Trong bối cảnh các vụ lừa đảo trực tuyến ngày càng gia tăng, nhiều người thắc mắc việc áp dụng hạn mức và "thời gian chờ" khi chuyển tiền sẽ ảnh hưởng như thế nào đến giao dịch hằng ngày.
Điểm đáng chú ý là Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng cung cấp dịch vụ để khách hàng đăng ký hạn mức và thời gian chờ đối với một số giao dịch thanh toán, nhằm hỗ trợ giảm thiểu rủi ro và tăng khả năng ngăn chặn các hành vi lừa đảo, gian lận.
 |
| Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi |
Theo ông Nguyễn Quang Huy - hiện là CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng Trường Đại học Nguyễn Trãi, mục tiêu của cơ chế này không phải làm chậm quá trình thanh toán mà tạo thêm một khoảng thời gian để bảo vệ khách hàng trước những giao dịch có dấu hiệu bất thường.
Ông Nguyễn Quang Huy nhận định: "Mục tiêu của cơ chế "thời gian chờ" không phải là làm chậm hoạt động thanh toán, mà là tạo thêm một lớp bảo vệ đối với những giao dịch có dấu hiệu rủi ro, trong khi vẫn bảo đảm các giao dịch hợp pháp được xử lý nhanh chóng, thuận tiện và thông suốt."
Không phải mọi giao dịch đều phải chờ
Theo phân tích của chuyên gia, cơ chế này không nên áp dụng đồng loạt cho tất cả giao dịch mà cần dựa trên mức độ rủi ro.
Hệ thống ngân hàng có thể đánh giá nhiều yếu tố cùng lúc như giá trị giao dịch, lịch sử chuyển tiền giữa hai bên, tài khoản nhận tiền là mới hay quen thuộc, thiết bị đăng nhập, vị trí địa lý, thời điểm giao dịch cũng như kết quả phân tích rủi ro bằng trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo đó, các giao dịch thông thường vẫn được xử lý gần như tức thời. Chỉ những giao dịch có dấu hiệu bất thường mới phải xác thực bổ sung hoặc áp dụng khoảng thời gian chờ trước khi hoàn tất.
Cách tiếp cận này giúp hạn chế ảnh hưởng tới hoạt động thanh toán hằng ngày, đồng thời tập trung kiểm soát các giao dịch có nguy cơ cao.
"Khoảng lặng" giúp ngăn tiền rơi vào tay kẻ lừa đảo
Một thực tế được chuyên gia chỉ ra là phần lớn các vụ lừa đảo hiện nay không xuất phát từ việc hệ thống ngân hàng bị tấn công, mà chủ yếu do tội phạm sử dụng thủ đoạn giả mạo cơ quan chức năng, nhân viên ngân hàng, người thân hoặc lợi dụng công nghệ AI, Deepfake để thao túng tâm lý nạn nhân.
 |
| "Thời gian chờ" cần được nhìn nhận như một "khoảng lặng an toàn", tạo cơ hội để khách hàng bình tĩnh xem xét lại quyết định, đồng thời giúp hệ thống ngân hàng có thêm thời gian phân tích rủi ro, phát hiện dấu hiệu bất thường và hỗ trợ dừng giao dịch khi khách hàng nghi ngờ mình bị lừa đảo (Ảnh minh họa). |
Trong nhiều trường hợp, chính khách hàng là người tự xác thực giao dịch bằng OTP hoặc sinh trắc học, khiến ngân hàng rất khó xác định đây là giao dịch gian lận ngay tại thời điểm phát sinh.
Vì vậy, thời gian chờ được xem là khoảng thời gian để khách hàng bình tĩnh kiểm tra lại thông tin, đồng thời giúp hệ thống ngân hàng có thêm điều kiện phân tích rủi ro và hỗ trợ dừng giao dịch nếu phát hiện dấu hiệu lừa đảo.
Theo ông Nguyễn Quang Huy, trong khoảng thời gian này, hệ thống không nên chỉ chờ đếm thời gian mà cần chủ động gửi cảnh báo qua ứng dụng ngân hàng, tin nhắn SMS, email hoặc cuộc gọi tự động đối với các giao dịch có nguy cơ cao.
Đối với khách hàng tự nguyện đăng ký, nhất là người cao tuổi hoặc nhóm dễ bị tổn thương, có thể nghiên cứu cơ chế gửi thông tin tới người thân hoặc người được chỉ định để cùng xác minh khi phát sinh giao dịch bất thường.
Cần nhiều lớp bảo vệ thay vì chỉ dựa vào "thời gian chờ"
Chuyên gia cho rằng "thời gian chờ" chỉ là một mắt xích trong hệ thống phòng chống gian lận tài chính.
Để nâng cao hiệu quả bảo vệ khách hàng, các ngân hàng cần đẩy mạnh ứng dụng AI và dữ liệu lớn nhằm phân tích hành vi giao dịch theo thời gian thực; tăng cường chia sẻ dữ liệu cảnh báo giữa các tổ chức tín dụng và cơ quan chức năng; hoàn thiện cơ chế xác minh người thụ hưởng; đồng thời phát triển hệ thống cảnh báo đa kênh để khách hàng nhận biết rủi ro sớm hơn.
Bên cạnh giải pháp công nghệ, việc nâng cao kiến thức tài chính số cho người dân vẫn được đánh giá là yếu tố quan trọng. Theo chuyên gia, công nghệ có thể phát hiện dấu hiệu bất thường, nhưng sự tỉnh táo của người sử dụng vẫn là lớp bảo vệ đầu tiên trước các thủ đoạn lừa đảo.
