Dự án Nhà máy chế biến thủy sản Minh Hải do Công ty TNHH Chế biến thủy sản Minh Hải làm chủ đầu tư, đặt tại Lô CN V-3, Cụm công nghiệp Tân Bình 1, phường La Gi, tỉnh Lâm Đồng. Theo báo cáo đề xuất cấp giấy phép môi trường, nhà máy có công suất thiết kế 990 tấn sản phẩm/năm, gồm 490 tấn cá khô tẩm gia vị và 500 tấn cá phi lê, cá lát đông lạnh.
 |
Nhà máy thủy sản Minh Hải – khu vực La Gi đề xuất cấp giấy phép môi trường. Ảnh: Minh họa |
Về quy mô đầu tư, dự án thuộc nhóm không lớn, với tổng vốn khoảng11 tỷ đồng. Tuy nhiên, trong ngành chế biến thủy sản, rủi ro vận hành không chỉ nằm ở vốn đầu tư ban đầu mà còn ở chi phí xử lý môi trường, kiểm soát mùi, thu gom phụ phẩm và duy trì hệ thống xử lý nước thải ổn định.
Điểm thuận lợi của dự án là được bố trí trong cụm công nghiệp, giúp giảm áp lực so với mô hình chế biến phân tán ngoài khu dân cư. Việc đấu nối vào hạ tầng kỹ thuật của CCN Tân Bình 1, nếu được vận hành đúng chuẩn, có thể giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn các dòng thải phát sinh.
Nhà máy lựa chọn công nghệ sấy bằng điện cho sản phẩm cá khô thay vì phơi tự nhiên hoặc sấy bằng nhiên liệu đốt. Phương án này giúp chủ động sản lượng, giảm phụ thuộc thời tiết, hạn chế khói bụi và nâng điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm. Đây là yếu tố có ý nghĩa kinh tế, nhất là khi sản phẩm hướng đến cả thị trường trong nước và xuất khẩu.
Tuy nhiên, bài toán lớn nhất của dự án vẫn là nước thải chế biến thủy sản. Theo hồ sơ, tổng lượng nước thải tối đa vào mùa cao điểm khoảng 41,2 m³/ngày, trong khi hệ thống xử lý nước thải nội bộ có công suất thiết kế 50 m³/ngày đêm. Biên dự phòng này không quá lớn nếu nhà máy tăng ca, nguyên liệu về dồn hoặc phát sinh thêm nhu cầu vệ sinh trong sản xuất thực phẩm.
Đặc biệt, nước thải từ chế biến cá thường chứa tải lượng hữu cơ cao, dầu mỡ, chất rắn lơ lửng, nitơ, phospho và có thể phát sinh độ mặn từ công đoạn ướp, xả muối. Nếu hệ thống xử lý không ổn định, chi phí khắc phục sự cố môi trường có thể lớn hơn nhiều so với chi phí đầu tư ban đầu.
Một áp lực khác là mùi hôi và phụ phẩm cá. Báo cáo ước tính phụ phẩm từ quá trình sơ chế khoảng 1.300 kg/ngày. Đây là nguồn có giá trị tái sử dụng nếu được chuyển giao làm thức ăn chăn nuôi, nhưng cũng là nguồn phát sinh mùi, nước rỉ và côn trùng nếu lưu chứa kéo dài hoặc thu gom không đúng quy trình.
Vì vậy, để dự án vận hành hiệu quả, yêu cầu đặt ra không chỉ là có hệ thống xử lý, mà phải có năng lực quản trị môi trường theo chuỗi: từ tiếp nhận nguyên liệu, sơ chế, lưu chứa phụ phẩm, xử lý nước thải, kiểm soát mùi đến chuyển giao chất thải.
Nhà máy chế biến thủy sản Minh Hải có nền tảng kinh tế nhất định nhờ nằm trong vùng nguyên liệu ven biển, sản phẩm có thể phục vụ tiêu thụ nội địa và xuất khẩu, đồng thời được bố trí trong cụm công nghiệp. Nhưng với đặc thù chế biến thủy sản, hiệu quả dự án sẽ phụ thuộc lớn vào việc doanh nghiệp có kiểm soát được chi phí môi trường trong mùa cao điểm hay không.
Nói cách khác, đây không chỉ là một dự án chế biến thủy sản quy mô nhỏ, mà còn là phép thử về khả năng phát triển công nghiệp chế biến theo hướng sạch hơn, kiểm soát tốt hơn và bền vững hơn tại khu vực La Gi.
