 |
| Mỹ phê duyệt thành phần kem chống nắng mới đầu tiên sau 20 năm |
Kem chống nắng là sản phẩm hàng triệu người dùng mỗi ngày, nhưng không phải ai cũng biết rằng các thành phần lọc tia nắng bên trong những tuýp kem đó có thể rất khác nhau về khả năng bảo vệ. Bemotrizinol (Be-mô-tri-xi-nôn) – tên tiếng Việt có thể hiểu là chất lọc tia nắng phổ rộng thế hệ mới – vừa được FDA phê duyệt và đang được giới da liễu quốc tế đánh giá là bước tiến đáng kể so với các thành phần hiện có. Vậy nó là gì, khác gì kem chống nắng cũ, và khi nào người dùng Việt Nam có thể tiếp cận?
Mặt trời phát ra hai loại tia cực tím ảnh hưởng trực tiếp đến da: tia cực tím sóng ngắn (UVB) gây bỏng đỏ da ngay sau khi tiếp xúc nắng, và tia cực tím sóng dài (UVA) thâm nhập sâu hơn, gây lão hóa da và tăng nguy cơ ung thư da theo thời gian mà không có triệu chứng cảnh báo rõ ràng. Vấn đề nằm ở chỗ: hầu hết các thành phần lọc nắng phổ biến hiện nay chỉ mạnh ở một trong hai loại tia, không bảo vệ toàn diện cùng lúc.
Bemotrizinol – khác ở điểm này. Đây là chất lọc hóa học có khả năng chặn đồng thời cả tia sóng ngắn lẫn tia sóng dài trên toàn dải – điều mà phần lớn các thành phần chống nắng thế hệ cũ không làm được trong một phân tử duy nhất. Cơ chế hoạt động khá trực quan: bemotrizinol hấp thụ năng lượng từ tia nắng trước khi chúng tiếp cận tế bào da, rồi chuyển hóa thành nhiệt vô hại tản ra ngoài. Ngoài ra, thành phần này còn giúp ổn định các chất lọc nắng khác trong cùng tuýp kem – đặc biệt là avobenzone (A-vô-ben-dôn - chất lọc tia sóng dài phổ biến nhưng dễ bị phân hủy khi gặp ánh sáng mạnh) – giúp kem chống nắng duy trì hiệu quả lâu hơn trong điều kiện tiếp xúc nắng kéo dài.
Nói đơn giản hơn: nếu kem chống nắng cũ giống như chiếc ô chỉ che được mưa thẳng xuống, thì kem có bemotrizinol giống như áo mưa toàn thân – bảo vệ từ nhiều hướng, lâu hơn và ổn định hơn.
Bemotrizinol không phải thành phần vừa được phát minh. Thành phần này đã được nghiên cứu, kiểm định và đưa vào sử dụng tại châu Âu từ năm 2000 – tức là đã có mặt trên thị trường quốc tế hơn 25 năm. Nhiều nước châu Á, trong đó có Nhật Bản và Hàn Quốc, cũng đã cho phép sử dụng từ sớm. Người dùng kem chống nắng tại các thị trường này đã tiếp cận được thành phần này từ lâu mà không gặp vấn đề an toàn nào đáng kể.
Lý do Mỹ chậm hơn không phải vì bemotrizinol kém an toàn, mà vì quy trình thẩm định của FDA vốn được đánh giá là khắt khe và kéo dài hơn so với cơ quan quản lý châu Âu. Quyết định ngày 9/6/2026 là kết quả của quá trình xem xét kéo dài nhiều năm, và FDA xác nhận bemotrizinol an toàn cho cả người lớn lẫn trẻ em từ 6 tháng tuổi, với nồng độ tối đa cho phép trong sản phẩm là 6%.
Tại Việt Nam, bemotrizinol hiện chưa có mặt trên thị trường. Theo lộ trình FDA, các nhà sản xuất tại Mỹ được phép đưa bemotrizinol vào công thức từ ngày 9/8/2026, và người tiêu dùng Mỹ có thể thấy các sản phẩm chứa thành phần này vào cuối năm 2026. Để bemotrizinol xuất hiện tại Việt Nam, sản phẩm cần trải qua thêm quy trình đăng ký và thẩm định của cơ quan quản lý trong nước – khả năng tiếp cận thực tế sẽ còn cần thêm thời gian, nhiều khả năng là từ năm 2027 trở đi.
Thực tế là dù bemotrizinol chưa có mặt tại Việt Nam, hiệu quả bảo vệ da của kem chống nắng hiện tại phụ thuộc rất nhiều vào cách dùng – và đây là điều hoàn toàn có thể cải thiện ngay hôm nay.
Sai lầm phổ biến nhất không phải là chọn sai sản phẩm mà là thoa quá ít và không thoa lại. Theo khuyến cáo của Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD), kem chống nắng cần được thoa đủ lượng để phủ đều toàn bộ vùng da tiếp xúc nắng – thoa mỏng sẽ làm giảm đáng kể khả năng bảo vệ thực tế dù sản phẩm có chỉ số bảo vệ cao đến đâu. Quan trọng không kém là thoa lại sau mỗi hai giờ khi ở ngoài trời, hoặc ngay sau khi bơi lội và vận động nhiều gây đổ mồ hôi. Đây là bước nhiều người bỏ qua nhất.
Khi chọn sản phẩm mới, một điều đáng cân nhắc là ưu tiên kem có ghi "bảo vệ phổ rộng" hoặc "UVA+UVB" trên nhãn thay vì chỉ nhìn vào con số chỉ số bảo vệ. Nhãn "bảo vệ phổ rộng" cho biết sản phẩm có khả năng chặn được cả tia gây bỏng lẫn tia gây lão hóa – tiêu chí đơn giản nhưng thực chất nhất có thể kiểm tra ngay tại quầy khi mua.
Bemotrizinol là bước tiến thật trong lịch sử kem chống nắng – nhưng với người dùng Việt Nam, điều có thể làm ngay vẫn là thoa đúng cách, thoa đủ lượng và chọn sản phẩm có bảo vệ phổ rộng. Khi thành phần mới này có mặt trên thị trường, đó sẽ là lựa chọn đáng cân nhắc thêm – không phải lý do để chờ đợi mà bỏ qua những gì đang làm được hôm nay.
Bài viết mang tính tham khảo.
