Start-up biến chất thải hữu cơ thành nhựa sinh học, mở hướng đi mới cho tiêu dùng xanh

Công ty Trách nhiệm hữu hạn giải pháp công nghệ BUYO (BUYO - phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội) là doanh nghiệp khởi nghiệp thành lập năm 2022, chuyên phát triển vật liệu nhựa sinh học từ chất thải hữu cơ. Ngay từ khi ra đời, BUYO đã theo đuổi các giải pháp bền vững nhằm giảm ô nhiễm nhựa, đồng thời hạn chế áp lực lên an ninh lương thực - vốn là hạn chế của nhiều loại nhựa sinh học truyền thống.

Dùng bã hữu cơ tạo vật liệu thay thế túi ni lông

Trao đổi với phóng viên, bà Đỗ Hồng Hạnh - CEO kiêm đồng sáng lập BUYO cho biết, xuất phát từ thực trạng rác thải nhựa toàn cầu, trong đó chỉ khoảng 10% được tái chế, phần lớn tồn lưu lâu dài ngoài môi trường, BUYO định hướng tìm kiếm vật liệu mới thay thế nhựa, đặc biệt là túi ni lông.

Từ định hướng đó, BUYO tập trung phát triển công nghệ sản xuất nhựa sinh học có nguồn gốc hữu cơ, có khả năng phân hủy trong môi trường tự nhiên. Khác với nhiều sản phẩm sử dụng tinh bột, doanh nghiệp lựa chọn tận dụng bã hữu cơ từ ngành thực phẩm để tạo ra vật liệu mới, vừa giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nông nghiệp, vừa góp phần tái sử dụng chất thải.

Theo bà Hạnh, nhựa sinh học từ tinh bột có ưu điểm thân thiện môi trường và phân hủy nhanh, nhưng lại tiêu tốn nhiều tài nguyên và có thể ảnh hưởng đến an ninh lương thực, trong khi các vật liệu hữu cơ khác còn hạn chế về độ bền, khả năng chịu lực, kháng nước và chịu nhiệt, khiến nhựa sinh học vẫn chưa thực sự phổ biến trên thị trường.

Để khắc phục, BUYO phát triển hai hướng công nghệ gồm xử lý bã thực phẩm kết hợp bio-polymer để tạo vật liệu composite ứng dụng trong bao bì, đồ dùng và sản phẩm công nghiệp; đồng thời ứng dụng công nghệ lên men vi sinh để tạo ra vật liệu mới có thể sử dụng trong các lĩnh vực công nghệ cao như y tế.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là chi phí khi nhựa sinh học có giá cao hơn nhựa có nguồn gốc dầu mỏ.

"Nhựa truyền thống được thương mại hóa hàng trăm năm với quy mô sản xuất toàn cầu, trong khi nhựa sinh học mới chiếm khoảng 1-2% thị phần nên khó cạnh tranh chi phí" - bà Hạnh cho biết. Dù vậy, bà cũng nhấn mạnh xu hướng tiêu dùng xanh đang mở ra cơ hội khi ngày càng nhiều người sẵn sàng trả giá cao hơn cho các sản phẩm thân thiện môi trường.

Từ góc độ doanh nghiệp, bà Hạnh cho rằng chính sách đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy thị trường vật liệu mới. Quá trình xây dựng chính sách cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước và các nhà nghiên cứu nhằm cập nhật thông tin, tiến bộ công nghệ, mở rộng định nghĩa vật liệu thay thế. Nếu không, dù có lệnh cấm túi ni lông, vật liệu mới cũng khó có cơ hội tham gia thị trường.

Sau 3 năm hoạt động, BUYO đã phát triển nhà máy với công suất khoảng 100 tấn hạt nhựa sinh học mỗi tháng, đáp ứng nhu cầu đa dạng sản phẩm tiêu dùng.

Doanh nghiệp hiện phục vụ nhiều khách hàng trong nước và quốc tế, trong đó có các tập đoàn đa quốc gia lớn như AB InBev, IKEA, BidFood, Marou Chocolate, Routine, Cơm Tấm Mộc và Tràng An.

