Nới lỏng trần sở hữu ngân hàng, Việt Nam thu hút nhà đầu tư ngoại

Nới lỏng trần sở hữu ngân hàng, Việt Nam thu hút nhà đầu tư ngoại.

Việt Nam đang mở rộng cánh cửa cho các nhà đầu tư nước ngoài tham gia sâu hơn vào lĩnh vực ngân hàng. Tuy nhiên, dù mức trần sở hữu tăng có thể thu hút dòng vốn mới, giới phân tích cảnh báo rằng tình trạng tài chính thiếu minh bạch và sự chênh lệch trong định giá có thể khiến nhiều nhà đầu tư dè dặt.

Theo quy định mới có hiệu lực từ ngày 19/5, các ngân hàng tham gia tiếp quản tổ chức tín dụng yếu kém sẽ được phép nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên tối đa 49%, thay vì giới hạn 30% như trước đây. Đây được xem là một phần trong nỗ lực của Ngân hàng Nhà nước nhằm đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc hệ thống tài chính ở nước ta.

Cơ hội và thách thức

Việc nâng trần sở hữu giúp các ngân hàng trong diện tái cơ cấu có thêm dư địa để thu hút nhà đầu tư chiến lược nước ngoài, đặc biệt là các tổ chức có kinh nghiệm về quản trị doanh nghiệp và quản lý rủi ro tài sản. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là nhà đầu tư nước ngoài sẽ đổ xô mua cổ phần của các ngân hàng này.

Một trong những trở ngại lớn là sự chênh lệch về định giá. Theo ông Tyler Nguyễn, chiến lược gia trưởng tại Công ty Chứng khoán TP.HCM (HSC), nhiều nhà đầu tư nước ngoài nhận thấy giá cổ phiếu ngân hàng tại Việt Nam đang được định giá cao hơn so với các thị trường trong khu vực như Indonesia, Thái Lan hay Singapore. Hiện tại, tỷ lệ giá trên giá trị sổ sách (P/B) trung bình của ngành ngân hàng Việt Nam đạt 1,34 – một mức cao so với các nước láng giềng. Điều này có thể khiến các nhà đầu tư cân nhắc kỹ hơn khi quyết định rót vốn.

Ngoài ra, dù mức trần sở hữu đã tăng, nhà đầu tư nước ngoài vẫn không thể nắm quyền kiểm soát đa số, điều này có thể làm giảm sức hấp dẫn của các thương vụ. Bên cạnh đó, rủi ro lớn nhất vẫn là tình trạng nợ xấu tiềm ẩn và khả năng quản trị rủi ro tài sản của các ngân hàng mục tiêu trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động.

Tỷ lệ giá trên giá trị sổ sách (P/B) trung bình của ngành ngân hàng tại một số quốc gia châu Á (Ảnh: BT).

Những ngân hàng hưởng lợi

Trong số các ngân hàng có thể tận dụng cơ hội từ chính sách mới, ba cái tên đáng chú ý là Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), Ngân hàng TMCP Phát triển TP.HCM (HDBank) và Ngân hàng TMCP Quân đội (MB Bank).

Cùng với Vietcombank, đây là những tổ chức đang tham gia chương trình "chuyển giao bắt buộc" – sáng kiến của Ngân hàng Nhà nước nhằm tái cơ cấu hệ thống tài chính bằng cách để các ngân hàng thương mại tiếp quản những tổ chức yếu kém.

Tuy nhiên, Vietcombank – đơn vị đã tiếp quản Ngân hàng Xây dựng vẫn bị giới hạn sở hữu nước ngoài ở mức 30% do Nhà nước nắm giữ hơn 50% cổ phần.

Các ngân hàng yếu kém, thường được gọi là "ngân hàng 0 đồng" hoặc thuộc diện "giám sát đặc biệt", là những tổ chức gặp vấn đề nghiêm trọng về thanh khoản và vốn, cần sự can thiệp của cơ quan quản lý. Dù luật pháp Việt Nam cho phép tổ chức tín dụng tuyên bố phá sản, đến nay chưa có ngân hàng nào rơi vào tình trạng này.

Theo bà Thu Nguyễn, Giám đốc đầu tư tại VinaCapital, các ngân hàng tiếp quản tổ chức yếu kém có thể tận dụng lợi thế từ việc mở rộng hạn mức tín dụng và nguồn hỗ trợ thanh khoản từ Nhà nước, qua đó nâng cao khả năng tăng trưởng.

Để hỗ trợ quá trình chuyển giao, các cơ quan quản lý cũng đã đưa ra một số biện pháp ưu đãi như miễn hợp nhất báo cáo tài chính và cấp các gói vay ưu đãi lãi suất thấp. Nhờ đó, việc tiếp quản ngân hàng yếu kém giờ đây được nhìn nhận như một cơ hội chiến lược thay vì là gánh nặng tài chính.

MB Bank dự kiến tận dụng mạng lưới rộng lớn của OceanBank – ngân hàng được tiếp quản với hơn 400 chi nhánh trên toàn quốc để đẩy mạnh mở rộng thị phần. Trong khi đó, HDBank cho biết thương vụ mua lại Ngân hàng Vikki (trước đây là DongA Bank) sẽ giúp ngân hàng này mở rộng hoạt động, gia tăng khả năng cho vay và phát triển mô hình kinh doanh mới.

Hạn chế trong nới lỏng sở hữu

Hiện tại, Việt Nam vẫn duy trì mức trần sở hữu nước ngoài từ 30-50% đối với các lĩnh vực quan trọng như ngân hàng, hàng không, bất động sản và dầu khí nhằm đảm bảo an ninh kinh tế quốc gia.

Đây cũng là một trong những yếu tố gây khó khăn trong việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi (emerging market) theo đánh giá của MSCI. Việc thiếu dư địa cho nhà đầu tư nước ngoài trong danh mục cổ phiếu của một số công ty lớn có thể hạn chế dòng vốn mới khi nước ta được nâng hạng thị trường.

Theo đó, tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại VPBank, HDBank và MB Bank hiện lần lượt ở mức 25%, 17% và 23%. Dù quy định mới được đánh giá là một bước tiến, phạm vi áp dụng vẫn còn giới hạn ở một số ngân hàng nhất định.

Ngoài ra, trong khi các lĩnh vực khác như logistics và bất động sản cũng đã có những bước nới lỏng, quá trình này vẫn diễn ra một cách thận trọng và mang tính chọn lọc.

Theo ông Tyler Nguyễn từ HSC, nếu Việt Nam muốn thu hút dòng vốn ngoại mạnh mẽ và đáp ứng các tiêu chí nâng hạng của MSCI, việc mở rộng trần sở hữu trên phạm vi rộng hơn trong ngành ngân hàng sẽ có tác động rõ ràng hơn.