Nước cờ đối nghịch của Vinasun và Mai Linh

Nếu như Vinasun chọn thay thế hàng nghìn chiếc xe xăng bằng xe hybrid của Toyota, thì Mai Linh lại quyết định nghiêng hẳn hoàn toàn về xe điện khi bắt tay với VinFast. Song bài toán lợi nhuận của cả hai hãng taxi truyền thống từng là bá chủ này có thể sẽ còn rất nhiều nan giải và đáp án cuối cùng sẽ phải chờ đợi vào tương lai.

Trong vòng 1 thập kỷ trở lại đây, thị trường taxi Việt Nam đang rơi vào giai đoạn cạnh tranh vô cùng khốc liệt, những hãng gọi xe công nghệ như Grab gần như cho thấy được sự áp đảo so với các xe taxi truyền thống. Vài năm trở lại đây, sự xuất hiện của VinFast lại khiến cuộc chiến càng thêm khó nhằn.

Theo báo cáo của Mordor Intelligence, quý II/2025, Xanh SM của VinFast đã vươn lên vị trí số 1 với 44,7%, vượt mặt Grab (36,1%). Trong khi đó, miếng bánh thị phần của các hãng taxi truyền thống lại càng bị thu hẹp hơn khi Mai Linh còn 4% và Vinasun rơi xuống 2,32%.

Nguồn: Mordor Intelligence.

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh, các hãng gọi xe truyền thống như Mai Linh và Vinasun buộc phải chuyển mình, để tăng được tính cạnh tranh và ít ra có thể “tồn tại” được trong một cuộc cạnh tranh lệch pha của thị trường taxi. Cả hai đơn vị này đều đã có chiến lược, nhưng nước cờ mỗi bên lại khác nhau. Nếu như Vinasun chọn thay thế hàng nghìn chiếc xe xăng bằng xe hybrid (xe hybrid là xe sử dụng hệ thống truyền động với sự kết hợp giữa động cơ điện và động cơ xăng), thì Mai Linh lại quyết định nghiêng hẳn hoàn toàn về xe điện.

Vinasun đặt cược vào xe hybrid

CTCP Ánh Dương Việt Nam (Mã chứng khoán: VNS) - đơn vị sở hữu hãng taxi Vinasun đang đối diện với bài toán doanh thu – lợi nhuận. Số liệu mới nhất cho thấy, doanh thu thuần của hãng taxi truyền thống này đạt 451 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm. Tuy nhiên cấu trúc chi phí lớn đã khiến lợi nhuận sau thuế bán niên chỉ còn 24 tỷ đồng, giảm 38%. Như vậy biên lãi ròng chỉ đạt 5,3%.

Thực tế, Vinasun có mô hình kinh doanh truyền thống, phụ thuộc vào đội xe sở hữu, dẫn đến chi phí khấu hao, xăng dầu, bảo dưỡng cao. Vinasun cũng đang phải duy trì một lượng nợ vay đáng kể để tài trợ cho đội xe, áp lực này đã khiến dòng tiền bị bóp nghẹt.

Tại cuối tháng 6/2025, dư nợ cho vay của Vinasun là 478 tỷ đồng, dù đã giảm 13% sau 6 tháng nhưng vẫn chiếm tới 71% tổng nợ phải trả.

Những năm trước, do khó khăn của đại dịch COVID-19 khiến công ty phải thanh lý nhiều tài sản, bán bớt các xe taxi để có tiền trang trải chi phí. Trong nửa đầu năm nay, công ty tiếp tục bán hơn 107 tỷ đồng các phương tiện vận tải.

Năm nay, công ty đặt mục tiêu doanh thu hợp nhất gần 977 tỷ đồng, giảm khoảng 3% so với kết quả năm trước. Lợi nhuận sau thuế dự kiến còn gần 54 tỷ đồng, giảm hơn 36%.