BUYO cũng đạt nhiều chứng nhận quan trọng như ISO 9001; chứng nhận hàm lượng sinh học ASTM D6866; chứng nhận phân hủy sinh học theo tiêu chuẩn châu Âu; tiêu chuẩn an toàn thực phẩm Việt Nam và EU; cùng các chứng nhận liên quan đến hóa chất, vi nhựa và dấu chân carbon sản phẩm.

Về thành tựu, BUYO ghi dấu ấn với nhiều giải thưởng trong nước và quốc tế, nổi bật như ngôi vô địch Techfest Vietnam 2023; trở thành công ty Đông Nam Á đầu tiên tham gia chương trình 100+ toàn cầu do AB InBev, Coca-Cola, Unilever và Colgate-Palmolive tổ chức; được lựa chọn vào sáng kiến P4G về tăng trưởng xanh; vô địch Top Dutch Innovative Challenge 2024–2025; nhận giải thưởng 40.000 USD từ UNDP ASEAN Blue Innovation Challenge 2024; lọt top 5 hạng mục phát triển bền vững tại SXSW Pitch 2024; giành vị trí á quân hạng mục công nghệ sạch tại SelectUSA Investment Summit 2024; vào chung kết nhiều cuộc thi quốc tế lớn.

Một số sản phẩm nhựa sinh học của BUYO Bioplastics. Ảnh: NVCC.

Kỳ vọng đóng góp cho phát triển xanh của Hà Nội

Thời gian qua, BUYO Bioplastics đã tích cực tham gia nhiều hoạt động do thành phố Hà Nội tổ chức, đặc biệt trong lĩnh vực môi trường và phát triển bền vững.

Doanh nghiệp đã tham gia đóng góp ý kiến xây dựng các chính sách về môi trường và phát triển bền vững do Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội chủ trì và các văn bản khác của thành phố Hà Nội về biện pháp giảm phát thải nhựa trên địa bàn Thành phố.

Bên cạnh đó, BUYO cũng chủ động tham gia các chương trình kết nối doanh nghiệp, hội thảo chính sách và sự kiện giới thiệu sản phẩm đổi mới sáng tạo. Đây được xem là những nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp mở rộng hợp tác với các bên liên quan, đồng thời cập nhật kịp thời định hướng chính sách và lan tỏa các giải pháp vật liệu bền vững tới cộng đồng.

Một phần nhà máy của BUYO Bioplastics. Ảnh: NVCC.

Doanh nghiệp đánh giá cao sự đồng hành của thành phố Hà Nội trong việc tạo điều kiện cho hoạt động đổi mới sáng tạo, đặc biệt ở khía cạnh xây dựng khung chính sách và hình thành môi trường thuận lợi để các giải pháp xanh được thử nghiệm, triển khai trong thực tiễn.

BUYO cũng kỳ vọng Nghị quyết 22/2025/NQ-HĐND quy định biện pháp giảm phát thải nhựa trên địa bàn Thành phố Hà Nội sẽ sớm được triển khai hiệu quả, góp phần giảm thiểu và tiến tới loại bỏ hoàn toàn nhựa sử dụng một lần trong nhiều lĩnh vực đời sống.

Trong thời gian tới, BUYO mong muốn tiếp tục đồng hành cùng các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng trong quá trình chuyển đổi sang vật liệu bền vững, thân thiện với môi trường. Doanh nghiệp cam kết đóng góp thông qua việc phát triển các sản phẩm thay thế có tính ứng dụng cao, đồng thời chia sẻ kinh nghiệm, dữ liệu và các mô hình triển khai thực tiễn.

Về dài hạn, BUYO cho rằng sự kết hợp giữa chính sách, nhận thức cộng đồng và đổi mới công nghệ sẽ là yếu tố then chốt thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh tại Hà Nội nói riêng và Việt Nam nói chung theo hướng thực chất và bền vững.