Ngân hàng nhà nước "khoanh vùng" cho vay đặc biệt lãi suất 0%/năm

Sáng 10/6, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các đại biểu đã thảo luận về việc tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng. Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm đặc biệt là chính sách chuyển thẩm quyền quyết định cho vay đặc biệt từ Thủ tướng Chính phủ sang Thống đốc NHNN, với mức lãi suất 0%/năm và không yêu cầu tài sản bảo đảm.

Báo cáo tại phiên họp, Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng khẳng định, việc cho vay đặc biệt trong các trường hợp cần thiết sẽ được thực hiện từ nguồn tiền phát hành của NHNN, không sử dụng ngân sách nhà nước. Điều này đồng nghĩa với việc lãi suất 0%/năm không gây áp lực lên cân đối tài khóa, đồng thời cũng không đặt ra rủi ro ngân sách phải bù lãi suất như lo ngại từ một số ý kiến trước đó.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng

Thống đốc nhấn mạnh, cho vay đặc biệt chỉ áp dụng trong hai trường hợp: Khi tổ chức tín dụng bị rút tiền hàng loạt, gây nguy cơ mất khả năng chi trả cho người gửi tiền; hoặc để thực hiện phương án phục hồi, chuyển giao bắt buộc đối với tổ chức tín dụng được kiểm soát đặc biệt. Quyết định cho vay đặc biệt chỉ được đưa ra sau khi NHNN đã sử dụng các biện pháp nghiệp vụ khác như tái cấp vốn hoặc can thiệp thông qua thị trường mở mà vẫn không giải quyết được tình hình.

“Đây là công cụ cần thiết giúp ngăn chặn nguy cơ đổ vỡ dây chuyền trong hệ thống tín dụng, đồng thời đảm bảo an toàn cho nền tài chính – tiền tệ quốc gia”, bà Hồng khẳng định.

Cũng theo Thống đốc NHNN, Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 đã giao quyền cho Thống đốc quy định chi tiết về hoạt động cho vay đặc biệt. Trên cơ sở đó, Thông tư số 37 đã được ban hành, quy định rõ mục đích vay, số tiền, thời hạn, điều kiện tài sản bảo đảm, trách nhiệm các bên liên quan... Tuy nhiên, tiếp thu ý kiến từ các đại biểu Quốc hội, NHNN cam kết sẽ rà soát, sửa đổi Thông tư 37 sau khi Luật được thông qua, đặc biệt liên quan đến tiêu chí cho vay với lãi suất 0% và không yêu cầu tài sản bảo đảm.

Tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi lưu ý, việc quy định lãi suất cho vay đặc biệt là nội dung có ảnh hưởng lớn đến an ninh tài chính – tiền tệ quốc gia và sự ổn định của hệ thống tổ chức tín dụng. Do có sự khác biệt trong cách hiểu giữa các cơ quan, Thường trực Ủy ban đã gửi công văn đến Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp để tổng hợp ý kiến và báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội xin ý kiến chỉ đạo từ cơ quan có thẩm quyền.

Ông Mãi đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục hoàn thiện các quy định về lãi suất cho vay đặc biệt trên cơ sở ý kiến của cấp có thẩm quyền, nhằm bảo đảm tính chặt chẽ và phù hợp với thực tiễn vận hành hệ thống tín dụng.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tại phiên họp đã đồng thuận với việc phân cấp thẩm quyền cho vay đặc biệt từ Thủ tướng Chính phủ sang Thống đốc NHNN, xem đây là bước đi hợp lý nhằm tăng tính linh hoạt và kịp thời trong xử lý rủi ro hệ thống. Đồng thời, Chủ tịch Quốc hội cũng thống nhất với phương án bỏ quy định chuyển tiếp đối với các khoản vay đặc biệt do NHNN quyết định trước thời điểm luật có hiệu lực, giúp tránh những xung đột pháp lý và tạo sự rõ ràng trong triển khai thực tế.

Liên quan đến quy định lãi suất vay đặc biệt, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu các cơ quan chức năng khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, báo cáo Đảng ủy Quốc hội để xin ý kiến từ cấp có thẩm quyền, làm cơ sở tiếp tục hoàn thiện quy định pháp lý liên quan đến vấn đề then chốt này.

Việc sửa đổi Luật Các tổ chức tín dụng lần này, đặc biệt là cơ chế cho vay đặc biệt với lãi suất 0%/năm, không tài sản bảo đảm, có thể coi là một công cụ hỗ trợ quan trọng để ứng phó với các tình huống rủi ro khẩn cấp trong hệ thống tài chính; đồng thời nâng cao năng lực chủ động của NHNN trong quản lý và bảo vệ sự ổn định hệ thống tín dụng quốc gia.