Trong Đại hội đồng cổ đông thường niên 2025 vừa rồi, ban lãnh đạo cho biết, kế hoạch đi lùi này phản ánh thực tế ngành taxi đang gặp nhiều thách thức: cạnh tranh gay gắt, lạm phát, sức mua giảm và thay đổi trong chính sách chia doanh thu với xe hợp tác và xe nhượng quyền.

Để thích ứng, Vinasun sẽ tiếp tục đầu tư và tái cơ cấu đội xe. Năm 2025, công ty dự kiến đưa vào vận hành khoảng 400 xe hybrid Toyota, thay thế dần xe sử dụng xăng. Bên cạnh đó, khoảng 500 xe sẽ được thanh lý hoặc chuyển nhượng theo hình thức bán trả chậm cho tài xế để vận hành dưới mô hình thương quyền.

Để thực hiện kế hoạch mua mới hàng trăm xe hybrid trong năm nay, Hội đồng quản trị Vinasun đã thông qua việc thực hiện giao dịch tín dụng và thông qua các hợp đồng với Ngân hàng Vietcombank. Số tiền mà Vinasun đề nghị vay mới tối đa là 264 tỷ đồng, nhằm mục đích vay mua 550 xe ô tô Toyota Hybrid (gồm Innova Cross, Yaris Cross).

Vinasun hợp tác với Toyota để triển khai dòng xe hybird. Ảnh: Vinasun.

Thời thế thay đổi, buộc Vinasun phải chuyển mình. Nhưng tại sao lại chọn xe hybrid mà không phải là xe điện?

Ông Đặng Thành Duy, Tổng giám đốc Vinasun hồi 2024 cho biết theo nghiên cứu và tính toán của doanh nghiệp, thị trường Việt Nam còn đang trong quá trình hoàn thiện về cơ sở hạ tầng cũng như những vấn đề rủi ro khách quan có thể mang lại. Do đó, Vinasun quyết định chọn dòng xe hybrid vì có thể giảm tới 50% nhiên liệu so với xe xăng, đồng thời không mất chi phí cơ hội thời gian chờ sạc điện.

"Mỗi ngày, Vinasun cần tập trung các xe để kiểm tra trước khi vận hành. Và hiện tại, sẽ khó có nhiều trạm sạc có thể đáp ứng quy mô 40-50 xe/trạm của Vinasun cùng một lúc”, ông Duy nói.

Nhìn vào thực tế, Vinasun đang chấp nhận cuộc chơi mới, buộc phải chuyển mình để có thể có cú xoay chuyển đột phá hơn, hoặc ít ra không để bị "lãng quên" trên thị trường đầy khắc nghiệt này, dù phải chấp nhận đầu tư xe hybrid cũng sẽ làm tăng chi phí khấu hao và giá vốn – thứ gây nên áp lực cho lợi nhuận vốn đã mỏng của thương hiệu taxi miền Nam này.

Nguồn: Báo cáo tài chính.

Mai Linh – nước cờ với xe điện

Tập đoàn Mai Linh là hãng taxi truyền thống có tiếng và tồn tại trong nhiều thập kỷ, do ông Hồ Huy sáng lập. Công ty sở hữu mạng lưới chi nhánh, đơn vị trên 54 tỉnh thành (trước sáp nhập) trên cả nước.

Vào thập kỉ trước, khi các hãng xe công nghệ nhảy vào thị trường Việt Nam, khiến miếng bánh thị phần của Mai Linh sụt giảm. Công ty phải tiếp tục thực hiện tái cơ cấu thông qua việc triển khai chính sách xe thương quyền. Đây là cách giúp cho Mai Linh có thêm thu nhập.

Sự cải thiện trong kết quả kinh doanh của Mai Linh bắt đầu diễn ra từ năm 2022 khi chấm dứt chuỗi thua lỗ, với khoản lãi sau thuế 1 tỷ đồng. Dù vậy, tính đến nay công ty vẫn đang chìm trong thua lỗ lũy kế hàng nghìn tỷ đồng.

