Ngân hàng “vũ trang” công nghệ cao: Tội phạm công nghệ cao liệu có cửa?

Tội phạm công nghệ cao đang ngày càng lộng hành trên không gian mạng với những thủ đoạn lừa đảo tinh vi, có tổ chức và được "trí tuệ hóa" bằng các công nghệ mới như AI, deepfake hay máy học. Đáng lo ngại, những kẻ xấu không chỉ nhắm vào người dùng nhẹ dạ mà còn có khả năng giả mạo chính chủ với độ chính xác gần như tuyệt đối, đe dọa trực tiếp đến an toàn tài chính cá nhân và niềm tin của người dân vào hệ thống ngân hàng.

Toàn cảnh buổi họp báo

Trước thực trạng đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đang hành động quyết liệt nhằm khép chặt các "kẽ hở" trong hệ sinh thái tài chính số. Một loạt biện pháp mới đã được triển khai, bao gồm việc thành lập kho dữ liệu tài khoản đáng ngờ, giám sát hành vi bất thường và đặc biệt là siết chặt quy định sinh trắc học không chỉ với cá nhân mà cả tổ chức. Đây được xem là lá chắn công nghệ giúp bóp nghẹt những đường dây lừa đảo đang len lỏi trong hệ thống ngân hàng.

Phát biểu tại họp báo ngày 26/5/2025, ông Phạm Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Thanh toán ((Ngân hàng Nhà nước) – nhấn mạnh, chuyển đổi số ngân hàng nếu không đi kèm với lớp xác thực vững chắc sẽ là con dao hai lưỡi. Khi tội phạm đang khai thác mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo để giả mạo và đánh cắp thông tin, thì ngành ngân hàng càng cần một hành lang pháp lý rõ ràng và hệ thống xác thực thông minh để chủ động phòng ngừa rủi ro, bảo vệ người dùng và củng cố lòng tin vào nền tài chính số quốc gia.

Ông Phạm Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Thanh toán ((Ngân hàng Nhà nước).

Nổi bật nhất trong loạt giải pháp là quy định thu thập sinh trắc học đối với các tài khoản tổ chức mới mở từ 6-9 tháng gần đây. Tất cả chủ doanh nghiệp khi đến giao dịch tại quầy hoặc trên nền tảng số đều phải cung cấp dữ liệu sinh trắc học (vân tay, khuôn mặt) để xác thực danh tính. Quy định này sẽ bỏ trừ cho 500 doanh nghiệp lớn như công ty niêm yết, tập đoàn, tổng công ty.

Đồng thời, việc cấm sử dụng bí danh khi giao dịch trực tuyến sẽ chính thức ban hành trong thông tư sắp tới. Thay vì tên tài khoản ảo như "global", "tập đoàn ABC", người gửi chỉ thể chuyển tiền tới số tài khoản thực, góp phần chống giả m mu1ạo và lừa đảo danh tính.

Ngoài ra, NHNN đang xây dựng kho tài khoản nghi ngờ gian lận trên toàn hệ thống. BIDV đã thí điểm từ 1/4/2025 và trong tháng 6, các ông lớn như Vietcombank, Vietinbank, MB, Agribank sẽ triển khai. Khi chuyển tiền đến tài khoản nằm trong danh sách nghi ngờ, hệ thống sẽ cảnh báo ngay lập tức cho khách hàng.

Hệ thống giám sát SIMO sẽ chính thức vận hành từ 31/7/2025, theo dõi các giao dịch thanh toán, ví điện tử nghi ngờ lừa đảo. Các tài khoản sau khi được xác thực trong sạch sẽ được gỡ khỏi danh sách để đảm bảo quyền lợi người dùng.

Những bước đi này không chỉ là mồt phần trong đề án chuyển đổi số ngành ngân hàng mà còn thể hiện sự quyết tâm bảo vệ hệ thống tài chính khỏi các đối tượng tính gian lận. Trong một thời đại mà tôi phạm áp dụng AI và deepfake như "chảo chơi", việc sử dụng sinh trắc học, cảnh báo tài khoản nghi ngờ hay cấm bí danh là những mánh khiếm chống lại sự đánh cắp và giả mạo trong giao dịch tài chính.

Người dân cũng cần chủ động trang bị kiến thức pháp luật và thông tin chính xác từ ngân hàng, không giao dịch với tài khoản đặt tên lạ, không rõ nguồn gốc. Cùng với sự vào cuộc quyết liệt của hệ thống, đề kháng của xã hội trước lừa đảo công nghệ cao sẽ được nâng tầm một cách bền vững.