với cùng kỳ; sản lượng tôm thành phẩm giảm 4% và sản lượng tiêu thụ giảm 19%. Tuy nhiên, triển vọng đang dần sáng lên khi phía Mỹ công bố mức thuế chống bán phá giá phổ biến đối với tôm Việt Nam ở mức 4,58%, ký quỹ 4,28%, thấp hơn rất nhiều so với mức hơn 35% từng được đưa ra trước đó.
Theo đánh giá của VASEP, mức thuế mới giúp doanh nghiệp có thêm dư địa điều chỉnh giá, gia tăng sức cạnh tranh so với các đối thủ như Ấn Độ và Ecuador. Đồng thời, từ tháng 3/2026, việc xóa bỏ thuế bổ sung 25% đối với tôm hùm tại thị trường Canada cũng mở thêm không gian tăng trưởng tại khu vực Bắc Mỹ.
Kỳ vọng phá kỷ lục giữa những thách thức hiện hữu
Năm 2026, ngành thủy sản đặt mục tiêu xuất khẩu đạt 11,5 tỷ USD, cao hơn gần 200 triệu USD so với kỷ lục năm 2025. Mục tiêu này được đánh giá là tham vọng nhưng có cơ sở, nếu các động lực tăng trưởng hiện tại được duy trì.
Tuy vậy, ngành vẫn đối diện nhiều lực cản. Một số nghề cá khai thác chưa được Mỹ công nhận tương đồng về biện pháp bảo tồn thú biển, dẫn tới hạn chế xuất khẩu sang thị trường này. Bên cạnh đó, “thẻ vàng” IUU của EU chưa được gỡ bỏ tiếp tục ảnh hưởng đến uy tín và khả năng tiếp cận thị trường. Áp lực từ chính sách thuế khó lường của Mỹ và nguy cơ thu hẹp biên lợi nhuận do chi phí tăng, cạnh tranh gay gắt cũng là những rủi ro cần tính đến.
Ở chiều ngược lại, ngành tôm được kỳ vọng hưởng lợi khi nguồn cung dần ổn định và các rào cản thương mại được tháo gỡ từng phần. Đáng chú ý, cá rô phi – dòng cá thịt trắng giá hợp lý – nổi lên như một điểm sáng mới trong bối cảnh người tiêu dùng toàn cầu thắt chặt chi tiêu. Năm 2025, xuất khẩu cá rô phi tăng hơn 140%, đạt 99 triệu USD, đóng góp đáng kể vào kết quả kinh doanh của một số doanh nghiệp.
Tiêu biểu, Công ty CP Nam Việt ghi nhận lợi nhuận sau thuế năm 2025 tăng gấp 42 lần so với cùng kỳ, vượt 250 tỷ đồng, cho thấy hiệu quả từ chiến lược đa dạng hóa sản phẩm và thị trường.
Sự khởi sắc ngay từ đầu năm 2026 đang tạo nền tảng quan trọng cho ngành thủy sản. Dù môi trường kinh doanh quốc tế còn tiềm ẩn nhiều biến động, việc tận dụng tốt cơ hội thị trường, nâng cao năng lực quản trị chi phí và chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn thương mại sẽ là chìa khóa để ngành tiến gần hơn tới mục tiêu kim ngạch 11,5 tỷ USD trong năm nay.
