Phản ứng quốc tế trước chính sách thuế quan mới của ông Donald Trump

Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố thuế quan có đi có lại - hay thuế đối ứng vào ngày 2/4 tại Nhà Trắng - Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/4 (giờ Mỹ) tuyên bố áp thuế quan có đi có lại - hay còn gọi là thuế đối ứng - ở mức ít nhất 10% với tất cả hàng hóa vào Mỹ, cùng mức thuế đối ứng cao hơn với hàng chục quốc gia có thặng dư thương mại lớn. Quyết định này đã làm dấy lên làn sóng phản ứng mạnh mẽ từ các quốc gia và tổ chức kinh tế trên toàn thế giới, cảnh báo nguy cơ suy thoái và leo thang căng thẳng thương mại.

Phát biểu tại Vườn Hồng Nhà Trắng, Tổng thống Trump nhấn mạnh các mức thuế quan mới là biện pháp đáp trả những hàng rào thương mại mà các quốc gia khác đang áp lên hàng hóa Mỹ.

Theo đó, một quan chức Nhà Trắng đề nghị không tiết lộ danh tính cho biết thuế quan đối ứng với thuế suất cao hơn sẽ có hiệu lực từ ngày 9/4 và sẽ áp dụng với khoảng 60 quốc gia. Mức thuế cơ sở 10% sẽ có hiệu lực từ ngày thứ Bảy (5/4).

Ngoài ra, Mỹ cũng áp thuế 25% đối với toàn bộ ô tô nhập khẩu, một động thái được đánh giá là sẽ tác động sâu rộng đến các nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu ô tô như Nhật Bản, Đức và Hàn Quốc.

Theo ông Olu Sonola, Giám đốc nghiên cứu kinh tế Mỹ tại Fitch Ratings, mức thuế quan trung bình có hiệu lực của Mỹ hiện đã tăng vọt lên 22%, mức cao nhất trong hơn 100 năm qua. “Lần gần nhất chúng ta chứng kiến mức thuế này là vào khoảng năm 1910. Điều này không chỉ làm rung chuyển kinh tế Mỹ mà còn có thể khiến nhiều quốc gia rơi vào suy thoái,” ông nhận định.

Ngay sau tuyên bố của Tổng thống Trump, hàng loạt quốc gia và tổ chức kinh tế đã lên tiếng phản đối, cho rằng chính sách này đe dọa hệ thống thương mại toàn cầu.

Liên minh châu Âu (EU) ngay lập tức chỉ trích mạnh mẽ. Ông Bernd Lange, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Quốc tế của Nghị viện châu Âu, gọi chính sách thuế mới của Mỹ là “vô lý, bất hợp pháp và không cân xứng.” Trong khi đó, cũng trong ngày 2-4, Thủ tướng Ý Giorgia Meloni đã lên tiếng chỉ trích mức thuế mới của Mỹ đối với hàng nhập khẩu từ EU là “sai lầm”, nhưng cảnh báo thương chiến sẽ chỉ làm phương Tây suy yếu.

Người đứng đầu Chính phủ Ý viết: “Việc Mỹ công bố các mức thuế quan đối với EU là biện pháp mà tôi cho là sai lầm và không phù hợp với bất kỳ bên nào. Chúng tôi sẽ làm mọi việc có thể để đạt được thỏa thuận với Mỹ nhằm ngăn chặn một cuộc chiến thương mại chắc chắn sẽ làm phương Tây suy yếu theo hướng có lợi cho các bên tham gia khác trên toàn cầu”.

Từ Sydney, Thủ tướng Anthony Albanese lên tiếng khẳng định chính sách thuế quan thương mại của tổng thống Mỹ đối với đồng minh thân cận Úc là “hoàn toàn không có cơ sở”, không phải là “hành động của một người bạn” và sẽ thay đổi nhận thức về mối quan hệ song phương.

Tuy vậy, ông Albanese khẳng định Úc sẽ không áp thuế trả đũa đối với Mỹ.

Anh quốc có phản ứng mềm mỏng hơn nhưng vẫn bày tỏ quan ngại. Bộ trưởng Kinh doanh và Thương mại Anh Jonathan Reynolds tuyên bố London đang nỗ lực đàm phán với Washington để “giảm nhẹ” mức thuế 10% đối với hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ, đồng thời nhấn mạnh Anh “có nhiều công cụ” để bảo vệ lợi ích kinh tế của mình.

Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, hiện vẫn chưa có phản ứng chính thức, nhưng giới quan sát dự báo Bắc Kinh sẽ sớm có động thái đáp trả mạnh mẽ, đặc biệt khi hàng hóa Trung Quốc đang chịu thuế nhập khẩu tổng cộng lên đến 54%.

Không chỉ gây ra phản ứng chính trị, chính sách thuế mới của Tổng thống Trump cũng làm chao đảo thị trường tài chính toàn cầu. Chứng khoán Mỹ lao dốc ngay sau tuyên bố của Nhà Trắng, với vốn hóa thị trường tại Phố Wall mất gần 5.000 tỷ USD kể từ tháng 2.

Các chuyên gia kinh tế cảnh báo mức thuế cao có thể đẩy chi phí sinh hoạt của người dân Mỹ lên hàng nghìn USD mỗi năm, làm chậm tăng trưởng kinh tế và tăng nguy cơ suy thoái. “Các mức thuế rộng khắp này sẽ dựng lên những hàng rào thương mại lớn chưa từng có, đảo ngược hàng chục năm tự do thương mại đã định hình nền kinh tế toàn cầu,” một chuyên gia nhận định.

Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent lại kêu gọi các quốc gia không vội vàng trả đũa. Ông nhấn mạnh: “Hãy ngồi xuống, hít thở sâu, đừng trả đũa ngay lập tức. Hãy xem mọi chuyện diễn biến ra sao, bởi vì nếu quý vị trả đũa, đó là cách chúng ta sẽ leo thang.”