Đại hội đồng cổ đông thường niên mới diễn ra của Mai Linh đã thông qua kế hoạch năm 2025 với doanh thu hợp nhất 2.514 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 56 tỷ đồng. Nếu hoàn thành, đây sẽ là mức lãi kỷ lục của doanh nghiệp từ năm 2016 đến nay. Đây là mức kỳ vọng cao nếu so với năm 2024, khi tập đoàn chỉ ghi nhận 1.343 tỷ đồng doanh thu và lỗ ròng 43 tỷ đồng.

Lãnh đạo Mai Linh đánh giá năm 2025 tiếp tục được đánh giá là một năm “thử lửa” đối với nhiều doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải hành khách. Giá nhiên liệu biến động mạnh, hành vi tiêu dùng của khách hàng thay đổi sau dịch Covid-19 đã khiến hoạt động kinh doanh taxi gặp nhiều áp lực.

Chủ tịch HĐQT Hồ Huy nhấn mạnh, Mai Linh không thể đi theo lối cũ. Doanh nghiệp phải thay đổi cả tư duy lãnh đạo, mô hình quản trị, văn hóa doanh nghiệp và công nghệ.

Một trong số đó là việc đầu tư vào xe điện – khác so với dự định ban đầu là đầu tư mới 1.000 xe hybrid cho các thị trường lớn như TP HCM và Hà Nội công bố hồi 2024.

Ý định thay đổi khi vào cuối năm ngoài, Mai Linh đặt bút ký hợp đồng mua và thuê 3.999 xe điện VinFast thông qua Xanh SM. Trong bản hợp đồng này, Mai Linh sẽ nhận được nhiều ưu đãi tài chính trong quá trình đầu tư xe điện, đồng thời được hỗ trợ lắp đặt trạm sạc thông qua Công ty V-Green. Ngoài ra, các chi nhánh của Mai Linh sử dụng xe điện sẽ được tích hợp trên ứng dụng Xanh SM, giúp gia tăng sức cạnh tranh trên thị trường.

Mai Linh bắt tay với VinFast mua và thuê xe điện để tái cấu trúc đội xe taxi.

Nhìn lại thực tế, cũng như Vinasun, bài toán của Mai Linh vẫn liên quan đến nợ vay. Hiện công ty chưa công bố báo cáo tài chính năm 2024, nhưng một số thông tin trên báo cáo thường niên 2024 cho thấy công ty vẫn đang mắc kẹt với nút thắt tài chính này.

Tại cuối năm 2024, tổng nợ phải trả của tập đoàn hơn 4.049 tỷ đồng, chiếm áp đảo trong tổng ngồn vốn 4.188 tỷ đồng – cho thấy công ty đang phụ thuộc nhiều vào vay nợ hơn là vốn chủ sở hữu (lỗ lũy kế hơn 1.300 tỷ đồng đã ăn mòn vốn chủ).

Trong đó, dư nợ đi vay gần 1.380 tỷ đồng, ngoài ra còn 1.720 tỷ là các khoản phải trả khác. Thuyết minh cho thấy, ngoài các khoản vay ngân hàng để tài trợ cho hoạt động kinh doanh taxi với tài sản đảm bảo là phương tiện vận tải hình thành từ vốn vay, số dư tiền gửi ngân hàng không kỳ hạn, quyền sử dụng đất,… thì Mai Linh cũng vay tín chấp từ các công ty thành viên và cá nhân, tổ chức khác (không được thuyết minh cụ thể).

Chỉ tính riêng hoạt động kinh doanh thuần, công ty đã lỗ hơn 106 tỷ đồng trong năm 2024 so với mức lỗ thuần 41 tỷ đồng của năm trước đó, cho thấp áp lực chi phí là rất lớn.

Nguồn: Báo cáo thường niên 2024.

Dù cả hai hãng taxi truyền thống từng là "bá chủ" đều đang có những bước đầu tư lớn để theo kịp với xu hướng trong một bối cảnh thật sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường, song bài toán lợi nhuận của Vinasun và Mai Linh có thể sẽ còn rất nhiều nan giải và đáp án cuối cùng sẽ phải chờ đợi vào tương lai.