Ông Nguyễn Văn Lộc, Tổng Thư ký Hiệp hội Mía đường Việt Nam, cho biết, giá đường thế giới đang tăng khá mạnh, đây được xem là giá cao nhất trong thập kỷ qua. Giá đường thế giới tăng cũng giúp giá đường trong nước tăng theo. Từ đó các nhà máy đường đã tăng công suất sản xuất. Thời gian tới sẽ có thêm một số nhà máy ở khu vực Tây Nguyên và miền Trung trước đây tạm đóng cửa vì thiếu nguyên liệu sẽ hoạt động trở lại.
Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam, giá mía nguyên liệu được các nhà máy thu mua với mức tăng dần. Cách nay 3 năm, giá mía nguyên liệu từ 900.000 - 950.000 đồng/tấn, sau đó tăng lên 1 triệu đồng và mùa vụ năm nay tăng lên 1,2-1,3 triệu đồng/tấn. Dù giá mía nguyên liệu tăng nhưng do những năm trước nhà máy chưa có lãi vì giá đường bán ra thấp so với giá mía nguyên liệu, tuy nhiên gần đây, giá đường thế giới tăng cao đã giúp cho giá đường trong nước tăng theo. Cụ thể, giá đường bán ra tại các nhà máy đã tăng lên đến 19.000 đồng/kg. Giá đường bán lẻ trên thị trường hiện nay cũng đạt mức gần 30.000 đồng/kg. Với mức giá này đã giúp nhà máy có lãi.
Theo Hiệp hội Mía đường Việt Nam, những năm trước do đường nhập lậu tràn vào với số lượng quá lớn, sau đó thêm nguồn đường từ gian lận thương mại đã bóp nghẹt ngành mía đường trong nước, từ hơn 40 nhà máy chỉ còn 24 nhà máy hoạt động, trong đó không ít nhà máy chỉ hoạt động cầm chừng.
Ông Nguyễn Văn Lộc cho biết, trong mấy năm dịch COVID-19 nhờ việc kiểm soát biên giới chặt chẽ hơn dẫn đến đường lậu giảm đáng kể. Tuy nhiên, sau khi hết dịch, đường lậu tiếp tục tràn về gây khó khăn cho ngành đường trong nước. Trong năm 2022, đường nhập lậu lên đến khoảng 700.000 tấn, tương đương với lượng đường sản xuất trong nước. Chưa kể lượng đường nhập về theo dạng gian lận lẩn tránh phòng vệ thương mại thêm khoảng 700.000 tấn đã khiến ngành mía đường trong nước lâm vào tình thế cực kỳ khó khăn.
Cũng theo ông Lộc, do giá đường thế giới đang tăng cao nên đường lậu không còn nhập về ồ ạt như trước đã phần nào giúp giảm bớt gánh nặng cho các nhà máy đường trong nước. Song đây cũng chỉ là giai đoạn tạm thời, nếu giá đường thế giới giảm trở lại thì đường lậu sẽ tiếp tục tràn vào với giá rẻ và đẩy các nhà máy đường vào tình trạng thua lỗ như trước đây.
Ông Lộc nhận định, giá đường thế giới tăng không do cung cầu, vì hiện nay đường vẫn đang trong tình trạng thừa cung. Giá đường thế giới tăng còn do các quỹ đầu cơ mua khống, bán khống tạo giá tăng. "Để ngành đường trong nước phát triển ổn định chỉ cần có giải pháp phòng chống đường nhập lậu hiệu quả cũng như tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, minh bạch" - ông Lộc nhấn mạnh. 
Từ tháng 8/2022, Bộ Công Thương đã chính thức áp dụng biện pháp chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại 47,64% đối với các sản phẩm đường mía có nguồn gốc Thái Lan từ 5 nước ASEAN (Indonesia, Malaysia, Campuchia, Lào, Myanmar).
Biện pháp này đã phát huy tác dụng bảo hộ đối với ngành đường trong nước kể từ tháng 8, khi sản lượng nhập khẩu đường vào Việt Nam từ Thái Lan, Lào và Campuchia giảm rõ rệt so với cùng kỳ.
Chính vì vậy, ngay từ đầu năm 2023, giới phân tích đã dự báo năm nay doanh nghiệp trong ngành mía đường sẽ có sự phục hồi, lấy lại vị thế nhờ áp dụng các biện pháp chống lẩn tránh phòng vệ thương mại đối với một số sản phẩm đường mía nhập khẩu từ các nước ASEAN.
Hiệp hội mía đường Việt Nam (VSSA) đã đưa ra dự báo tích cực cho ngành mía đường cả nước trong niên vụ 2022-2023, khi cả diện tích sản xuất, sản lượng mía đưa vào ép và sản lượng đường được sản xuất đều tăng so với niên vụ trước đó.
P.V (t/h)
