Lãnh đạo Trung Quốc và Nga sẽ tiến hành hội đàm tại Bắc Kinh vào hôm nay, thứ Tư (20/5) trong khuôn khổ một hội nghị thượng đỉnh, với trọng tâm là các vấn đề song phương và quốc tế, trước khi khép lại bằng cuộc gặp thân mật bên tách trà giữa hai nguyên thủ vốn duy trì quan hệ gần gũi trong thời gian dài.
Diễn ra ngay sau chuyến thăm Bắc Kinh của Tổng thống Mỹ Donald Trump, cuộc gặp giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin được dự báo sẽ thu hút sự quan tâm đáng kể của dư luận quốc tế và trở thành đối tượng của nhiều sự so sánh.
Ông Tập từ lâu được biết đến với hình thức tiếp đón các nhà lãnh đạo nước ngoài bên tách trà; bối cảnh và cách thức tổ chức những cuộc gặp như vậy thường được xem là dấu hiệu phản ánh mức độ coi trọng mà nhà lãnh đạo Trung Quốc dành cho các vị khách của mình.
Khi tiếp đón ông Putin để hội đàm vào tháng 5/2024, ông Tập đã cùng nhà lãnh đạo Nga dùng trà ngoài trời tại Trung Nam Hải, vốn là trụ sở của các cơ quan Đảng và Nhà nước Trung Quốc. Trái lại, việc ông Trump dạo trong một khu vườn khép kín và dùng trà với ông Tập tại cùng khu phức hợp, cũng như chuyến thăm di tích Thiên Đàn trước đó, dường như mang tính sắp đặt rõ nét hơn.
Theo Graeme Smith, nghiên cứu viên cao cấp tại khoa Quan hệ Thái Bình Dương thuộc Đại học Quốc gia Úc, Bắc Kinh đặc biệt coi trọng hình ảnh này vì nó góp phần đưa Trung Quốc trở thành tâm điểm chú ý toàn cầu và có thể được tận dụng nhằm phục vụ công chúng trong nước. Ông cũng nhận định rằng, ở một mức độ nhất định, ông Tập Cận Bình đang hưởng lợi từ phong cách phô trương của ông Trump và mối quan hệ thân cận lâu năm với ông Putin.
Những chuyến thăm hiếm hoi liên tiếp tới Bắc Kinh của lãnh đạo hai cường quốc đang đối đầu sâu sắc về chính trị, quân sự và kinh tế được truyền thông nhà nước Trung Quốc xem là dấu hiệu cho thấy vị thế toàn cầu ngày càng nổi bật của nước này trong bối cảnh trật tự thế giới ngày càng phân mảnh.
Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã ra đón ông Putin khi nhà lãnh đạo Nga hạ cánh xuống sân bay Bắc Kinh vào tối 19/5. Lễ đón trên đường băng có sự hiện diện của đội danh dự cùng các thanh niên Trung Quốc vẫy cờ hai nước.
Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh quan hệ thương mại song phương đang phục hồi sau giai đoạn suy giảm của năm trước. Ông Putin từng gọi ông Tập Cận Bình là “người bạn thân thiết”, trong khi nhà lãnh đạo Trung Quốc gọi ông Putin là “người bạn cũ”. Trong bốn tháng đầu năm nay, kim ngạch thương mại hai chiều đã tăng 16,1% so với cùng kỳ năm 2025.
Năm 2025, kim ngạch thương mại Trung Quốc - Nga đạt 1,63 nghìn tỷ nhân dân tệ (240 tỷ USD), giảm 6,5% so với mức kỷ lục ghi nhận trong năm 2024, qua đó đánh dấu mức suy giảm đầu tiên sau 5 năm.
Ông Putin thừa nhận sự cần thiết phải đảo ngược đà suy giảm này, qua đó cho thấy vai trò quan trọng của Trung Quốc đối với nền kinh tế Nga trong bối cảnh Moscow đang chịu các lệnh trừng phạt liên quan đến cuộc chiến tại Ukraine. Tháp tùng ông là phái đoàn gồm các thứ trưởng, bộ trưởng, lãnh đạo các tập đoàn nhà nước và những ngân hàng lớn.
Theo Điện Kremlin, chuyến thăm của ông Putin được kỳ vọng sẽ đạt nhiều kết quả đáng chú ý. Bên cạnh các cuộc đàm phán, chương trình còn bao gồm lễ ký kết, tiệc chiêu đãi và tiệc trà, nơi hai nhà lãnh đạo sẽ trao đổi về những vấn đề quốc tế quan trọng trong khuôn khổ không chính thức.
Điện Kremlin cho biết khoảng 40 văn kiện dự kiến sẽ được ký kết, cùng một tuyên bố chung dài 47 trang về việc tăng cường quan hệ đối tác. Ngoài ra, ông Putin và ông Tập cũng được cho là sẽ thông qua một tuyên bố chung về việc xây dựng trật tự thế giới đa cực và một "kiểu quan hệ quốc tế mới", theo một trợ lý của Điện Kremlin.
Theo các chuyên gia trong ngành, các cuộc đàm phán nhiều khả năng cũng sẽ đề cập đến dự án đường ống khí đốt Dòng chảy Xibia 2, dự kiến nối Nga với miền bắc Trung Quốc.
Quan hệ đối tác “không giới hạn” giữa Trung Quốc và Nga đã được củng cố kể từ khi phương Tây áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Nga liên quan đến cuộc chiến tại Ukraine.
Tình trạng thiếu hụt nguồn cung năng lượng liên quan đến cuộc xung đột tại Iran có thể củng cố lập luận của Nga về đường ống dẫn khí đốt này như một nguồn cung dài hạn, song Bắc Kinh nhiều khả năng vẫn sẽ kiên định với chiến lược đa dạng hóa nguồn cung của mình.
