Ngành Ngân hàng giai đoạn 2021–2025: Trụ cột ổn định vĩ mô giữa những “cơn gió ngược”

Thủ tướng Phạm Minh Chính trao Huân chương Lao động hạng Nhất cho Ngân hàng Nhà nước - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Nhiệm kỳ 2021–2025 mở ra trong bối cảnh kinh tế thế giới và khu vực đối mặt hàng loạt cú sốc lớn: đại dịch Covid-19, xung đột địa chính trị kéo dài, lạm phát toàn cầu leo thang, chu kỳ thắt chặt tiền tệ mạnh mẽ của các ngân hàng trung ương lớn và sự biến động khó lường của dòng vốn quốc tế. Với độ mở cao của nền kinh tế, Việt Nam chịu tác động rõ nét từ đứt gãy chuỗi cung ứng, biến động tỷ giá, thị trường tài chính – tiền tệ quốc tế và áp lực lạm phát nhập khẩu.

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã kiên định bám sát các Nghị quyết của Đảng, sự chỉ đạo điều hành quyết liệt của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ, điều hành chính sách tiền tệ theo hướng chủ động, linh hoạt, thận trọng, đặt mục tiêu ổn định vĩ mô và an toàn hệ thống lên hàng đầu.

Chính sách tiền tệ – trụ cột ổn định vĩ mô

Thực tiễn điều hành cho thấy, chính sách tiền tệ giai đoạn 2021–2025 tiếp tục phát huy vai trò là trụ cột quan trọng trong kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường tiền tệ – ngoại hối và hỗ trợ phục hồi tăng trưởng.

Một điểm nhấn quan trọng là sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa. NHNN thường xuyên phối hợp với Bộ Tài chính trong điều hành vĩ mô, triển khai các chương trình phục hồi và phát triển kinh tế – xã hội, chương trình hỗ trợ lãi suất từ ngân sách nhà nước, điều hành phát hành trái phiếu Chính phủ và quản lý ngân quỹ nhà nước. Sự phối hợp này giúp phát huy hiệu quả tổng hợp của các công cụ điều hành trong bối cảnh dư địa chính sách không còn nhiều.

Kết quả cho thấy, lạm phát giai đoạn 2021–2024 được kiểm soát ổn định trong khoảng 1,84% – 3,63%. Năm 2025, CPI bình quân ước ở mức 3,31%, trong khi tăng trưởng GDP đạt 8,02%. Những con số này phản ánh nỗ lực hài hòa giữa mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng trong bối cảnh nhiều sức ép bên ngoài.

Điều hành lãi suất, tỷ giá linh hoạt

Về lãi suất, NHNN đã có những bước đi chủ động và thận trọng. Đặc biệt trong năm 2023, giữa bối cảnh lãi suất toàn cầu duy trì ở mức cao, Việt Nam đã 4 lần giảm lãi suất điều hành với tổng mức giảm từ 0,5 – 2%/năm, qua đó góp phần giảm chi phí vốn cho nền kinh tế. Sang năm 2025, mặt bằng lãi suất điều hành tiếp tục được giữ ở mức thấp, tạo điều kiện hỗ trợ doanh nghiệp và người dân phục hồi sản xuất – kinh doanh.

Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng

Trên thị trường ngoại hối, cơ chế tỷ giá trung tâm được điều hành linh hoạt, biên độ giao dịch được nới từ ±3% lên ±5% nhằm thích ứng với biến động quốc tế. Việc điều hành tỷ giá phù hợp đã góp phần kiểm soát lạm phát nhập khẩu, ổn định tâm lý thị trường và củng cố niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài.

Đối với thị trường vàng, việc ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 24/2012/NĐ-CP đã tạo bước ngoặt trong quản lý thị trường. Cơ chế xóa bỏ độc quyền vàng miếng của Nhà nước một cách có kiểm soát giúp thu hẹp chênh lệch giá vàng trong nước – thế giới, ổn định tâm lý thị trường và hạn chế xu hướng “vàng hóa” nền kinh tế.

Tín dụng – đòn bẩy khơi thông nguồn lực

Trên nền tảng ổn định vĩ mô, hoạt động tín dụng được điều hành theo hướng chủ động, linh hoạt và hiệu quả hơn. NHNN đã đổi mới phương thức điều hành, chuyển sang giao toàn bộ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng ngay từ đầu năm, giúp các tổ chức tín dụng chủ động xây dựng kế hoạch kinh doanh.

Đến ngày 24/12/2025, dư nợ tín dụng nền kinh tế đạt trên 18,40 triệu tỷ đồng, tăng 17,87% so với cuối năm 2024. Các lĩnh vực ưu tiên tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn, trong đó nông nghiệp – nông thôn chiếm 22,42%, doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 19,11%. Đáng chú ý, tín dụng đối với công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao tăng mạnh, lần lượt đạt 27,46% và 30,36%.

Nhiều gói tín dụng quy mô lớn được triển khai hiệu quả, như gói 185.000 tỷ đồng cho nông, lâm, thủy sản; gói 145.000 tỷ đồng cho nhà ở xã hội và người dưới 35 tuổi mua nhà; gói 500.000 tỷ đồng cho hạ tầng giao thông giai đoạn 2025–2030. Trong năm 2025, trước thiệt hại do thiên tai, ngành Ngân hàng còn giải ngân khoảng 6.650 tỷ đồng hỗ trợ khách hàng khôi phục sản xuất, thể hiện rõ vai trò chia sẻ và trách nhiệm xã hội.

Bảo đảm an toàn hệ thống, thúc đẩy chuyển đổi số

Song song với mở rộng tín dụng, công tác bảo đảm an toàn hệ thống được đặt lên hàng đầu. NHNN đã triển khai quyết liệt các phương án xử lý ngân hàng yếu kém, thực hiện chuyển giao bắt buộc đối với ba ngân hàng mua bắt buộc và Ngân hàng TMCP Đông Á, đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình lành mạnh hóa hệ thống.

Tính đến tháng 11/2025, toàn hệ thống đã xử lý được 285,1 nghìn tỷ đồng nợ xấu. Công tác giám sát, quản trị rủi ro tiếp tục được tăng cường theo chuẩn mực quốc tế.

Cùng với đó, ngành Ngân hàng đi đầu trong triển khai các Nghị quyết của Bộ Chính trị về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đặc biệt là Nghị quyết 57-NQ/TW. Thanh toán không dùng tiền mặt và ngân hàng số phát triển mạnh mẽ, đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có tốc độ tăng trưởng thanh toán số cao trong khu vực.

Bước sang giai đoạn 2026–2030, bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục tiềm ẩn nhiều bất ổn. Trên cơ sở quán triệt các Nghị quyết của Đảng và chỉ đạo của Chính phủ, ngành Ngân hàng xác định tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa nhằm giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Tăng trưởng tín dụng được định hướng gắn với nâng cao chất lượng, tập trung vào các lĩnh vực sản xuất – kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng mới, đồng thời kiểm soát chặt chẽ các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro. Công tác điều hành tỷ giá, thị trường ngoại hối và quản lý thị trường vàng tiếp tục được hoàn thiện theo hướng minh bạch, hiệu quả. Trong giai đoạn mới, ngành Ngân hàng tiếp tục khẳng định vai trò là trụ cột quan trọng của ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và phát triển bền vững, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu mà Đại hội Đảng lần thứ sắp tới đề ra.